Diễn đàn văn hóa: 'Thanh xuân gửi lại' từ những điều bình dị

Đó là những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, thư từ, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay những vật dụng nhỏ đã nhuốm màu thời gian của những cán bộ từng lên đường vào chiến trường và vùng giải phóng phía Nam trong giai đoạn 1959-1975.

Thoạt nhìn, đây đều là những giấy tờ và vật dụng rất đỗi quen thuộc trong cuộc đời mỗi con người. Nhưng khi được đặt trong dòng chảy lịch sử, đó không còn là những kỷ vật riêng. Gắn với từng lát cắt của cuộc đời, khi đặt cạnh nhau, chúng khắc họa chân dung của cả một thế hệ đã gửi trọn tuổi thanh xuân cho khát vọng thống nhất đất nước.

Có lẽ bởi vậy, Thanh xuân gửi lại tạo nên những cảm xúc theo một cách rất riêng. Thay vì tái hiện những sự kiện hay những biểu tượng quen thuộc của lịch sử, cuộc trưng bày đưa người xem đến với những hiện vật gần gũi và bình dị. Để rồi, chính sự gần gũi đó khiến khoảng cách của nhiều thập niên được thu ngắn lại, giúp người xem hình dung được câu chuyện của từng con người cụ thể, với tuổi trẻ, ước mơ và những lựa chọn đã trở thành một phần lịch sử dân tộc.

Công chúng tìm hiểu thông tin tại không gian trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B. Ảnh: Khánh Hòa - TTXVN

Trong không gian trưng bày ấy có những hồ sơ, kỷ vật gắn với các tên tuổi đã trở thành một phần của đời sống văn học, nghệ thuật Việt Nam như Nguyễn Khoa Điềm, Lê Anh Xuân, Nguyễn Quang Sáng, Dương Thị Xuân Quý, Phan Huỳnh Điểu hay Đặng Thùy Trâm. Nhưng trước khi được biết đến bằng những tác phẩm hay những cống hiến của mình, họ cũng từng là những người trẻ đứng trước một lựa chọn giống như biết bao người cùng thời: lên đường khi Tổ quốc cần.

Cũng như, bên cạnh những cái tên đó là biết bao thầy giáo, bác sĩ, kỹ sư, cán bộ khoa học, cán bộ hành chính và những người làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Họ mang theo chuyên môn, tri thức và trách nhiệm để bước vào chiến trường, mỗi người một công việc, một hoàn cảnh, nhưng đều chung một niềm tin và sẵn sàng gửi tuổi trẻ cho sự nghiệp thống nhất đất nước. Chính từ những con người ấy, triển lãm gợi mở một cách nhìn gần gũi về lịch sử: Điều làm nên sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở những cột mốc lớn, mà còn bắt nguồn từ lựa chọn và trách nhiệm của bao con người tưởng như rất giản dị, bình thường.

Tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B được giới thiệu tại không gian trưng bày. Ảnh: Khánh Hòa - TTXVN

Thanh xuân gửi lại diễn ra trong những ngày tháng Bảy, khi cả nước hướng về những người đã cống hiến và hy sinh cho Tổ quốc. Cùng với các hoạt động kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ và Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, triển lãm góp thêm một cách tri ân lặng lẽ nhưng giàu ý nghĩa.

Đáng chú ý, bên cạnh không gian trưng bày những kỷ vật của một thế hệ, triển lãm còn giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm và những đóng góp của tài liệu lưu trữ trong công tác xác minh thông tin, thực hiện chính sách đối với người có công. Có nghĩa, những tập hồ sơ đã đi qua hơn nửa thế kỷ không chỉ lưu giữ ký ức mà vẫn đang tiếp tục đóng góp bằng những giá trị rất thiết thực và nhân văn trong hiện tại.

Và, khi lịch sử hiện lên qua những kỷ vật bình dị của rất nhiều con người bình thường, người xem có thể cảm nhận rõ hơn rằng hòa bình hôm nay được dựng xây bằng tuổi trẻ, sự hy sinh và những lựa chọn của biết bao thế hệ đi trước. Để rồi từ mỗi phần ký ức được gìn giữ, lòng biết ơn được tiếp nối bằng ý thức trân trọng lịch sử và sống xứng đáng với những gì thế hệ trước trao truyền.