Điện gió ngoài khơi và năng lượng tái tạo: Từ khung pháp lý đến triển khai thực tiễn

Hoàn thiện khung pháp lý và tạo lập môi trường đầu tư minh bạch

Sáng 10/11, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 và công bố báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026.

Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 diễn ra ngày 10/11/2026. Ảnh: Cấn Dũng

Phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế và đáp ứng các cam kết về giảm phát thải khí nhà kính.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương đã nhấn mạnh các định hướng chiến lược, giải pháp hoàn thiện khung pháp lý cũng như lộ trình triển khai dự án và phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng tái tạo tại Việt Nam.

Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương. Ảnh: Cấn Dũng.

Theo ông Trần Hoài Trang, Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn về phát triển năng lượng tái tạo, trong đó tiềm năng kỹ thuật của điện gió ngoài khơi ước tính đạt khoảng 600.000 MW. Cụ thể hóa định hướng phát triển, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh ban hành kèm theo Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 xác định mục tiêu công suất điện gió ngoài khơi phục vụ nhu cầu điện trong nước đạt khoảng 6.000 - 17.000 MW trong giai đoạn 2030 - 2035 và định hướng đạt khoảng 113.000 - 139.000 MW vào năm 2050. Bên cạnh nhiệm vụ cung cấp điện sạch, lĩnh vực này còn mở ra tiềm năng sản xuất hydrogen xanh, amoniac xanh cùng các dạng năng lượng mới.

"Điện gió ngoài khơi là lĩnh vực có tính chất đặc thù, yêu cầu quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian chuẩn bị dài, công nghệ phức tạp và chịu sự quản lý liên ngành bao gồm điện lực, đầu tư, tài nguyên môi trường, hàng hải, xây dựng, quốc phòng và an ninh. Thời gian qua, hành lang pháp lý cho lĩnh vực này từng bước được hoàn thiện thông qua Luật Điện lực số 61/2024/QH15, Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 272/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Những quy định này góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong công tác khảo sát, chuẩn bị đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư và tổ chức triển khai dự án", lãnh đạo Cục Điện lực cho biết.

Để nâng cao hiệu quả thi hành trong thời gian tới, Bộ Công Thương tập trung phối hợp thực hiện đồng bộ các giải pháp thể chế. Trong đó, trọng tâm là làm rõ trình tự, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong từng giai đoạn triển khai nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo. Đồng thời, ngành chức năng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện, sản lượng điện hợp đồng, phương án đấu nối và truyền tải nhằm tạo môi trường đầu tư minh bạch, cân bằng lợi ích giữa các bên. Việc phát triển điện gió ngoài khơi cũng được gắn kết chặt chẽ với quy hoạch không gian biển, hạ tầng cảng biển, hạ tầng truyền tải và bảo đảm hài hòa với các hoạt động kinh tế biển, quốc phòng, an ninh và môi trường.

Thúc đẩy triển khai dự án, hình thành hệ sinh thái công nghiệp trong nước

Ông Trần Hoài Trang cho biết, chuyển từ khung pháp lý sang giai đoạn thực thi dự án cụ thể được xác định là khâu then chốt. Việc triển khai hiệu quả các quy hoạch yêu cầu tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm: 

Một là, đẩy nhanh công tác khảo sát và chuẩn bị đầu tư. Khảo sát tài nguyên gió, địa chất, địa hình đáy biển và điều kiện môi trường biển là cơ sở quan trọng để đánh giá tính khả thi, lựa chọn công nghệ và xác định hiệu quả đầu tư. Cần nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng cường chia sẻ thông tin và phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.

Hai là, bảo đảm đồng bộ giữa nguồn điện và lưới điện. Ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, cần xác định rõ phương án đấu nối, truyền tải và giải tỏa công suất. Đồng thời, cần phát triển hạ tầng truyền tải, lưu trữ năng lượng và các giải pháp vận hành linh hoạt nhằm bảo đảm an toàn, ổn định hệ thống điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng cao.

Ba là, nâng cao hiệu quả huy động vốn và lựa chọn nhà đầu tư. Điện gió ngoài khơi đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, cần đa dạng hóa nguồn vốn, thúc đẩy tín dụng xanh, tài chính quốc tế và có cơ chế phân bổ rủi ro hợp lý. Việc lựa chọn nhà đầu tư cần chú trọng năng lực tài chính, kinh nghiệm, công nghệ và khả năng thực hiện dự án đúng tiến độ.

Bốn là, phát triển chuỗi cung ứng và công nghiệp hỗ trợ trong nước. Đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định khả năng tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế từ quá trình phát triển điện gió ngoài khơi. Việt Nam đã có nền tảng nhất định trong các lĩnh vực cơ khí chế tạo, kết cấu thép, đóng tàu, dịch vụ dầu khí ngoài khơi, xây dựng công trình biển và sản xuất cáp điện. Đây là những lợi thế cần được phát huy. Tuy nhiên, năng lực chế tạo turbine công suất lớn, cáp điện ngầm biển sâu, thiết bị lắp đặt chuyên dụng, tàu chuyên dụng và hạ tầng cảng phục vụ điện gió ngoài khơi vẫn cần tiếp tục được đầu tư phát triển.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn.

Nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo có giá trị gia tăng cao, lãnh đạo Cục Điện lực đề xuất đẩy mạnh việc liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn công nghệ quốc tế để tiếp nhận, làm chủ công nghệ. Cùng với đó là việc đầu tư hạ tầng cảng biển, logistics, trung tâm công nghiệp phục vụ chế tạo, lắp ráp, đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và xây dựng lộ trình nội địa hóa phù hợp với năng lực thực tế. Mục tiêu hướng tới là đưa các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thiết bị năng lượng trong khu vực và trên thế giới.

Khẳng định vai trò kiến tạo của cơ quan quản lý nhà nước, ông Trần Hoài Trang cho biết, Cục Điện lực sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện chính sách, tháo gỡ vướng mắc phát sinh và thúc đẩy đầu tư đồng bộ hạ tầng nguồn - lưới điện. Phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ là phát triển một nguồn điện mới, mà còn là cơ hội để Việt Nam hình thành một ngành công nghiệp năng lượng mới. Vì vậy, cần có cách tiếp cận đồng bộ từ hoàn thiện thể chế đến triển khai dự án; từ phát triển dự án đến đầu tư hạ tầng; và từ hạ tầng đến hình thành chuỗi cung ứng, hệ sinh thái công nghiệp trong nước.

"Với tiềm năng tài nguyên, nền tảng chính sách đang từng bước được hoàn thiện và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp trong nước, quốc tế, chúng tôi tin tưởng điện gió ngoài khơi và năng lượng tái tạo sẽ đóng góp ngày càng quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, chuyển dịch năng lượng xanh và phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam", lãnh đạo Cục Điện lực nhấn mạnh.