Đo hiệu quả hợp tác đào tạo cùng hợp tác xã từ người học nghề ở Sơn La

Bà Nguyễn Thị Luyến, Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn Tự Nhiên (người bên phải) hướng dẫn học viên thực hành chăm sóc rau.

Hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng sản xuất

Những năm gần đây, tỉnh Sơn La xác định đào tạo nghề gắn với thực tế sản xuất là giải pháp giúp người dân nông thôn nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững. Để khắc phục tình trạng học nghề chỉ dừng ở lý thuyết, tỉnh đã đẩy mạnh mô hình phối hợp giữa các trường nghề, trung tâm dịch vụ việc làm và hợp tác xã nông nghiệp, đưa kiến thức, kỹ năng đến gần hơn với hoạt động sản xuất của người dân.

Trước đây, nhiều lao động ở các xã vùng cao, biên giới của tỉnh Sơn La chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống, chưa nắm vững kỹ thuật canh tác hiện đại. Một số lớp đào tạo còn tách rời thực tế, khiến người học khó áp dụng kiến thức vào sản xuất. Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Sơn La, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các ngành, chính quyền các xã và hơn 500 hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc cây trồng, tưới tiêu phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và thế mạnh từng vùng. Qua đó, giúp người lao động nông thôn nâng cao kỹ năng sản xuất, cải thiện thu nhập.

Điểm nổi bật của mô hình là hợp tác xã đóng vai trò cơ sở thực hành chính. Giảng viên các trường cao đẳng, trung tâm đào tạo phối hợp với cán bộ kỹ thuật của hợp tác xã trực tiếp hướng dẫn người dân. Nội dung đào tạo tập trung vào các nghề thế mạnh như trồng chè, cây ăn quả, rau ngắn ngày, chăn nuôi gia súc, sơ chế nông sản và bảo vệ thực vật. Người học vừa tiếp thu lý thuyết, vừa thực hành tại vườn mẫu, trang trại của hợp tác xã theo phương châm “cầm tay chỉ việc”.

Bên cạnh truyền đạt kỹ thuật, các lớp học còn giúp người lao động nắm được quy trình sản xuất an toàn, xây dựng thương hiệu nông sản và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Sau khóa học, người lao động được hợp tác xã ưu tiên tham gia chuỗi sản xuất chung, hỗ trợ giống, phân bón và đầu ra cho sản phẩm. Nhiều hợp tác xã còn ký hợp đồng sử dụng lao động đã qua đào tạo, giúp người dân có việc làm ổn định tại quê hương, không phải đi làm ăn xa.

Sau khi tham gia lớp hướng dẫn kỹ thuật trồng rau theo quy trình VietGAP do Hợp tác xã Rau an toàn Tự Nhiên tổ chức, chị Nguyễn Thị May, bản Tự Nhiên, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã đầu tư xây dựng hệ thống tưới tiêu tự động, trồng rau bắp cải trên 3.000m² đất vườn sau nhà để phát triển kinh tế.

“Nhờ được hợp tác xã hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc rau, tôi đã trồng rau bắp cải an toàn hơn, ít sâu bệnh và bán được giá cao hơn. Tôi biết cách sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Tôi được cấp giấy chứng nhận VietGAP từ năm 2011. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi năm tôi trồng được 3 lứa bắp cải, cho thu nhập trên 150 triệu đồng. Giờ gia đình tôi đã khấm khá hơn trước và có của ăn, của để”, chị Nguyễn Thị May chia sẻ.

Nhờ học qua lớp tập huấn trồng rau do Hợp tác xã tổ chức, chị Nguyễn Thị May, bản Tự Nhiên đã có nguồn thu nhập ổn định.

Tạo môi trường học nghề thuận lợi cho người lao động

Đến nay, tỉnh Sơn La có hơn 900 hợp tác xã đang hoạt động, trong đó gần 650 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm hơn 70%. Nhiều hợp tác xã đã chuyển từ mô hình truyền thống sang mô hình kiểu mới, tổ chức sản xuất theo chuỗi, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, nông dân và thị trường. Toàn tỉnh hiện có trên 20.000ha cây ăn quả sản xuất theo quy trình an toàn; nhiều vùng trồng đã được cấp mã số để xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Một trong những điểm nổi bật của các hợp tác xã tại Sơn La là sự chủ động kết nối thị trường. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các chương trình xúc tiến thương mại, các hợp tác xã đã tích cực tham gia hội chợ, ký kết hợp đồng với các hệ thống siêu thị lớn như Big C, MM Mega Market, Vinmart… cũng như tham gia các sàn thương mại điện tử như Voso, Postmart, Lazada.

Phát huy thế mạnh đó, tỉnh Sơn La đã phối hợp với các hợp tác xã tổ chức hàng trăm lớp đào tạo kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc cây trồng, vật nuôi; hướng dẫn cách bán nông sản, hoa quả trên các nền tảng số, thu hút hàng nghìn lượt lao động nông thôn tham gia. Nhiều gia đình đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, thu nhập tăng rõ rệt.

Bà Nguyễn Thị Luyến, Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn Tự Nhiên, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La cho biết: “Nhờ phối hợp với ngành nông nghiệp tỉnh và chính quyền địa phương mở các lớp đào tạo, chúng tôi đã tổ chức giảng dạy, hướng dẫn kỹ thuật mới cho người lao động có nhu cầu học hỏi kinh nghiệm. Sau khi bà con học lý thuyết cơ bản, chúng tôi hướng dẫn thực hành tại vườn của hợp tác xã. Chúng tôi khuyến khích người lao động cải tạo đất vườn kém hiệu quả để chuyển sang trồng rau ngắn ngày. Sau đó, hợp tác xã sẽ bao tiêu sản phẩm cho người lao động. Nếu họ muốn trở thành thành viên hợp tác xã, chúng tôi sẽ tạo điều kiện”.

Tuy nhiên, mô hình phối hợp đào tạo giữa các cơ sở đào tạo nghề và hợp tác xã vẫn còn một số khó khăn. Tại một số xã vùng cao, cơ sở thực hành còn hạn chế, một bộ phận người dân chưa chủ động tham gia học nghề.

Thời gian tới, tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục hoàn thiện kế hoạch phối hợp, tăng kinh phí hỗ trợ, mở rộng quy mô đào tạo gắn với nhu cầu thị trường, giúp các hợp tác xã phát triển bền vững, góp phần xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp.