Định hình lại quy trình kiểm toán trong điều kiện áp dụng chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp mới

TS. Vũ Thanh Hải - Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành IV, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu - đánh giá cao kết quả nghiên cứu của Ban đề tài. Ảnh: N. Ly

Chiều 22/5, Hội đồng khoa học Kiểm toán nhà nước (KTNN) tổ chức họp nghiệm thu Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở “Hoàn thiện nội dung kiểm toán đơn vị hành chính sự nghiệp trong điều kiện áp dụng chế độ kế toán mới” do ThS.Nguyễn Thị Thu Trung - Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán làm Chủ nhiệm.

TS. Vũ Thanh Hải - Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành IV - làm Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu, cùng tham dự cuộc họp có các thành viên Hội đồng nghiệm thu và Ban đề tài.

Ngày 17/4/2024, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 24/2024/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp với nhiều thay đổi đáng kể so với các quy định cũ, như: cho phép các đơn vị tự thiết kế, tự kê khai, tự chịu trách nhiệm về chứng từ kế toán, sổ kế toán của đơn vị mình, nơi nhận báo cáo tài chính....

Quy định mới ảnh hưởng nhiều tới công tác kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp, thay đổi kết quả thông tin mà đơn vị cung cấp - chủ yếu là các thông tin trên báo cáo tài chính và các thông tin liên quan đến tình hình tài chính, tài sản công tại các đơn vị. Từ đó, tác động đến nội dung kiểm toán các đơn vị hành chính sự nghiệp của KTNN.

ThS. Nguyễn Thị Thu Trung trình bày kết quả nghiên cứu. Ảnh: N. Ly

Theo ThS.Nguyễn Thị Thu Trung, chế độ kế toán mới giúp hệ thống thông tin tài chính, kế toán tại các đơn vị được chuẩn hóa, minh bạch và phù hợp với yêu cầu quản lý hiện đại. Nhờ đó, các kiểm toán viên (KTV) có điều kiện tiếp cận nguồn dữ liệu đầy đủ, có cấu trúc rõ ràng hơn, thuận lợi cho việc phân tích, đối chiếu và xác minh thông tin, góp phần nâng cao chất lượng bằng chứng kiểm toán và độ tin cậy của kết luận kiểm toán.

Quá trình chuyển đổi đồng thời về chế độ kế toán và tổ chức hành chính đã làm lộ rõ các khu vực tiềm ẩn rủi ro cao trong quản lý tài chính công, như: bàn giao tài sản, xử lý công nợ, chuyển tiếp dự án đầu tư và điều chỉnh nguồn kinh phí. Đây là cơ sở quan trọng để KTNN xác định trọng tâm kiểm toán một cách rõ ràng và có căn cứ.

Tuy nhiên, những thay đổi trong hệ thống kế toán mới cũng đòi hỏi KTNN phải định hình lại quy trình kiểm toán, ứng dụng dữ liệu lớn, tự động hóa, phân tích từ xa. Đồng thời, cần chuẩn hóa quy trình, rút gọn hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm chất lượng trong thời gian ngắn.

ThS. Hà Minh Tuấn - Phó Giám đốc Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán - đề nghị Ban đề tài đi sâu vào những điểm mới của Thông tư số 24/2024/TT-BTC tác động đến quy trình, phương thức kiểm toán. Ảnh: N.Ly

Từ thực tiễn nêu trên, Ban đề tài đã hệ thống hóa các nội dung liên quan đến đơn vị hành chính, sự nghiệp, cơ chế quản lý tài chính và nhiệm vụ kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp; tổng hợp, phân tích các điểm mới của chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp theo Thông tư số 24/2024/TT-BTC so với các quy định trước đây. Từ đó, chỉ ra những ảnh hưởng đến hoạt động kiểm toán và đề xuất hoàn thiện nội dung kiểm toán đối với một số khoản mục và nhóm nghiệp vụ trọng yếu.

Tại buổi nghiệm thu, các thành viên Hội đồng đánh giá, Thông tư số 24/2024/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành đã tác động trực tiếp đến hoạt động kiểm toán, do đó, việc nghiên cứu hoàn thiện nội dung kiểm toán trong bối cảnh áp dụng chế độ kế toán mới là phù hợp với yêu cầu thực tiễn của KTNN hiện nay.

Kết quả nghiên cứu của Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho KTV khi nghiên cứu, cập nhật các thay đổi của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp và vận dụng vào quá trình kiểm toán tại đơn vị được kiểm toán. Đề tài cũng có thể phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất là trong bối cảnh các đơn vị hành chính, sự nghiệp bắt đầu triển khai áp dụng chế độ kế toán mới và có thể phát sinh nhiều lúng túng, sai sót trong hạch toán, lập báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán và quản lý tài chính, tài sản công.

TS. Lê Thu Hằng - Phản biện 2 - lưu ý Ban đề tài tham khảo các văn bản quy định có liên quan của KTNN để gia tăng tính thực tiễn và khả thi của phần giải pháp. Ảnh: N.Ly

Để hoàn thiện Đề tài, Hội đồng nghiệm thu khuyến nghị Ban đề tài bổ sung lý luận về kiểm toán đơn vị hành chính sự nghiệp, từ đó phân tích ảnh hưởng của việc thay đổi chế độ kế toán mới đến các nội dung kiểm toán; tinh gọn phần nền tảng, làm rõ hơn tính mới của Thông tư, tăng dung lượng cho phần phân tích ảnh hưởng tới kiểm toán và phần giải pháp hoàn thiện nội dung kiểm toán để bảo đảm đúng trọng tâm nghiên cứu.

Ban đề tài lưu ý tham khảo các văn bản quy định có liên quan của KTNN hiện hành để gia tăng tính thực tiễn và khả thi của các giải pháp, đồng thời có thể bổ sung kiến nghị phù hợp, cụ thể như: Hướng dẫn kiểm toán ngân sách bộ, ngành, cơ quan trung ương ban hành theo Quyết định số 154/QĐ-KTNN ngày 15/02/2021; Hướng dẫn kiểm toán ngân sách địa phương ban hành theo Quyết định số 185/QĐ-KTNN ngày 05/02/2026 thay thế cho Quyết định 111/QĐ-KTNN ngày 04/02/2021...

Phát biểu kết luận buổi nghiệm thu, TS. Vũ Thanh Hải - Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu - đánh giá cao kết quả nghiên cứu của Ban đề tài. Các kiến nghị của Đề tài có tính ứng dụng trong thực tiễn hoạt động kiểm toán.

Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu đề nghị Ban đề tài tiếp thu tối đa các ý kiến của Hội đồng, trong đó lưu ý một số nội dung: Tinh gọn và làm nổi bật tính mới của Đề tài; khoanh vùng phạm vi nghiên cứu, đi sâu vào những điểm mới của Thông tư số 24/2024/TT-BTC tác động đến quy trình, phương thức kiểm toán; bổ sung nội dung về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào hoạt động kiểm toán; gắn chặt các giải pháp, kiến nghị với việc sửa đổi hướng dẫn quy trình kiểm toán hiện hành nhằm gia tăng giá trị của Đề tài.

Hội đồng nghiệm thu đánh giá Đề tài xếp loại Khá./.