Điện ảnh thời đại AI: Tận dụng sức mạnh công nghệ cộng hưởng cảm xúc nghệ sĩ

AI thay đổi cách làm phim, nhưng không thể thay thế trái tim người kể chuyện

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang len lỏi vào hầu hết công đoạn làm phim, từ xây dựng kịch bản, thiết kế hình ảnh, tạo bối cảnh đến dựng phim và hậu kỳ. Những việc từng cần cả một đội ngũ đông đảo giờ có thể được hỗ trợ nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, chia sẻ tại Ngày hội Công nghệ TP. Hồ Chí Minh (Conviction 2026), đạo diễn Phạm Vĩnh Khương nhấn mạnh, tốc độ và khả năng tạo hình của máy móc không quyết định giá trị của một tác phẩm.

“AI có thể giúp chúng ta tạo ra hình ảnh nhanh hơn, thử nghiệm nhiều ý tưởng hơn và giảm bớt một số giới hạn về nguồn lực. Nhưng công nghệ không thể tự quyết định câu chuyện nào đáng được kể, cảm xúc nào cần được giữ lại hay một khuôn hình nên mang tinh thần gì. Những lựa chọn đó vẫn thuộc về con người”, đạo diễn Phạm Vĩnh Khương phân tích.

Đạo diễn Phạm Vĩnh Khương cho rằng, tốc độ và khả năng tạo hình của máy móc không quyết định giá trị của một tác phẩm. Ảnh: NV

Đây không chỉ là quan điểm nghề nghiệp. Đó còn là lời khẳng định rằng điện ảnh, dù khoác lên lớp áo công nghệ hiện đại, vẫn bắt nguồn từ trái tim, trải nghiệm và sự đồng cảm của người làm phim.

Tư duy nghệ thuật - điểm khởi đầu của mọi sáng tạo có ý nghĩa

Bất kỳ tác phẩm nào được tạo ra bằng AI cũng cần bắt đầu từ ý tưởng, thế giới quan và thông điệp rõ ràng. Nếu thiếu định hướng sáng tạo, người làm phim dễ bị cuốn theo khả năng tạo hình nhanh chóng của công nghệ và cho ra đời những sản phẩm bắt mắt nhưng rời rạc, thiếu chiều sâu.

Ngược lại, khi nghệ sĩ hiểu rõ mình muốn kể điều gì, AI trở thành người bạn đồng hành giúp mở rộng biên độ tưởng tượng, hiện thực hóa những ý tưởng từng khó thực hiện bằng phương pháp truyền thống.

Việc làm phim bằng AI, vì thế, theo đạo diễn Phạm Vĩnh Khương, không chỉ là học cách viết câu lệnh hay vận hành phần mềm. Người sáng tạo vẫn cần kiến thức về kịch bản, bố cục, ánh sáng, màu sắc, nhịp điệu, âm thanh, diễn xuất và - quan trọng hơn - sự thấu hiểu tâm lý con người.

Trong bối cảnh công cụ ngày càng dễ tiếp cận, dấu ấn cá nhân và góc nhìn nhân văn sẽ trở nên quý giá hơn bao giờ hết. Khi nhiều người có thể tạo ra hình ảnh đẹp bằng cùng một nền tảng, sự khác biệt nằm ở cách đặt vấn đề, khả năng lựa chọn và cách kết nối hình ảnh với cảm xúc thật của con người.

Giữ năng lực sáng tạo,

sử dụng công nghệ có trách nhiệm

AI chắc chắn sẽ thay đổi quy trình sản xuất và có thể thay thế một số thao tác lặp lại. Tuy nhiên, thay đổi công việc không đồng nghĩa với xóa bỏ vai trò con người.

AI có thể đưa ra hàng trăm phương án trong thời gian ngắn, nhưng con người vẫn phải là người đánh giá, chọn lọc, chỉnh sửa và quyết định sản phẩm cuối cùng... Ảnh: NV

Điện ảnh vốn là sự kết hợp của rất nhiều lao động sáng tạo và kỹ thuật. Một đạo cụ được làm bằng tay, một bối cảnh được dựng thật, một chuyển động được nghệ sĩ điều chỉnh từng chi tiết đều chứa đựng kinh nghiệm và lựa chọn cá nhân. Tất cả đều mang theo hơi thở và cảm xúc mà quá trình tự động hóa khó có thể thay thế trọn vẹn.

Đạo diễn Phạm Vĩnh Khương cho rằng, AI có thể đưa ra hàng trăm phương án trong thời gian ngắn, nhưng con người vẫn phải là người đánh giá, chọn lọc, chỉnh sửa và quyết định sản phẩm cuối cùng có thực sự phục vụ câu chuyện hay không. Những công việc chỉ dựa trên thao tác kỹ thuật đơn thuần sẽ chịu nhiều áp lực hơn. Trong khi đó, những người giữ được năng lực sáng tạo, tư duy thẩm mỹ, khả năng quan sát và sự đồng cảm sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Thách thức đặt ra không phải là chống lại công nghệ, mà là học cách sử dụng nó một cách có trách nhiệm, đồng thời nuôi dưỡng những giá trị khó tự động hóa: sự tinh tế trong quan sát, khả năng phán đoán, lòng đồng cảm và tài năng kể chuyện.

Bên cạnh cơ hội, việc ứng dụng AI trong điện ảnh cũng đặt ra những câu hỏi về bản quyền, dữ liệu, tính minh bạch và trách nhiệm đạo đức của người sáng tạo. Một sản phẩm có thể được tạo ra nhanh hơn, nhưng người làm phim vẫn phải chịu trách nhiệm với nội dung, thông điệp và tác động của tác phẩm đối với cộng đồng.

AI có thể thay đổi công cụ và quy trình, nhưng chưa bao giờ thay thế được nhu cầu kể chuyện cũng như khát vọng sáng tạo của con người. Trong tương lai, "lợi thế sẽ thuộc về những người biết kết hợp cả hai: tận dụng tốc độ và sức mạnh của máy móc, nhưng vẫn giữ vững cảm xúc, tư duy nhân văn và trách nhiệm của nghệ sĩ", đạo diễn Phạm Vĩnh Khương nhận định.