Điểm sáng đấu tranh chống buôn lậu, ma túy qua đường hàng không

Liên tục nhận diện thủ đoạn mới

Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực I, trong nửa đầu năm 2026, Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài đã làm thủ tục cho 48.177 chuyến bay, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2025; hơn 9,63 triệu lượt hành khách, tăng 13,6%, cùng khoảng 318.510 tấn hàng hóa xuất nhập khẩu.

Quy mô giao thương lớn khiến Nội Bài trở thành địa bàn trọng điểm mà các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy tìm cách lợi dụng. Hàng vi phạm chủ yếu là hàng gọn nhẹ, giá trị cao, từ ma túy, vàng, ngoại tệ đến động vật hoang dã thuộc danh mục CITES, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và thiết bị điện tử đã qua sử dụng.

Cán bộ hải quan và lực lượng chức năng giám sát hoạt động xuất nhập cảnh qua đường hàng không để kịp thời phát hiện vi phạm. Ảnh: CTV

Phương thức, thủ đoạn cũng liên tục thay đổi. Các đối tượng lợi dụng chuyển phát nhanh, hàng quà biếu, quà tặng, hàng mẫu không kinh doanh hoặc hành lý ký gửi để vận chuyển hàng cấm; khai sai tên hàng, mã HS, xuất xứ, số lượng, trị giá; làm giả chứng từ hoặc chia nhỏ lô hàng, sử dụng nhiều người đứng tên nhận.

Đáng chú ý, một vận đơn có thể được sử dụng để mở nhiều tờ khai. Khi tờ khai bị phân luồng đỏ, đối tượng tìm cách hủy tờ khai, thay đổi người nhận, từ chối nhận hoặc bỏ hàng. Một số trường hợp còn sử dụng tên giả, giấy tờ tùy thân giả, sim điện thoại rác hoặc thuê người nhận hộ.

Với ma túy, thủ đoạn cất giấu ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường ngụy trang ma túy trong thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, rượu, bánh kẹo hoặc trà trộn vào những kiện hàng thông thường.

Theo thống kê của Hải quan khu vực I, 69,02% các lô hàng ma túy bị phát hiện có nguồn từ châu Âu như Hà Lan, Đức, Bỉ, Pháp, Cộng hòa Séc. Đáng chú ý, 92,9% lô hàng được vận chuyển dưới dạng hàng phi mậu dịch, quà biếu hoặc chuyển phát nhanh.

Trước diễn biến phức tạp, Hải quan khu vực I tập trung thu thập thông tin, phân tích rủi ro, xác định tuyến đường, chuyến bay, hành khách và mặt hàng trọng điểm. Lực lượng Hải quan đồng thời tăng cường soi chiếu, tuần tra, sử dụng chó nghiệp vụ và phối hợp với Công an, Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Viện Kiểm sát và các lực lượng hoạt động tại sân bay.

Hiệu quả của các biện pháp nghiệp vụ được thể hiện qua nhiều vụ việc điển hình.

Ngày 3/3/2026, Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra 4 hành khách nhập cảnh từ Đài Loan (Trung Quốc), phát hiện 31 miếng kim loại màu vàng, tổng trọng lượng khoảng 12,3 kg là vàng miếng được cất giấu trên người.

Ngày 15/3/2026, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện một hành khách quốc tịch Thái Lan trên chuyến bay từ Đông Phi về Nội Bài vận chuyển khoảng 5 kg ma túy. Số ma túy được nén thành các viên hình con nhộng, quấn bằng băng dính, giấu trong 7 ống nhựa hình trụ rồi ngụy trang trong các hộp bánh kẹo.

Những vụ việc trên cho thấy hiệu quả của việc kết hợp phân tích thông tin, soi chiếu và kiểm tra trọng điểm, qua đó nâng cao khả năng phát hiện những lô hàng được ngụy trang tinh vi.

