Điểm tựa tinh thần cho con trong mỗi kỳ thi

Áp lực thi cử là điều khó tránh, bởi vậy, bên cạnh kiến thức và sự nỗ lực của các em, sự đồng hành của cha mẹ chính là điểm tựa tinh thần quan trọng.

Áp lực trong giai đoạn “nước rút”

Theo số liệu của ngành Giáo dục Bắc Ninh, năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh có 53,9 nghìn học sinh lớp 9, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 là 31,9 nghìn chỉ tiêu, chiếm khoảng 60%.

Như vậy, muốn học tiếp chương trình trung học phổ thông, 40% số học sinh còn lại sẽ phải theo học tại các trường nghề, trường ngoài công lập hoặc các trung tâm giáo dục thường xuyên. Có lẽ áp lực lớn của kỳ thi không chỉ đến từ tính cạnh tranh cao mà còn xuất phát từ kỳ vọng của gia đình và tâm lý căng thẳng ở học sinh trong giai đoạn “nước rút”.

Phụ huynh chính là nguồn động viên tinh thần to lớn và trở thành người đồng hành cùng con trước mỗi kỳ thi.

Em Nguyễn Quốc Đạt là học sinh giỏi của Trường Trung học cơ sở Lê Văn Thịnh (xã Gia Bình) chia sẻ: “Dù bố mẹ không tạo áp lực nhưng khi đăng ký thi vào trường chuyên, em vẫn không tránh khỏi những lo lắng. Em gác lại những chuyến đi chơi hay kỳ nghỉ dài ngày để dành tối đa thời gian tập trung ôn luyện bởi tỷ lệ “chọi” vào trường và môn em đăng ký chuyên không hề thấp”.

Theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tiếp tục giữ ổn định cấu trúc như năm 2025, song có một số điều chỉnh về quy chế và ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức thi, công tác đăng ký và xét công nhận tốt nghiệp.

Thí sinh sẽ thi 4 môn, gồm 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn cùng 2 môn tự chọn trong chương trình học. Các môn trắc nghiệm được tăng cường dạng câu hỏi đánh giá năng lực và tư duy thay vì chỉ kiểm tra ghi nhớ kiến thức. Kỳ thi diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6 (sớm hơn những năm trước khoảng 2 tuần) khiến thời gian ôn tập của học sinh lớp 12 trở nên gấp rút hơn.

“Thời điểm này, áp lực lớn nhất của em không chỉ đến từ khối lượng kiến thức mà còn là điểm số, khả năng trúng tuyển đại học và lo lắng không đạt được kỳ vọng của bố mẹ... khiến em đôi khi rơi vào trạng thái căng thẳng, mất tập trung” - em Nghiêm Phương Nhi, học sinh lớp 12A8, Trường Trung học phổ thông Hàn Thuyên (phường Võ Cường) tâm sự.

Tại nhiều gia đình có con chuẩn bị thi chuyển cấp và thi tốt nghiệp, đa số các em phải dành gần như toàn bộ thời gian trong ngày cho việc ôn luyện, học thêm ở trường và tại các trung tâm để củng cố kiến thức, luyện đề, nâng cao kỹ năng làm bài. Ở lứa tuổi đang phát triển tâm sinh lý, lại đối mặt với kỳ thi có tính chất bước ngoặt, các em rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu, thậm chí khủng hoảng tinh thần nếu không được chia sẻ và hỗ trợ đúng cách.

Cùng con vượt qua áp lực thi cử

Không chỉ học sinh chịu áp lực mà phụ huynh cũng căng thẳng, nhiều người vừa phải cân đối công việc, tài chính, vừa theo sát quá trình học tập của con. Không ít cha mẹ thừa nhận họ đang “thi cùng con” khi liên tục theo dõi lịch học, điểm số, thậm chí thay đổi sinh hoạt gia đình để hỗ trợ con trong giai đoạn quan trọng này.

Không chỉ học sinh chịu áp lực mà phụ huynh cũng căng thẳng. Không ít cha mẹ thừa nhận họ đang “thi cùng con” khi liên tục theo dõi lịch học, điểm số, thậm chí thay đổi sinh hoạt gia đình để hỗ trợ con trong giai đoạn quan trọng này.

Anh Nguyễn Mạnh Hùng, một phụ huynh tại phường Bắc Giang có con sắp thi vào lớp 10 tâm sự: “Với tỉ lệ “chọi” cao, ngay từ khi chọn nguyện vọng, gia đình tôi cũng cân nhắc sao cho phù hợp với năng lực, đồng thời tôn trọng quyết định và không gây áp lực cho con.

Bên cạnh sắp xếp thời gian đưa đón, nhắc nhở con học tập, tôi còn chủ động tìm kiếm đề thi, tài liệu để con luyện tập, coi đó như cách đồng hành thiết thực trong giai đoạn nước rút. Đồng thời động viên con giữ vững tinh thần và bảo đảm sức khỏe để bước vào kỳ thi sắp tới”.

Tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp, chọn ngành, chọn trường của học sinh cuối cấp là sự quan tâm của nhiều học sinh và phụ huynh ở thời điểm này. Việc định hướng trường học, ngành học cho con không nên áp đặt mà cần có sự trao đổi cởi mở giữa cha mẹ và con.

Chị Nguyễn Thị Hương (xã Tiên Du) chia sẻ: “Tôi luôn cố gắng tìm hiểu mong muốn của con trước, sau đó mới cùng con tham khảo các ngành nghề phù hợp. Gia đình chỉ đóng vai trò định hướng, không quyết định thay. Quan trọng nhất là con phải có đam mê thì mới học tốt và gắn bó lâu dài”.

Cùng đó, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh chủ động triển khai các hoạt động nhằm hỗ trợ tâm lý, kiến thức và kỹ năng cho học sinh cuối cấp như: Tổ chức nói chuyện chuyên đề "Tiếp sức mùa thi: Tâm lý vững vàng - dễ dàng vượt khó"; phối hợp cùng các trường đại học, doanh nghiệp, diễn giả tư vấn, hướng nghiệp, tuyển sinh tại các trường trung học phổ thông …

Với sự chia sẻ của nhiều chuyên gia thuộc các lĩnh vực đã giúp các em hiểu sâu sắc hơn về giá trị của việc học và hành trình hoàn thiện bản thân; tiếp thêm động lực, giúp các em có tâm lý vững vàng, thêm tự tin và biết cách vượt qua áp lực thi cử.

Nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng, áp lực lớn nhất của học sinh đôi khi không đến từ bài thi mà đến từ nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng. Vì vậy, thay vì đặt nặng thành tích, phụ huynh nên giúp con hiểu rằng kết quả thi cử không phải là thước đo duy nhất của giá trị bản thân.

Sự đồng hành của cha mẹ cần bắt đầu từ việc quan tâm đến cảm xúc của con. Bởi sau tất cả, điều nhiều phụ huynh mong mỏi nhất không chỉ là một tờ giấy báo trúng tuyển mà là nhìn thấy con đủ bản lĩnh để bước tiếp trên con đường của mình.