Diễn đàn kinh tế Việt - Anh: Chuyển đổi số tài chính cần đi cùng năng lực chống chịu

Chuyển đổi số càng sâu, yêu cầu an toàn càng cao

Ngày 3/11, tại Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Hội Hữu nghị Việt - Anh và các đối tác tổ chức Diễn đàn kinh tế Việt - Anh 2026, với chủ đề “Công nghệ tài chính, ổn định tài chính và khả năng chống chịu hệ thống”. Diễn đàn tập trung thảo luận cách thúc đẩy đổi mới công nghệ gắn với bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.

 TS. Nguyễn Thị Hồng Thuý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại sự kiện.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Nguyễn Thị Hồng Thuý, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và điện toán đám mây đang làm thay đổi cách thiết kế, cung cấp và giám sát dịch vụ tài chính. Công nghệ giúp giảm chi phí, cải thiện vận hành và mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Tuy nhiên, khi ngân hàng và các định chế tài chính kết nối ngày càng sâu với các nền tảng công nghệ, một sự cố kỹ thuật có thể kéo theo gián đoạn hoạt động, ảnh hưởng đến thanh khoản, uy tín và sự ổn định của hệ thống. Rủi ro tăng khi phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ bên ngoài.

Theo TS. Nguyễn Thị Hồng Thuý, vấn đề hiện nay không đơn thuần là đổi mới nhanh hơn, mà là đổi mới an toàn và có khả năng chống chịu, quan trọng là duy trì dịch vụ thiết yếu và phục hồi nhanh khi sự cố xảy ra.

Bà Alexandra Smith, đại diện lâm thời Đại sứ quán Anh tại Việt Nam.

Từ thực tiễn ngân hàng thương mại, ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) cho rằng, chuyển đổi số đã giúp các ngân hàng tối ưu vận hành, giảm chi phí và mang tới cho khách hàng nhiều phương thức giao dịch thuận tiện. Tuy vậy, số ứng dụng hay lượng giao dịch trực tuyến chưa phản ánh đầy đủ mức độ sẵn sàng chuyển đổi số.

Theo đại diện SHB, yếu tố cần đánh giá sâu hơn là khả năng tích hợp dữ liệu, tính linh hoạt của hệ thống, năng lực nhân sự và khả năng duy trì hoạt động trọng yếu khi có gián đoạn. Sản phẩm số phát triển nhanh chưa đồng nghĩa nền tảng vận hành đã vững.

Dẫn kết quả khảo sát tại 20 ngân hàng thương mại, với 1.061 phản hồi hợp lệ, ông Đỗ Quang Vinh cho biết, 76,5% người được hỏi đánh giá khách hàng dễ dàng tiếp cận các phương thức thanh toán số hiện đại; 73% ghi nhận trách nhiệm quản lý dữ liệu được phân định rõ. Tuy nhiên, tỷ lệ đánh giá tích cực về sự ổn định và tốc độ của hệ thống giao dịch chỉ ở mức khoảng 65%.

Kết quả này gợi ra khoảng cách giữa mức độ phổ biến của dịch vụ số với chất lượng vận hành nội bộ, đòi hỏi ngân hàng quan tâm hơn tới nền tảng dữ liệu và năng lực xử lý sự cố.

Ông Đỗ Việt Anh - Phó Trưởng phòng Cục an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Coi quản trị rủi ro là khoản đầu tư dài hạn

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Đỗ Việt Anh - Phó Trưởng phòng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), nhấn mạnh yêu cầu xây dựng năng lực chống chịu của hệ thống ngân hàng trước những biến động ngày càng khó dự báo. Sự liên thông giữa các thị trường khiến rủi ro có thể lan truyền nhanh.

Một vấn đề được ông Đỗ Việt Anh lưu ý là cách nhìn nhận chi phí tuân thủ. Theo đó, các ngân hàng cần thay đổi tư duy coi việc đáp ứng quy định về quản trị rủi ro đơn thuần là khoản chi bắt buộc. Đầu tư cho quản trị rủi ro chính là bảo vệ sự ổn định lâu dài của ngân hàng.

Để đáp ứng yêu cầu này, đại diện Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng đề cập ba nền tảng cần được củng cố. Trước hết là dữ liệu và công nghệ, trong đó dữ liệu phải có chất lượng, được chuẩn hóa và hỗ trợ số hóa quy trình quản trị rủi ro. Tiếp đến là hạ tầng công nghệ thông tin đủ mạnh để duy trì hệ thống kiểm soát độc lập, kể cả khi xảy ra sự cố. Cuối cùng là nhân lực có khả năng nhận diện, đánh giá và xử lý tình huống, bởi quyết định của con người vẫn giữ vai trò quan trọng dù AI ngày càng phát triển.

Cùng quan điểm cần cân bằng đổi mới với an toàn, bà Alexandra Smith, đại diện lâm thời Đại sứ quán Anh tại Việt Nam cho rằng FinTech, AI và thanh toán số có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và thúc đẩy tài chính toàn diện. Song việc ứng dụng công nghệ mới phải đi cùng yêu cầu giữ ổn định tài chính, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng.

Diễn đàn kinh tế Việt - Anh 2026 với chủ đề “Công nghệ tài chính, ổn định tài chính và khả năng chống chịu hệ thống”.

Bà Alexandra Smith cũng giới thiệu kinh nghiệm từ Cơ quan Quản lý tài chính Anh (FCA) với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox), cho phép các doanh nghiệp FinTech thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ mới với khách hàng thực tế trong phạm vi và dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Cơ chế này giúp phát hiện rủi ro trước khi triển khai rộng.

Đại diện Đại sứ quán Anh cũng khẳng định, Vương quốc Anh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam về phát triển thị trường vốn, quy định tài chính, tài chính xanh và FinTech, trong đó có việc xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Tuy nhiên, để các trung tâm này vận hành hiệu quả, bên cạnh vốn và công nghệ còn cần thể chế vững chắc, hạ tầng phù hợp và nhân lực chất lượng cao.

Các ý kiến tại diễn đàn cùng hướng tới yêu cầu chuyển trọng tâm từ phát triển thêm tiện ích số sang củng cố chất lượng vận hành phía sau các dịch vụ đó. Ngân hàng cần đầu tư vào dữ liệu, hạ tầng, quản trị rủi ro; cơ quan quản lý cần hoàn thiện cơ chế thử nghiệm, giám sát.

Khi an toàn được đặt ngay trong quá trình thiết kế và triển khai công nghệ, chuyển đổi số mới có nền tảng để phát triển bền vững, bảo vệ người sử dụng dịch vụ và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống tài chính trước những cú sốc.