Tăng phối hợp, nâng sức mạnh kiểm soát

Theo Hải quan khu vực I, bên cạnh những kết quả nổi bật, công tác kiểm soát tại Nội Bài đang đứng trước không ít khó khăn. Lưu lượng hàng hóa, phương tiện và hành khách liên tục tăng, trong khi lực lượng Hải quan tại sân bay giảm khoảng 10% sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy.

Đây là bài toán không đơn giản khi cơ quan Hải quan vừa phải bảo đảm thông quan nhanh chóng, tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương, vừa kiểm soát chặt hàng hóa, hành lý có nguy cơ cao mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của sân bay.

Một khó khăn khác là việc xác minh chủ thể thực sự của các lô hàng vi phạm. Khi bị phát hiện, không ít đối tượng hoặc doanh nghiệp tìm cách từ chối nhận hàng, viện lý do hàng hóa gửi nhầm, thất lạc, giao không đúng hợp đồng hoặc không có giao dịch mua bán.

Có trường hợp doanh nghiệp đứng tên trên chứng từ vận tải từ chối nhận hàng trước khi Hải quan kiểm tra, có trường hợp từ chối sau khi xem hàng hoặc sau khi mở tờ khai và bị phát hiện vi phạm. Một số lô hàng sử dụng tên, địa chỉ, số điện thoại giả; người đứng tên trên vận đơn không tồn tại hoặc không có ngành nghề liên quan đến hàng hóa nhập khẩu.

Việc xác minh quyền sở hữu lô hàng tại hãng tàu, hãng hàng không, ngân hàng thanh toán và các đơn vị liên quan vì vậy mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ điều tra, xử lý.

Đối với hàng gửi theo diện quà biếu, quà tặng, các đối tượng còn lợi dụng thông tin của người khác để nhận hàng, khiến việc truy tìm người thực sự tổ chức, điều hành đường dây gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế trên, Hải quan khu vực I xác định tiếp tục lấy hiện đại hóa và quản lý rủi ro làm giải pháp trọng tâm, qua đó thực hiện hiệu quả nhiệm vụ kép tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Trước hết, đơn vị tiếp tục tăng cường thu thập, phân tích và chia sẻ thông tin về đối tượng, chuyến bay, tuyến đường và mặt hàng trọng điểm; chủ động nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm ma túy, buôn lậu để xây dựng phương án kiểm soát phù hợp.

Cùng với đó, Hải quan khu vực I tiếp tục khai thác hiệu quả “Phần mềm thông tin xuất nhập cảnh”, hệ thống soi chiếu và các trang thiết bị chuyên dụng; nâng cao năng lực phân tích hình ảnh, nhận diện phương thức cất giấu hàng cấm, ma túy. Việc sử dụng chó nghiệp vụ, tuần tra, kiểm soát cũng được tăng cường tại các tuyến, chuyến bay có nguy cơ cao.

Chi cục đồng thời đề nghị các lực lượng chức năng tăng cường chia sẻ dữ liệu, phối hợp xác minh đối tượng, chủ hàng và nguồn gốc lô hàng; tổ chức tập huấn, trao đổi kinh nghiệm nghiệp vụ, đặc biệt về nhận diện các loại ma túy và phương thức cất giấu mới.

Đối với các hãng hàng không, doanh nghiệp phục vụ mặt đất và đơn vị hoạt động tại sân bay, Hải quan khu vực I đề nghị tiếp tục phối hợp kiểm tra, kiểm soát hành khách, hành lý, phương tiện; quán triệt cán bộ, nhân viên không tiếp tay cho buôn lậu và vận chuyển ma túy; đồng thời tuyên truyền để người dân không nhận mang hộ, mang thuê hàng hóa khi chưa biết rõ nguồn gốc.

Chi cục cũng kiến nghị Ban Chỉ đạo 389 TP. Hà Nội tiếp tục quan tâm, động viên, khen thưởng kịp thời lực lượng chống buôn lậu; đồng thời quan tâm đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống kho lưu giữ, bảo quản tang vật, đáp ứng yêu cầu xử lý các vụ việc ngày càng lớn.