Nhóm ngành 'hái ra tiền' bất chấp cơn bão AI: Đâu là lựa chọn vàng cho thí sinh

Sự phát triển thần tốc của AI đang tác động trực tiếp đến thị trường lao động, điều này cũng tạo ra tâm lý dao động, hoang mang khi lựa chọn ngành học của không ít thí sinh chuẩn bị xét tuyển đại học năm nay. Lựa chọn ngành học thế nào để không lo “lỗi thời”, bị thay thế bởi AI là nỗi lo của nhiều thí sinh.

TS TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Cố vấn về công tác đào tạo và đảm bảo chất lượng, Trường Đại học Thăng Long đã có chia sẻ với VOV.VN về nội dung này.

TS TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Cố vấn về công tác đào tạo và đảm bảo chất lượng Trường Đại học Thăng Long

PV: Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra mạnh mẽ ở mọi lĩnh vực trong đời sống, những cụm từ như AI, dữ liệu lớn, tự động hóa, kinh tế số,... không còn là những khái niệm mang tính dự báo mà đã trở thành những yếu tố hiện hữu, khiến nhiều thí sinh và các bậc phụ huynh lo lắng về một tương lai nhiều thay đổi, bà có chia sẻ gì với các thí sinh khi lựa chọn ngành nghề?

TS Nguyễn Thị Thu Hà: Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), thì nhu cầu của thị trường lao động có những thay đổi nhanh chóng để đáp ứng yêu cầu công việc. Do đó, việc lựa chọn ngành học và trường học phù hợp là một quyết định quan trọng đối với các thí sinh.

Trước hết, các em nên xác định rõ năng lực, sở thích cá nhân và mục tiêu nghề nghiệp của mình để lựa chọn ngành học phù hợp. Điều này giúp các em phát huy thế mạnh cá nhân, từ đó có động lực học tập và phát triển chuyên môn lâu dài.

Thứ hai, công nghệ và AI tác động đến hầu hết các lĩnh vực, ngành nghề, không chỉ riêng ngành công nghệ thông tin. Vì vậy, dù theo học bất cứ ngành học nào thì các em cần tìm hiểu kỹ để chọn ngành học, chương trình đào tạo của trường đại học nào đã đổi mới, trong đó đã cập nhật, tích hợp kỹ năng số, tư duy dữ liệu và khả năng ứng dụng công nghệ số; chú trọng phát triển các kỹ năng cần thiết trong kỷ nguyên số như tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và giao tiếp, khả năng học tập suốt đời sẽ giúp các em thích nghi với sự thay đổi của thị trường lao động.

Thứ ba, các em nên lựa chọn môi trường học tập của trường đại học nào thực sự chú trọng cho sinh viên được thực hành, thực tập, trải nghiệm, thực hiện các dự án cùng doanh nghiệp và được rèn luyện tư duy khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cho sinh viên để sau khi tốt nghiệp sinh viên có đủ năng lực, kinh nghiệm để tự tin khi bước vào thị trường lao động.

Ngoài ra, thay vì lo lắng công nghệ và AI sẽ thay thế con người thì các em cần hiểu rõ là các công nghệ, AI chỉ là công cụ hỗ trợ để nâng cao năng lực làm việc và sáng tạo của con người. Vì thế các em cần nỗ lực học tập để có đủ kiến thức của ngành và năng lực làm chủ công nghệ, AI và đó là hành trang các em mang theo khi bước vào thị trường lao động.

Ở một góc nhìn khác, AI cũng đang tạo ra các công việc mới cho những các em học bất kể ngành nghề nào, nhất là các ngành Khoa học xã hội nhân văn và Ngôn ngữ. Ví dụ như AI tạo ra các công việc như biên tập nội dung của tất cả các ngành nghề khác cho hệ thống AI, hay là kỹ sư thiết kế câu lệnh trong ngôn ngữ, hoặc huấn luyện dữ liệu ngôn ngữ cho mô hình AI, hay viết nội dung giao diện sản phẩm công nghệ... Cho nên rất nhiều các ngành thuộc lĩnh vực Khoa học xã hội nhân văn như Truyền thông đa phương tiện, Việt Nam học, hoặc là các ngành đào tạo về ngôn ngữ cho lĩnh vực thương mại quốc tế, dịch vụ, du lịch, truyền thông đa ngôn ngữ vẫn là những ngành mà thị trường lao động rất cần.

