Đổi mới TXCT để gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn Bài 3: Đối thoại, đồng hành với cử tri sau mỗi cuộc gặp

Từ “nói và ghi” đến đối thoại thực chất

Điểm nghẽn trước hết nằm ở chất lượng của chính cuộc tiếp xúc. Hội nghị có thể đúng quy trình, đủ thành phần, nhưng nếu đại biểu dành quá nhiều thời gian báo cáo, cử tri lần lượt nêu ý kiến rồi “tiếp thu, chuyển kiến nghị” thì TXCT mới hoàn thành phần việc, chưa thực sự tạo ra đối thoại. Cử tri không thiếu thông tin nên không cần thiết phải nghe một bản báo cáo dài tại hội nghị. Điều họ cần là được nói về vấn đề của mình và nhận câu trả lời có trách nhiệm. Vì vậy, đại biểu nói ngắn, đúng trọng tâm để nghe nhiều hơn. Muốn nói ngắn mà chắc, phải đọc kỹ văn bản, nghiên cứu chính sách, nắm địa bàn và những vấn đề đã được đặt ra từ trước. Khi chưa đủ căn cứ, cần thẳng thắn nói rõ và có trách nhiệm phản hồi sau, thay vì trả lời chung chung.

Đối với những vấn đề phức tạp, đại biểu cần đi thực tế, kiểm tra hiện trường, đối chiếu hồ sơ để xác định đúng nội dung cử tri kiến nghị. Ảnh: Bình Mỹ

Mỗi hình thức TXCT cũng phải có cách chuẩn bị riêng. Trước kỳ họp, báo cáo nên ngắn gọn để dành thời gian lắng nghe những vấn đề cử tri muốn gửi tới kỳ họp. Sau kỳ họp thường lệ, cần thông tin, giải thích sâu hơn những nội dung HĐND đã quyết định, nhất là chính sách, nghị quyết liên quan trực tiếp đến người dân. Với TXCT chuyên đề, phải xác định trước đúng vấn đề, đúng đối tượng, đúng mục tiêu.

Cách tiếp xúc cũng cần linh hoạt hơn. Một số nơi đã thử nghiệm “cà phê sáng với cử tri”, gặp gỡ tại khu dân cư, nơi làm việc hoặc theo nhóm nhỏ… Những hình thức này không thay thế hội nghị chính thức, nhưng mở thêm không gian đối thoại gần gũi, để đại biểu nghe được những vấn đề đời thường mà hội nghị đông người đôi khi khó có được.

Cùng với đó, đại biểu có thể chủ động lập nhóm, kênh thông tin hoặc trang tương tác với cử tri, công khai địa chỉ liên hệ, số điện thoại phù hợp để người dân phản ánh giữa các kỳ tiếp xúc. Các kênh này cần được quản lý rõ ràng, bảo đảm thông tin chính thức, tránh để phản ánh của cử tri bị trôi giữa những trao đổi cá nhân. Đây cũng là lúc kỹ năng số trở thành năng lực thiết yếu của đại biểu: biết sử dụng phần mềm HĐND, tra cứu văn bản, quản lý kiến nghị, khai thác dữ liệu, kiểm chứng thông tin và sử dụng AI để hỗ trợ tổng hợp, phân loại các phản ánh. Công nghệ giúp đại biểu nhìn nhanh hơn, nhưng không thể thay đại biểu hiểu đúng, kiểm chứng và chịu trách nhiệm.

Để mỗi kiến nghị được đeo bám đến cùng

Cùng với đổi mới cách tổ chức cuộc gặp, cách xử lý ngay từ lúc tiếp nhận ý kiến cũng cần được chú trọng. Khi cử tri phản ánh, cần làm rõ nội dung, địa điểm, vụ việc, đối tượng liên quan; trường hợp cần thiết, đại biểu ghi rõ họ tên cử tri, số điện thoại hoặc địa chỉ liên hệ để thuận tiện xác minh và phản hồi sau này. Ngay tại cuộc tiếp xúc, nếu có nội dung thuộc trách nhiệm giải trình, nên có đại diện UBND và các phòng, ngành liên quan tham dự để trao đổi trực tiếp. Điều cử tri cần không phải một lời “xin tiếp thu”, mà là biết vấn đề vướng ở đâu, thuộc thẩm quyền nào, hướng xử lý ra sao.

Khâu tổng hợp sau tiếp xúc cũng cần chặt chẽ hơn. Đại biểu trong Tổ đại biểu, Thường trực HĐND và MTTQ cùng rà soát, đối chiếu, thống nhất nội dung trước khi chuyển kiến nghị; những nội dung đã được trả lời tại hội nghị cũng phải được ghi nhận rõ. Có thể ký xác nhận giữa các chủ thể tham gia tổng hợp để hạn chế bỏ sót, trùng lặp hoặc hiểu không đúng ý kiến cử tri.

Với những vấn đề phức tạp, đại biểu không nên chỉ ngồi chờ văn bản trả lời. Cần đi thực tế, gặp lại người phản ánh, kiểm tra hiện trường, đối chiếu hồ sơ để xác định đúng bản chất vụ việc. Có những kiến nghị chỉ khi xuống tận nơi, nhìn tận mắt, nghe trực tiếp người dân mới thấy được đầy đủ những vướng mắc phía sau một dòng ghi trong biên bản. Từ đó, mỗi kiến nghị cần được theo dõi theo một quy trình rõ ràng: tiếp nhận - xác minh - phân loại - chuyển xử lý - đôn đốc - phản hồi. Không chỉ xác định cơ quan chịu trách nhiệm mà cần biết thời điểm chuyển, thời hạn trả lời và kết quả cuối cùng. Những vấn đề chưa thể giải quyết ngay cũng cần có thông tin trở lại với cử tri, tránh tình trạng “đã tiếp thu” nhưng sau đó không ai biết kiến nghị đang ở đâu.

Đại biểu Lê Hồng Thái, HĐND phường Ea Kao, Đắk Lắk chia sẻ: đại biểu phải chủ động xuống cơ sở, giữ liên hệ thường xuyên và quan trọng nhất là theo dõi kiến nghị sau tiếp xúc. Muốn làm được điều đó, cần có thông tin, công cụ theo dõi và bộ máy hỗ trợ để biết kiến nghị đang ở đâu, vướng ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai. Khi quy trình được thực hiện nghiêm túc dần hình thành “bản đồ” TXCT: vấn đề nào lặp lại, địa bàn nào phát sinh nhiều, kiến nghị nào kéo dài, nội dung nào cần đưa vào giám sát, chất vấn. Khi đó, tiếng nói của cử tri thực sự trở thành dữ liệu đầu vào cho hoạt động giám sát và quyết định của HĐND. Sợi dây liên hệ giữa đại biểu với cử tri cũng sẽ bền chặt hơn.