Đình chỉ công tác nhà báo kỳ cựu châu Âu vì dùng AI tạo trích dẫn giả

Ông Peter Vandermeersch, cựu giám đốc điều hành của Mediahuis tại Ireland và hiện là chuyên gia nghiên cứu về "Báo chí và Xã hội" của tập đoàn này, cho biết bản thân đã mắc phải lỗi "ảo giác" – một thuật ngữ chỉ những thông tin sai lệch do AI tạo ra.

Ông thừa nhận đã tóm tắt các báo cáo bằng những công cụ AI như ChatGPT, Perplexity và Google NotebookLM. Tuy nhiên, ông đã không kiểm tra xem các trích dẫn do AI tạo ra có chính xác hay không và vô tư đăng tải chúng lên bản tin cá nhân của mình.

Sự việc vỡ lở sau một cuộc điều tra do NRC thực hiện. Đây chính là một trong những tờ báo thuộc sở hữu của Mediahuis, nơi ông Vandermeersch từng giữ chức Tổng biên tập vào những năm 2010. Tờ NRC cáo buộc ông đã đăng hàng chục trích dẫn sai sự thật. Đáng nói, 7 cá nhân được trích dẫn trong các bài viết đã lên tiếng khẳng định họ chưa từng phát ngôn những câu chữ đó.

Trong một bài viết mang tựa đề "Tôi thừa nhận lỗi lầm của mình", Vandermeersch trần tình rằng ông đã sai lầm khi tự ý gán lời nói cho người khác, thay vì chỉ nên diễn giải lại ý của họ. Trong một vài trường hợp, nội dung đó chỉ phản ánh cách hiểu của cá nhân ông. Nhà báo này thừa nhận đó không chỉ là sự bất cẩn mà là một việc làm hoàn toàn sai trái.

Ông chia sẻ thêm rằng điều đau lòng nhất là ông lại mắc phải chính sai lầm mà mình từng nhiều lần cảnh báo các đồng nghiệp. Ông cho biết các mô hình ngôn ngữ hiện nay quá thông minh, chúng tạo ra những câu trích dẫn hấp dẫn khiến người viết dễ dàng bị cám dỗ. Dù luôn ủng hộ việc con người phải kiểm duyệt nội dung AI, nhưng chính ông lại không làm được điều đó và bỏ qua bước xác minh sự thật.

Sau vụ việc, Giám đốc điều hành của tập đoàn Mediahuis, ông Gert Ysebaert, đã đưa ra tuyên bố chính thức. Ông nhấn mạnh tập đoàn luôn áp dụng các quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng AI, trong đó sự cẩn trọng, khâu kiểm duyệt của con người và tính minh bạch là yếu tố cốt lõi.

Việc vi phạm những nguyên tắc này đi ngược lại các tiêu chuẩn cũng như cam kết mang đến nền báo chí đáng tin cậy cho độc giả. Do đó, tập đoàn quyết định tạm đình chỉ vai trò chuyên gia của ông Vandermeersch. Đồng thời, trang web của tờ Irish Independent cũng gỡ bỏ hàng loạt bài viết do nhà báo này thực hiện.

Về phần mình, ông Vandermeersch thừa nhận lỗi sai thứ hai là đã không lập tức sửa chữa các trích dẫn giả mạo.

Dù vậy, ông vẫn khẳng định báo chí là công việc của con người và bản thân luôn tin tưởng AI có thể là một công cụ mạnh mẽ giúp báo chí tốt hơn, khai thác sâu hơn và chính xác hơn. Tuy nhiên, đó chắc chắn không phải là cách sử dụng AI sai lầm mà ông đã làm trong thời gian qua. Nhà báo này hiện từ chối đưa ra thêm bình luận về vụ việc.

Việt Vũ