DNA của loài dơi ẩn chứa bí mật sống thọ và chống lại bệnh tật

Dơi từ lâu đã khiến các nhà sinh học tò mò. Với kích thước cơ thể nhỏ, nhiều loài có tuổi thọ vượt xa mức thường thấy ở các động vật có vú tương tự. Một con dơi Brandt (Myotis brandtii) từng được đánh dấu ở châu Âu thậm chí được phát hiện lại sau 50 năm.

Trong nghiên cứu, những loài Myotis sống lâu hơn có mức độ hoạt động cao hơn của nhiều gene liên quan đến khả năng chống ung thư. Các nhà khoa học cũng phát hiện sự chồng lấn lớn giữa những gene liên quan đến tuổi thọ và những gene tham gia vào quá trình tương tác với virus.

Loài dơi sở hữu bộ gene ưu việt giúp kéo dài tuổi thọ mà con người mong muốn.

Juan Manuel Vazquez, tác giả chính của nghiên cứu cho rằng, điều này gợi ý một khả năng thú vị: cơ chế giúp dơi chống lại bệnh truyền nhiễm có thể đồng thời giúp chúng duy trì sức khỏe khi già đi.

Các nhà khoa học nuôi cấy tế bào lấy từ mô cánh dơi rồi xử lý chúng bằng hóa chất độc hại. Họ muốn biết tế bào sẽ phản ứng thế nào trước tổn thương DNA.

Kết quả khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ. Ở loài dơi nâu nhỏ (Myotis lucifugus), loài có tuổi thọ dài nhất trong mẫu nghiên cứu của họ ở Bắc Mỹ, tế bào không ưu tiên kích hoạt các gene sửa chữa DNA như dự đoán.

Khả năng thích nghi với virus DNA được thể hiện rõ rệt ở loài dơi Myotis.

Thay vào đó, chúng tăng hoạt động của các gene thúc đẩy chết tế bào có kiểm soát. Nói đơn giản, khi một tế bào bị tổn thương quá nặng và khó cứu, cơ thể dơi dường như nhanh chóng loại bỏ nó trước khi nó có cơ hội trở thành mối nguy hiểm.

Điều đáng chú ý là chiến lược này không hoàn toàn riêng biệt ở dơi. Các nhà nghiên cứu nhận thấy voi cũng sử dụng chiến lược tương tự: khi tế bào bị tổn thương nghiêm trọng, cơ thể ưu tiên loại bỏ tế bào thay vì cố giữ lại bằng mọi giá.

Dơi còn có một đặc điểm khiến chúng trở thành đối tượng nghiên cứu đặc biệt: hệ miễn dịch hoạt động rất mạnh nhưng vẫn kiểm soát được tình trạng viêm.

Dơi có thể mang nhiều loại virus mà không biểu hiện bệnh nghiêm trọng. Khả năng này cho phép chúng tồn tại cùng một lượng lớn virus trong cơ thể mà hạn chế được những phản ứng viêm quá mức vốn có thể gây tổn thương mô.

Điều này có thể liên quan đến lối sống đặc biệt của chúng. Dơi bay hàng đêm để săn mồi, tiêu hao năng lượng ở mức rất cao.

Cơ thể dơi vì thế tiến hóa khả năng xử lý stress sinh lý, tổn thương tế bào và phản ứng miễn dịch ở mức rất khác so với nhiều động vật có vú khác.

Dơi có thể xử lý stress sinh lý, tổn thương tế bào và phản ứng miễn dịch ở mức rất khác với các loài khác.

Nhóm nghiên cứu còn nhận thấy các gene liên quan đến tuổi thọ ở dơi thường trùng với những gene từng được phát hiện có vai trò trong tương tác giữa dơi và virus.

Đặc biệt, dơi Myotis có số lượng lớn các gene tạo ra protein tương tác với virus DNA, chẳng hạn virus herpes. Một số protein trong số này có thể hỗ trợ cơ thể kích hoạt interferon, tín hiệu quan trọng giúp điều phối phản ứng chống virus.

Nếu các nhà khoa học xác định được chính xác những cơ chế giúp dơi loại bỏ tế bào nguy hiểm, duy trì miễn dịch khi già đi hoặc kiểm soát virus mà không gây viêm quá mức, chúng có thể trở thành nguồn cảm hứng cho các phương pháp điều trị ung thư và bệnh liên quan đến tuổi tác.

Chế độ ăn uống kích hoạt "gene sống thọ" - SKDS