Dinh dưỡng học đường: Đừng bỏ lỡ giai đoạn vàng cuối cùng để tăng chiều cao

Theo các chuyên gia từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng. Trong khi tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở vùng khó khăn vẫn còn hiện hữu, thì tại các đô thị lớn, tình trạng thừa cân béo phì ở trẻ học đường đang gia tăng nhanh chóng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chế độ ăn mất cân đối: thừa năng lượng rỗng từ đường, chất béo xấu nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng rau xanh và các vi chất thiết yếu.

Chuẩn hóa bữa ăn: Không chỉ là ăn no

Một bữa ăn đạt chuẩn cho trẻ độ tuổi đến trường không đơn thuần là giúp trẻ no bụng để tiếp tục học tập, mà phải đảm bảo sự cân đối khoa học giữa 4 nhóm chất.

Theo khuyến nghị, khẩu phần ăn học đường cần tuân thủ tỷ lệ vàng: Chất bột đường chiếm 55-65%, chất đạm 13-20% và chất béo 20-30%. Đặc biệt, để tối ưu hóa chiều cao – vốn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ Việt, thực đơn cần ưu tiên các thực phẩm giàu canxi, sắt, kẽm, vitamin A, D và I-ốt.

Đáng chú ý, một trong những khuyến cáo quan trọng nhất hiện nay là việc kiểm soát lượng gia vị. Trẻ tiểu học chỉ nên tiêu thụ dưới 4g muối/ngày và học sinh trung học là dưới 5g/ngày. Việc ăn quá mặn hoặc quá ngọt ngay từ nhỏ sẽ lập trình khẩu vị của trẻ theo hướng bất lợi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp và đái tháo đường khi trưởng thành.

Khoảng trống dinh dưỡng từ nhà trường về gia đình

Hiện nay, nhiều trường học đã áp dụng các phần mềm xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng. Tuy nhiên, bữa ăn bán trú tại trường thường chỉ đáp ứng khoảng 30-40% nhu cầu năng lượng cả ngày. Điều này đồng nghĩa với việc 60-70% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của gia đình vào bữa sáng và bữa tối.

Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh có tâm lý bù đắp cho con vào bữa tối bằng các món giàu đạm, nhiều dầu mỡ. Thói quen này vô tình gây áp lực lên hệ tiêu hóa, khiến trẻ khó ngủ và dễ tích lũy mỡ thừa. Ngược lại, bữa sáng - bữa ăn quan trọng nhất để cung cấp năng lượng cho não bộ hoạt động lại thường bị xem nhẹ, ăn qua loa hoặc thay thế bằng tiền quà vặt không đảm bảo vệ sinh.

Giải pháp kết hợp cho trẻ phát triển toàn diện

Để trẻ phát triển toàn diện, chỉ dinh dưỡng là chưa đủ. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh mô hình phối hợp chặt chẽ giữa Dinh dưỡng hợp lý - Tăng cường vận động -Sự kết nối Gia đình và Nhà trường.

Giáo dục dinh dưỡng cần được xem là một loại "vaccine" hành vi. Khi trẻ hiểu được giá trị của bát canh rau, tác hại của nước ngọt có gas hay ý nghĩa của việc rửa tay trước khi ăn, trẻ sẽ tự giác thực hành lối sống lành mạnh mà không cần sự ép buộc.

Bên cạnh đó, yếu tố vận động đóng vai trò then chốt. Trẻ cần ít nhất 60 phút hoạt động thể lực mỗi ngày để kích thích sụn xương phát triển, tăng cường chuyển hóa và giải tỏa căng thẳng sau giờ học.

Đầu tư cho dinh dưỡng học đường chính là cách đầu tư kinh tế và hiệu quả nhất cho tầm vóc của thế hệ tương lai. Một bữa ăn đúng, một giấc ngủ đủ và thói quen vận động mỗi ngày sẽ là hành trang quý giá nhất cha mẹ trao cho con trẻ.

Kim Dung