Diều, UAV uy hiếp an toàn bay: Hàng không gián đoạn, du lịch chịu tác động dây chuyền

Sự cố 3 cá nhân thả diều khiến 21 chuyến bay tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất bị ảnh hưởng tối ngày 13/8, buộc nhiều máy bay phải bay vòng chờ trên không, trong khi những chuyến chuẩn bị khởi hành được tạm thời giữ lại dưới mặt đất.

Đứt gãy chuỗi  cung ứng du lịch

Việc chậm giờ cất cánh hay phải bay vòng từ vụ việc này mới chỉ là bề nổi của một thực trạng đáng ngại. Ngay trong những ngày gần đây, tình trạng các thiết bị bay không người lái vi phạm tĩnh không sân bay lại tiếp tục gia tăng với mức độ nguy hiểm cao hơn. Khác với những con diều phụ thuộc vào hướng gió, UAV sở hữu động cơ mạnh, pin dễ gây cháy nổ, vỏ hợp kim cứng và khả năng bay cao hàng trăm mét, trực tiếp xâm nhập vào luồng cất và hạ cánh của tàu bay.

Theo các số liệu thống kê từ ngành hàng không, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn quốc đã ghi nhận hơn 17 sự vụ vật thể lạ, diều và UAV xâm phạm hành lang an toàn bay tại các sân bay ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, TP.HCM. Còn năm 2025, có đến 34 vụ xâm phạm hành lang an toàn bay tại TP.HCM, Bình Định, Thanh Hoá, Hà Nội.

Sự cố uy hiếp an toàn bay ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng ngành du lịch.

Về mặt tài chính, trung bình một chuyến bay thương mại khổ lớn phải chuyển hướng hạ cánh sang sân bay dự bị do sự cố không lưu sẽ phát sinh chi phí nhiên liệu, phí dịch vụ mặt đất và đền bù cho hành khách. Riêng sự cố 21 chuyến bay bị xáo trộn tại Tân Sơn Nhất vừa qua đã gây thiệt hại trực tiếp và gián tiếp cho các hãng hàng không cùng đơn vị phục vụ mặt đất về tài chính, chưa kể thời gian chờ đợi lãng phí của du khách.

Theo thống kê từ Vietnam Airlines được Cục Hàng không Việt Nam công bố, chỉ tính riêng trong giai đoạn từ 17–24/2/2026, các sự cố liên quan đến UAV đã gây thiệt hại ước tính khoảng 5,6 tỷ đồng cho hãng và làm ảnh hưởng trực tiếp tới khoảng 9.200 hành khách. Đáng chú ý, đây mới chỉ là số liệu thống kê của một hãng hàng không trong thời gian ngắn một tuần, chưa phản ánh hết tổng thiệt hại của toàn ngành.

Ông Nguyễn Công Hoàn, Phó Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất nhận định, việc các thiết bị drone, Flycam và cà diều xuất hiện tại khu vực các sân bay ở Việt Nam trong thời gian qua là diễn biến đặc biệt nghiêm trọng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đảm bảo an ninh, an toàn và cản trở dây chuyền vận tải hàng không dân dụng.

Trong khi đó, Hà Nội và TP.HCM vốn là những địa phương đóng vai trò là trung tâm du lịch và điều phối khách của cả nước. Tiêu biểu như năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu đón hơn 6 triệu lượt khách quốc tế và 38 triệu lượt khách nội địa.

Tuy nhiên, khi những chuyến bay bị gián đoạn do diều, UAV, tác động kinh tế lập tức lan rộng theo hiệu ứng đến từng doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và đơn vị vận tải, từu đó có thể ảnh hưởng đến mục tiêu về đón khách du lịch của các địa phương.

Ông Võ Văn Phong, Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông Du lịch C2T, cho biết du lịch và hàng không là hai ngành có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau rất chặt chẽ. Đối với các tour du lịch quốc tế hoặc chuỗi sự kiện cao cấp, lịch trình được thiết kế chính xác tới từng giờ. Việc chậm chuyến hay thay đổi điểm hạ cánh không chỉ đơn thuần là sự chậm trễ của một phương tiện di chuyển, mà sẽ bẻ gãy toàn bộ chuỗi dịch vụ phía sau từ xe đón, phòng khách sạn, nhà hàng cho đến hướng dẫn viên. Thiệt hại của doanh nghiệp lữ hành khi đó không chỉ là chi phí đền bù phát sinh mà là sự sụt giảm nghiêm trọng uy tín đối với các đối tác.

