Điểm toán và đọc của học sinh Mỹ lao dốc
Và trí tuệ nhân tạo có thể khiến tình trạng 'teo não' tồi tệ hơn.
Vào đầu thế kỷ, các sáng kiến công nghệ giáo dục đã đưa máy tính xách tay vào lớp học Mỹ. Giờ đây, 25 năm sau, thế hệ học sinh tiếp theo đã chuyển sang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) - và các chuyên gia giáo dục cảnh báo rằng việc sử dụng công nghệ một cách không hạn chế có thể làm suy giảm kỹ năng tư duy phản biện.

Việc học sinh Mỹ ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập đang làm dấy lên những tranh luận mới về tác động của công nghệ đối với chất lượng giáo dục. Ảnh: AP
Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố mới đây, hơn một nửa thanh thiếu niên tại Mỹ đang sử dụng AI cho việc học. Khảo sát gần 1.500 phụ huynh và học sinh cho thấy 57% học sinh dùng AI để tìm kiếm thông tin, trong khi 54% sử dụng công nghệ này để làm bài tập. Nghiên cứu chỉ ra mối tương quan rõ rệt giữa việc tăng thời gian sử dụng màn hình tại trường và sự suy giảm điểm số trong các bài kiểm tra toán và đọc.
Sự phổ biến của AI tăng nhanh kể từ khi các chatbot như ChatGPT ra mắt năm 2022. Việc chỉ cần nhập câu hỏi vào điện thoại để nhận câu trả lời nhanh chóng khiến AI trở thành công cụ học tập thuận tiện, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên lo ngại trong giới giáo dục rằng công nghệ này có thể làm giảm khả năng tự suy nghĩ của học sinh.
Một nghiên cứu do Viện Brookings công bố đầu năm 2026 cho rằng ở thời điểm hiện tại, những rủi ro của AI tạo sinh trong giáo dục trẻ em có thể lớn hơn lợi ích. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ hơn 500 giáo viên, phụ huynh và học sinh tại 50 quốc gia, cùng hơn 400 công trình nghiên cứu trước đó. Báo cáo cũng dẫn các nghiên cứu ban đầu - trong đó có nghiên cứu của Microsoft năm 2025 - cho thấy việc sử dụng AI có liên quan tới khả năng phán đoán và tư duy phản biện kém hơn.
Việc sử dụng máy tính trong trường học gần đây ở Mỹ cũng bị xem xét lại, khi những lo ngại này cũng được nêu trong phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ hồi tháng 1.
Nhà khoa học thần kinh Jared Cooney Horvath cho rằng thế hệ Gen Z có thể là thế hệ đầu tiên trong lịch sử hiện đại có năng lực nhận thức thấp hơn cha mẹ, dựa trên dữ liệu từ chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA. Ông cho rằng việc tiếp cận công nghệ trong lớp học một cách thiếu kiểm soát có thể là một trong những nguyên nhân.
Theo ông Horvath, việc cung cấp các công cụ AI cho học sinh mà không có hướng dẫn rõ ràng có thể khiến các em phụ thuộc vào công nghệ thay vì phát triển kỹ năng tư duy. “Những công cụ mà chuyên gia dùng để làm việc hiệu quả hơn không phải là công cụ trẻ em nên sử dụng để học cách trở thành chuyên gia”, ông nhận định.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng việc loại bỏ hoàn toàn công nghệ khỏi lớp học là không thực tế. Một số giáo viên đã bắt đầu sử dụng AI để hỗ trợ soạn giáo án hoặc điều chỉnh độ khó của tài liệu học tập cho phù hợp với năng lực của từng học sinh, đặc biệt với học sinh học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai.
Các chuyên gia cho rằng thách thức đối với hệ thống giáo dục hiện nay không phải là loại bỏ công nghệ, mà là tìm cách sử dụng AI một cách có kiểm soát để hỗ trợ quá trình học tập, thay vì thay thế khả năng tư duy của học sinh.