Nếu các em vừa nắm được kiến thức chuyên môn vững chắc của ngành này và vừa có kiến thức cơ bản về dữ liệu, công nghệ, truyền thông số, sử dụng thành thạo công nghệ số, công cụ AI để hỗ trợ công việc thì sẽ là một vũ khí rất mạnh để các em tự tin trở nên vượt trội trong bối cảnh môi trường số của thị trường lao động. Như vậy, AI không làm mất cơ hội việc làm của các em, nhất là các sinh viên trong khối Khoa học xã hội nhân văn và Ngôn ngữ. Ngược lại nếu biết kết hợp kiến thức của ngành thuộc các lĩnh vực này với công nghệ số thì cơ hội làm việc phải còn đa dạng hơn trước.

PV: Không chỉ tác động đến thí sinh, mà công nghệ cũng đang đặt ra thách thức và yêu cầu mới ra sao cho các trường đại học trong công tác đào tạo, thưa bà?

TS Nguyễn Thị Thu Hà: Sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số cũng như phát triển của trí tuệ nhân tạo tác động rất lớn đến sự chuyển dịch ngành nghề không chỉ ở Việt Nam nói riêng mà còn ở thế giới nói chung. Thực tế thì các công nghệ số hay công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ lập trình, hỗ trợ xử lý dữ liệu, hỗ trợ dịch thuật và tự động hóa rất là nhiều. Tuy nhiên thì công nghệ số hay AI cũng chỉ là công cụ hỗ trợ để nâng cao năng lực làm việc và sáng tạo của con người và không thay thế được con người. Con người vẫn là chủ thể quan trọng nhất trong việc tư duy, khả năng sáng tạo và hiểu văn hóa đời sống xã hội tâm lý con người, khả năng giao tiếp, thuyết phục, đánh giá bối cảnh xã hội và đạo đức.

Cho nên ở đây chúng tôi thấy rằng, với bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo thì các trường nếu như không thay đổi, đổi mới chương trình đào tạo để cập nhật với những yêu cầu của thị trường lao động, nhất là phải làm chủ được công nghệ số mà vẫn cứ sử dụng các chương trình đào tạo như hàng năm thì có nghĩa là chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu của thị trường lao động. Còn lại, nếu như sinh viên không làm chủ công nghệ và vận áp dụng nó, sử dụng nó để thực hiện các hoạt động chuyên môn thì có nghĩa là bị bỏ lỡ mất một khoảng về nhu cầu nguồn nhân lực. Do đó đòi hỏi các trường phải tích cực đổi mới không những chỉ về nội dung chương trình đào tạo mà còn về phương pháp đào tạo, rồi tạo ra những môi trường học tập mở với một không gian như là kiến trúc thay đổi tư duy giúp sinh viên học tập chủ động với nhiều năng lượng hơn, tạo dựng môi trường học tập năng động và có nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế, thực hành thực tập và thực hiện các dự án cùng với doanh nghiệp. Và được thực hiện nhiều các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm hơn trong và ngoài nước. Ví dụ, khi đào tạo ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, chúng tôi thiết kế để sinh viên được tham quan trải nghiệm ở các tổ chức, các tập đoàn lớn, hay ra nước ngoài.. Hay như ngành truyền thông đa phương tiện, giảng viên là những MC, nhà báo nổi tiếng, để các em có kiến thức chuyên môn thực tế.

PV: Với những kinh nghiệm trong tư vấn tuyển sinh và thị trường lao động, theo bà, đâu sẽ là những ngành có nhu cầu nhân lực cao trong khoảng 5-10 năm tới?

TS Nguyễn Thị Thu Hà: Trong khoảng 5 năm tới, nhóm ngành được dự báo có nhu cầu nhân lực cao như: Công nghệ thông tin, các ngành về kỹ thuật điện - điện tử, bán dẫn, an ninh mạng, tự động hóa và điều khiển, kỹ thuật cơ điện tử… Những ngành này thị trường đang cần với những mức lương rất cao và vị trí làm việc khá là hấp dẫn.

Bên cạnh đó, nhóm ngành Khoa học xã hội và Nhân văn, ngôn ngữ cũng rất quan trọng, thị trường lao động luôn cần. Nếu sinh viên biết kết hợp giữa trau dồi kiến thức kỹ năng, năng lực chuyên môn và có khả năng làm chủ công nghệ, thì sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn.

PV: Xin cảm ơn bà!

Nguyễn Trang/VOV.VN