Một khảo sát nhanh từ các doanh nghiệp lữ hành cũng cho thấy, có tới 78% du khách quốc tế thuộc phân khúc cao cấp khẳng định sự chậm trễ hoặc mất an toàn hàng không sẽ làm giảm đáng kể mức độ sẵn lòng chi tiêu cho các dịch vụ trải nghiệm tiếp theo.

Tổn thất lớn hơn cả chính là việc suy giảm chỉ số tin cậy của Du lịch Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trên các diễn đàn du lịch lớn và các nền tảng đánh giá như TripAdvisor, thông tin về việc máy bay không thể hạ cánh vì diều hoặc flycam vô tình tạo ra góc nhìn tiêu cực về năng lực quản lý đô thị và an toàn hàng không của điểm đến.

Điều này đặt ra thách thức rất lớn đối với việc thu hút dòng khách công vụ, các chuyên gia quốc tế và các nhà đầu tư nước ngoài - nhóm đối tượng vốn đặt tiêu chuẩn an toàn và sự chính xác về thời gian lên hàng đầu.

Sự cố gián đoạn không lưu do UAV hay diều  không dừng lại tiền nhiên liệu bay vòng của hãng hàng không, mà là những tổn thất của chuỗi cung ứng du lịch, và quan trọng hơn là sự suy giảm uy tín của một thương hiệu quốc gia.

Quản lý đã có khung, thực địa vẫn còn khoảng trống

Thực tế hiện nay cho thấy, dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý thiết bị bay không người lái (UAV/flycam) và an toàn tĩnh không sân bay đã tương đối đầy đủ, nhưng công tác quản lý thực địa lại đang bộc lộ những khoảng trống rất lớn.

Một chiếc flycam giá chỉ vài triệu đồng nên người mua có thể dễ dàng sở hữu bằng việc nhấp chuột mua trên các sàn thương mại điện tử hoặc cửa hàng công nghệ mà không đòi hỏi bất kỳ điều kiện ràng buộc nào về đăng ký hay khai báo thông tin cá nhân.

Tình trạng này tạo ra rủi ro đó là một thiết bị bay giá rẻ có thể ngay lập tức đe dọa an toàn của chuyến bay trị giá hàng trăm triệu USD cùng hàng trăm hành khách, làm đứt gãy cả chuỗi cung ứng dịch vụ phía dưới.

Đáng chú ý, thách thức quản lý hiện nay còn nằm ở sự khác biệt bản chất giữa UAV và những sản phẩm khác, chẳng hạn như diều truyền thống.

Nếu như UAV là thiết bị công nghệ có thể áp dụng các giải pháp đăng ký, gắn chip định danh, kiểm soát tần số hay cài đặt phần mềm khóa vùng bay, thì những con diều gắn đèn LED vừa dễ mua, dễ làm, lại khó nhận diện hơn trước các hệ thống nhận dạng điện tử. Công tác phòng ngừa diều bay vào khu vực bay phụ thuộc hoàn toàn vào việc khoanh vùng cấm, cắm biển cảnh báo, tuần tra thực địa và nâng cao trách nhiệm quản lý địa bàn của chính quyền cơ sở quanh khu vực sân bay. Chính vì thế mà Cục Hàng không Việt Nam cũng liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ từ diều, bóng bay, đèn trời và UAV tự phát.

Chuyên gia pháp lý kinh tế Nguyễn Văn Đạt cho biết, luật pháp hiện hành không thiếu khung chế tài xử phạt, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, năng lực phát hiện, định danh và ngăn chặn kịp thời các vật thể bay xâm nhập trái phép vào vùng trời sân bay vẫn là mắt xích yếu nhất cần tiếp tục hoàn thiện. Nếu không kiểm soát chặt nguồn cung thương mại và yêu cầu định danh thiết bị ngay từ khâu bán lẻ, chúng ta sẽ mãi chạy theo giải quyết phần ngọn của sự việc.