Điều thôi thúc Ukraine phản công trước 'sóng thần' từ Mỹ

Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky tại Oslo, Na Uy, ngày 20/10. (Ảnh: AP)

Ukraine từng rơi vào tình cảnh tương tự với Tổng thống Trump. Nhưng lần này, khi nhà lãnh đạo Mỹ dường như đứng về phía Nga, Kiev chọn cách tiếp cận khác. Họ đã phản công.

Một quan chức cấp cao Ukraine nói tình hình hiện nay là cơ hội cuối cùng để gióng lên hồi chuông cảnh báo, khi “sóng thần” đang ập đến. Ngay cả trước vụ tranh cãi mới nhất với ông Trump, tình hình Ukraine đã trở nên khó khăn. Các cuộc tấn công hằng ngày tàn phá cơ sở hạ tầng năng lượng và nền kinh tế nước này. Hệ thống phòng không Ukraine cạn kiệt nguồn lực, trong khi mùa đông khắc nghiệt đang đến gần.

Sau đó, ông Trump chuyển sang cho phép mua dầu diesel của Nga, dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt Mátxcơva và gây sức ép buộc Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Kiev bắt đầu lên tiếng về tình trạng gián đoạn dịch vụ internet vệ tinh Starshield và những khoảng trống trong việc chia sẻ thông tin tình báo quân sự của Mỹ, cũng như vấn đề Mỹ chậm bàn giao tên lửa đánh chặn. Các quan chức Mỹ khẳng định không có bất kỳ sự gián đoạn nào.

Đầu tuần này, ông Trump nói “Nga đã hành xử khá tốt với Ukraine”, và “họ cũng chẳng làm gì nhiều”.

Có những dấu hiệu cho thấy cả hai bên đều chưa sẵn sàng hoàn toàn từ bỏ mối quan hệ song phương. Hơn 1 tuần sau khi cuộc khẩu chiến với Tổng thống Mỹ Trump nổ ra, Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio qua điện thoại. Ngày 20/10, ông Zelensky gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oslo. Trong cuộc họp báo sau đó, Tổng thống Ukraine tránh trực tiếp chỉ trích Mỹ.

“Chúng tôi biết ơn vì hoạt động tình báo đang diễn ra. Tôi đang nói đến việc cảnh báo sớm, điều vô cùng quan trọng đối với người dân, trẻ em, người lớn và dân thường của chúng tôi, bởi nhờ đó, chúng tôi có thể nghe được cảnh báo khi tên lửa đạn đạo đang bay tới”, ông nói.

Dù vậy, các nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng ông Trump đã đi quá xa khi đặt lợi ích của Nga lên trên an ninh của Ukraine. Theo họ, việc tiếp tục im lặng giờ đây còn rủi ro hơn lên tiếng phản đối.

“Mọi người cần nghe được sự thật”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn với ABC News tuần trước. Theo các lãnh đạo Ukraine, ông Trump đang sai lầm khi ủng hộ Tổng thống Nga Vladimir V. Putin, và việc giúp Mátxcơva sẽ chỉ kéo dài cuộc xung đột.

Ông Zelensky không phải nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên phản ứng mạnh với những đòn công kích của ông Trump. Giống Thủ tướng Canada Mark Carney và một số nhà lãnh đạo khác, lần này ông Zelensky quyết định phản bác. Các chính trị gia và giới phân tích Ukraine cho rằng đó là quyết định đúng đắn, dù có rủi ro đi kèm.

“Ông Trump đang công khai gây sức ép buộc chúng tôi đầu hàng. Đó chính là tình hình hiện nay”, Mykhailo Samus, chuyên gia Ukraine về an ninh và quân sự, nói với báo New York Times.

Chưa sẵn sàng cho đổ vỡ hoàn toàn

Trước đây, Kiev luôn cố giữ giọng điệu ngoại giao và thận trọng khi làm việc với ông Trump. Sau màn đấu khẩu căng thẳng tại Phòng Bầu dục vào tháng 2/2025, Kiev nhanh chóng quay lại với những lời cảm ơn và ca ngợi. Ukraine tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì quan hệ đối tác với Mỹ trong bối cảnh ông Trump tìm cách chấm dứt chiến sự. Trong vòng 1 tháng, Kiev đã đề xuất ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng Nga không chấp nhận.

Khi đó cũng như hiện nay, Ukraine hy vọng tránh bị cắt nguồn hỗ trợ quân sự và tình báo thiết yếu từ Mỹ. Giờ đây, sau khi thể hiện thái độ rõ ràng với ông Trump, Kiev có thể sẽ tìm cách giảm căng thẳng. Ukraine đang đối mặt với thực tế khắc nghiệt, khi vị thế của nước này trong cuộc chiến ngày càng xấu đi, dù các lực lượng Ukraine vẫn đang kiềm chế được đà tiến công của quân Nga trên tiền tuyến.

Sau cuộc điện đàm với ông Rubio ngày 19/10, ông Zelensky viết trên mạng xã hội: “Xin cảm ơn tất cả những người ở Mỹ đang ủng hộ cách tiếp cận công bằng!”. Ông Zelensky không nhắc đến ông Trump.

Nhà bình luận chính trị Vitaly Portnikov ở Ukraine cho rằng những đòn công kích của ông Trump đã đẩy ông Zelensky vào tình thế tuyệt vọng.

Nhà lãnh đạo Mỹ đã nhiều lần thay đổi lập trường, lúc xa rời rồi lại quay sang ủng hộ Ukraine, và hoàn toàn có khả năng sẽ đảo chiều một lần nữa. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ có thể một lần nữa làm đảo lộn cục diện chính trị.

Tuy nhiên, ông Portnikov đánh giá cuộc đối thoại giữa ông Zelensky và ông Rubio là tín hiệu tích cực. Ông Rubio đang có chuyến thăm Ấn Độ.

“Sau khi Tổng thống Ukraine đưa ra những tuyên bố cứng rắn về Mỹ, Ngoại trưởng Rubio vẫn dành thời gian nói chuyện với ông ấy giữa chuyến công du châu Á. Điều đó cho thấy chính quyền Tổng thống Trump chưa sẵn sàng để quan hệ Mỹ - Ukraine đổ vỡ”, ông Portnikov nhận định.