Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026: Mở ra tiền đề cho mạng lưới hợp tác pháp luật số sâu rộng

Sau gần hai ngày làm việc, Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 với chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số" đã hoàn thành toàn bộ mục tiêu mà chương trình đề ra.

Phát biểu tại Lễ bế mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các đoàn đại biểu đến từ các quốc gia thành viên ASEAN, các đối tác phát triển, các tổ chức quốc tế, các cơ quan, tổ chức Việt Nam và các chuyên gia… đã dành thời gian tham dự, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, có giá trị diễn đàn.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại Lễ bế mạc.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, trong suốt chương trình làm việc, diễn đàn đã mang đến một nền tảng đối thoại cởi mở, đa chiều và thực chất về những vấn đề đang đặt ra đối với lĩnh vực pháp luật và tư pháp trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ. Các phiên toàn thể đã đánh giá toàn diện về bức tranh ứng dụng AI trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; từ thực tiễn của Việt Nam, kinh nghiệm của các quốc gia ASEAN đến những bài học từ Liên minh châu Âu và các tổ chức quốc tế.

Những chia sẻ về việc ứng dụng AI trong nghiên cứu pháp luật, xây dựng chính sách, phát triển cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận pháp luật, cũng như các mô hình thực tiễn trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đã cho thấy AI đang từng bước trở thành một công cụ quan trọng góp phần nâng cao chất lượng quản trị nhà nước và hiệu quả của hệ thống tư pháp.

Bên cạnh đó, các phiên thảo luận chuyên đề đã mở rộng góc nhìn đối với nhiều vấn đề mới mang tính chiến lược như chủ quyền AI quốc gia, quản trị AI trong khu vực ASEAN, trọng tài trong kỷ nguyên số, cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong phát triển và ứng dụng AI, cũng như những cơ hội và thách thức của AI đối với quản trị quốc gia thông minh.

Đặc biệt, những trao đổi từ các chuyên gia của ASEAN, ERIA, Liên minh châu Âu, UNCITRAL, OECD và các đối tác quốc tế đã khẳng định rằng không có một mô hình quản trị AI chung phù hợp cho mọi quốc gia. Tuy nhiên, chúng ta đều chia sẻ một nhận thức thống nhất rằng việc phát triển và ứng dụng AI cần đặt trên nền tảng của pháp quyền, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hướng tới sự phát triển bền vững.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhận xét, từ những trao đổi và kết quả đạt được, có thể khẳng định Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 đã góp phần làm sâu sắc hơn hợp tác ASEAN trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới đối với chuyển đổi số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Với việc quy tụ các cơ quan pháp luật, tư pháp, các chuyên gia, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển, Diễn đàn không chỉ tạo dựng một không gian trao đổi chính sách và chia sẻ kinh nghiệm thiết thực, mà còn góp phần tăng cường sự hiểu biết và kết nối giữa các quốc gia thành viên ASEAN trước những vấn đề pháp lý mới đặt ra trong kỷ nguyên số. Qua đó, Diễn đàn đóng góp thiết thực vào việc thúc đẩy các mục tiêu và định hướng của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới một Cộng đồng ASEAN tự cường, đổi mới sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm và phát triển bền vững.

Tại diễn đàn, nhiều đại biểu có chung quan điểm, AI không chỉ là đối tượng điều chỉnh của pháp luật mà đang trở thành công cụ hỗ trợ ngày càng hiệu quả trong toàn bộ quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Từ những trao đổi tại Diễn đàn, có thể rút ra một số thông điệp quan trọng: Thứ nhất, AI không chỉ là đối tượng điều chỉnh của pháp luật mà còn đang trở thành công cụ hỗ trợ ngày càng hiệu quả trong toàn bộ quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ hai, trước tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, các quốc gia cần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị, xây dựng các khuôn khổ pháp lý linh hoạt, thích ứng, dựa trên quản trị rủi ro, đồng thời vẫn tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, trong một khu vực đa dạng như ASEAN, việc chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường đối thoại chính sách, phát triển nguồn nhân lực pháp lý số và thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan tư pháp, các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức quốc tế sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao năng lực quản trị AI của mỗi quốc gia.

Sự phát triển của AI phải luôn hướng tới phục vụ con người. Công nghệ cần trở thành công cụ giúp nâng cao khả năng tiếp cận công lý, nâng cao chất lượng dịch vụ công pháp lý, tăng cường hiệu quả quản trị nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội một cách bao trùm và bền vững.

“Chúng tôi kỳ vọng rằng, Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 là tiền đề cho một mạng lưới hợp tác pháp luật số sâu rộng. Những sáng kiến ngày hôm nay cần sớm được chuyển hóa thành các khuôn khổ hợp tác, hành động cụ thể tại khu vực”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nói.