Dinh dưỡng đúng: khoản đầu tư sớm cho những năm tháng sống khỏe

Nghịch lý thừa năng lượng, thiếu vi chất

Nghiên cứu "Đánh giá thực trạng dinh dưỡng và tiêu thụ thực phẩm ở người trưởng thành từ 20-45 tuổi tại vùng thành thị và nông thôn thuộc 5 tỉnh, thành phố năm 2025" do Viện Dinh dưỡng phối hợp với Viện Sức khỏe Nutrilite và Amway Việt Nam thực hiện cho thấy một bức tranh đáng chú ý về khẩu phần ăn của người Việt.

Khảo sát gần 1.500 người tại Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Thái Nguyên và Quảng Nam ghi nhận tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm 20-45 tuổi là 24,1% theo phân loại của WHO. Nếu áp dụng ngưỡng dành cho người châu Á theo khuyến nghị của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương, tỷ lệ này lên tới 43,6%.

Hội thảo khoa học về thực trạng dinh dưỡng và khẩu phần ăn của người Việt Nam.

Tuy nhiên, cân nặng chưa phải toàn bộ câu chuyện. Khẩu phần trung bình của người tham gia khảo sát chỉ đáp ứng khoảng 68,7% nhu cầu canxi và 50,9% nhu cầu folate. Hơn 60% chưa tiêu thụ đủ rau xanh và trái cây theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới.

Theo PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, thừa cân, béo phì đang gia tăng, trong khi thiếu hụt canxi, vitamin A, vitamin D, folate và các vi chất khác vẫn hiện diện trong khẩu phần. Đây là nghịch lý "thừa mà vẫn thiếu": cơ thể có thể dư năng lượng nhưng vẫn thiếu dưỡng chất cần thiết.

Bữa sáng là một lát cắt rõ của nhịp sống này. Nghiên cứu cho thấy 26,7% người trưởng thành không ăn sáng thường xuyên. Ngay cả với nhóm có ăn sáng, năng lượng nạp vào cũng chỉ đáp ứng khoảng 18,2% nhu cầu khuyến nghị trong ngày; khoảng 20% có dùng đường, bánh kẹo hoặc đồ ngọt trong bữa ăn đầu tiên.

TS. Holiday Durham Zanetti chia sẻ về vai trò của bữa sáng dinh dưỡng trong cải thiện chất lượng khẩu phần và hỗ trợ sống khỏe dài lâu.

TS. Holiday Durham Zanetti, chuyên gia khoa học cấp cao của Viện Sức khỏe Nutrilite, cho rằng nghịch lý "thừa năng lượng nhưng thiếu vi chất" không chỉ xuất hiện tại Việt Nam mà là xu hướng phổ biến ở nhiều quốc gia đang phát triển, khi thực phẩm chế biến sẵn ngày càng dễ tiếp cận.

Theo các chuyên gia, bữa ăn Việt vẫn có lợi thế như rau xanh phong phú, cá và hải sản đa dạng, nhiều món hấp, luộc tốt cho sức khỏe. Vì vậy, cải thiện dinh dưỡng có thể bắt đầu từ việc ăn sáng đầy đủ hơn, cân đối khẩu phần, tăng rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm siêu chế biến.

Sức khỏe tuổi già cần được chuẩn bị từ sớm

Một sai lầm phổ biến là chỉ quan tâm đến sức khỏe khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu bất thường. Trên thực tế, nền tảng của một tuổi già khỏe mạnh được hình thành từ những thói quen lặp lại mỗi ngày, đặc biệt trong giai đoạn 20-45 tuổi.

Đây là lực lượng lao động chính hiện nay và cũng là thế hệ sẽ bước vào tuổi già trong khoảng hai đến ba thập niên tới. Câu hỏi đặt ra không chỉ là sống đến bao nhiêu tuổi, mà là có bao nhiêu năm đủ khỏe để làm việc, đi lại, tận hưởng và tự chủ.

GS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, chia sẻ về thực trạng dinh dưỡng và khẩu phần ăn của người Việt tại hội thảo khoa học.

Theo PGS.TS Trần Thanh Dương, chăm sóc sức khỏe chủ động không bắt đầu từ bệnh viện, mà từ những lựa chọn thực phẩm hằng ngày. Khi dân số già hóa nhanh, một thế hệ bước vào tuổi già với nhiều bệnh mạn tính sẽ tạo áp lực lên gia đình, hệ thống y tế và năng suất xã hội.

Với người trưởng thành, đặc biệt khi bước vào tuổi trung niên, khẩu phần ăn cần bảo đảm đủ tinh bột, chất đạm, chất béo, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Canxi, sắt, vitamin D và folate có vai trò quan trọng trong duy trì khối cơ, mật độ xương và sức khỏe chuyển hóa.

Cải thiện dinh dưỡng cộng đồng không thể chỉ dựa vào lời khuyên chung chung. Người dân cần dữ liệu đáng tin cậy, khuyến nghị dễ hiểu và những gợi ý đủ gần để áp dụng. Theo bà Ôn Minh Hằng, Phó Tổng Giám đốc Amway Việt Nam, việc đồng hành cùng Viện Dinh dưỡng nhằm góp phần tạo ra dữ liệu có giá trị cho cộng đồng và các chương trình chăm sóc sức khỏe trong tương lai.

"Sống khỏe dài lâu" vì vậy không phải là một khẩu hiệu xa vời. Đó là những lựa chọn cụ thể: ăn sáng đủ chất hơn, tăng rau xanh và trái cây, giảm đồ ngọt, vận động đều hơn và chủ động hiểu cơ thể mình. Đầu tư cho dinh dưỡng hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng sống của những năm tháng phía sau.