Điểm tựa để người lao động thích ứng với thị trường việc làm

Tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Bảo đảm thu nhập trong thời gian thất nghiệp

Gần 9 năm làm việc tại một công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội, anh Đ.V.T. (ở phường Từ Liêm, Hà Nội) có công việc tương đối ổn định, thu nhập đủ trang trải cuộc sống gia đình. Tuy nhiên, do doanh nghiệp gặp khó khăn, phải cơ cấu, sắp xếp lại nhân sự, anh không may phải chấm dứt hợp đồng lao động. Anh Đ.V.T. chia sẻ: “Nhận quyết định nghỉ việc, tôi thực sự lo lắng vì nguồn thu nhập của gia đình bị ảnh hưởng. Nhưng nghĩ lại, mình đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp trong suốt quá trình làm việc, nên lúc thất nghiệp mới thấy chính sách này thực sự có ý nghĩa, giúp tôi có thêm thời gian và điều kiện ổn định cuộc sống, tìm kiếm công việc mới”.

Sau khi nghỉ việc, anh Đ.V.T. đến Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) để làm thủ tục đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Cùng với việc được giải quyết chế độ, anh được tư vấn về thị trường lao động và giới thiệu một số vị trí việc làm phù hợp với kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng.

“Khoản trợ cấp giúp tôi có thêm kinh phí trang trải trong thời gian tìm việc. Quan trọng hơn, qua tư vấn tôi có thêm thông tin về các vị trí đang tuyển dụng và có thể chủ động lựa chọn công việc phù hợp”, anh Đ.V.T. cho biết.

Câu chuyện của anh Đ.V.T cho thấy ý nghĩa thiết thực của bảo hiểm thất nghiệp khi người lao động gặp rủi ro về việc làm. Từ việc hỗ trợ một phần thu nhập, chính sách đang ngày càng gắn với tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, giúp người lao động có thêm điều kiện tìm kiếm cơ hội mới.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,7 triệu người, tăng 690,7 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Số người có việc làm đạt 52,6 triệu người, tăng 672,5 nghìn người.

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,7%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 9 triệu đồng/tháng, tăng 717.000 đồng. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động 6 tháng đầu năm là 2,22%, tương đương cùng kỳ năm trước; tỷ lệ thiếu việc làm là 1,65%, giảm 0,07 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, những biến động trên thị trường lao động vẫn đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng thích ứng. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15 đến 24 tuổi trong quý II-2026 là 8,67%; cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo. Tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng trong 6 tháng đầu năm là 4,06%, tương ứng gần 2,2 triệu người.

Gắn trợ cấp với tư vấn và giới thiệu việc làm

Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp nhận 373.135 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm 2025. Số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp là 340.577 người, giảm 1,3%.

Cùng với giải quyết trợ cấp, công tác tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo nghề tiếp tục được đẩy mạnh. Cả nước có hơn 1,136 triệu lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm 2025. Có 13.178 người được hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, tăng 50,8%.

Những kết quả trên cho thấy, bảo hiểm thất nghiệp ngày càng gắn với chính sách thị trường lao động, không chỉ hỗ trợ thu nhập mà còn hướng tới giúp người lao động sớm quay trở lại việc làm.

Đây cũng là hướng tiếp cận được thể hiện trong Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026. Luật quy định chính sách bảo hiểm thất nghiệp gồm tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm. Luật cũng mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên, góp phần mở rộng diện bao phủ của chính sách.

Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) Trần Tuấn Tú cho biết, Luật Việc làm năm 2025 đã bổ sung chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề nhằm duy trì việc làm cho người lao động. Trên cơ sở quy định của luật, Chính phủ ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, quy định cụ thể về điều kiện, mức hỗ trợ và thời gian hỗ trợ. Theo đó, mức hỗ trợ tối đa 1 triệu đồng/người/tháng, thời gian hỗ trợ theo thời gian đào tạo thực tế nhưng không quá 6 tháng.

Quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đào tạo mà còn tạo điều kiện để người lao động thích ứng với yêu cầu mới của thị trường trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ. Đây cũng là giải pháp góp phần hạn chế tình trạng cắt giảm lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn, qua đó giảm nguy cơ phát sinh thất nghiệp.

Người lao động ứng tuyển việc làm tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội. Ảnh: Toàn Đức

Nâng cao khả năng thích ứng

Tại Hà Nội, hướng tiếp cận này được thể hiện rõ qua việc gắn giải quyết chính sách bảo hiểm thất nghiệp với tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ học nghề.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong tháng 7-2026, thành phố giải quyết việc làm cho 16.800 người lao động. Trong đó, 2.200 người được giải quyết việc làm từ nguồn vốn ngân sách thành phố ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội, với số tiền 306 tỷ đồng; 292 lao động được giải quyết việc làm thông qua hình thức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; hơn 1.300 người tìm được việc làm thông qua các phiên giao dịch việc làm và hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm tại trung tâm.

Cũng trong tháng 7-2026, trung tâm tổ chức 23 phiên giao dịch việc làm, với 594 lượt đơn vị, doanh nghiệp tham gia tuyển dụng, tổng số 12.881 chỉ tiêu tuyển dụng, tuyển sinh. Có 4.433 lượt người lao động được tư vấn, cung cấp thông tin thị trường lao động; 1.586 lượt người được kết nối, phỏng vấn, qua đó 703 lao động được doanh nghiệp tiếp nhận hồ sơ.

Đối với chính sách bảo hiểm thất nghiệp, trong tháng 7, trung tâm tiếp nhận 8.725 hồ sơ đề nghị hưởng bảo hiểm thất nghiệp, giảm 229 hồ sơ so với tháng trước nhưng tăng 1.652 hồ sơ so với cùng kỳ năm 2025. Trung tâm ra quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp cho 7.508 trường hợp, với tổng số tiền hỗ trợ 264,8 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trung tâm đã tư vấn, hỗ trợ tìm kiếm việc làm cho hơn 1.900 người lao động, trong đó 61 người được hỗ trợ học nghề, với số tiền 237,7 triệu đồng.

Việc hỗ trợ học nghề tuy số lượng chưa lớn nhưng cho thấy một hướng đi quan trọng của chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Khi công việc cũ không còn phù hợp hoặc thị trường thay đổi, người lao động có thể tận dụng thời gian hưởng trợ cấp để bổ sung kỹ năng, chuyển đổi nghề nghiệp, từ đó mở rộng cơ hội tìm việc.

Thực tế tại Hà Nội chứng minh, thị trường ngày càng đòi hỏi lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng với công nghệ. Vì vậy, hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng là giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu lao động.

Từ một chính sách hỗ trợ khi người lao động mất việc, bảo hiểm thất nghiệp đang từng bước phát huy vai trò của một bộ phận chính sách thị trường lao động chủ động. Gắn trợ cấp thất nghiệp với tư vấn, đào tạo và kết nối việc làm không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng để họ nâng cao năng lực, tìm được việc làm phù hợp và ổn định cuộc sống lâu dài.

Trong bối cảnh thị trường lao động tiếp tục chuyển dịch, thực hiện hiệu quả Luật Việc làm năm 2025 và phát huy đầy đủ các chức năng của chính sách bảo hiểm thất nghiệp sẽ góp phần bảo đảm an sinh xã hội, duy trì nguồn nhân lực và xây dựng thị trường lao động ổn định, linh hoạt, hiệu quả và bền vững.