Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi)

Đề nghị hoàn thiện quy định về định danh điện tử và xử lý hàng hóa tồn đọng

Tham gia góp ý dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi), đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh cho rằng, việc sửa đổi luật là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cụ thể hóa các chủ trương về chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và xuất nhập khẩu.

Đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thảo luận tại hội trường - Ảnh: N.M

Đối với quy định bắt buộc tổ chức, cá nhân mua bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử, ý kiến nhận định đây là quy định mới, tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử.

Tuy nhiên, hồ sơ dự án luật chưa đánh giá đầy đủ về tính khả thi, đặc biệt là khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống định danh điện tử quốc gia với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, mức độ sẵn sàng của hạ tầng kỹ thuật, chi phí tuân thủ và lộ trình triển khai.

Vì vậy, đồng chí Nguyễn Minh Tâm đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung nội dung đánh giá các điều kiện bảo đảm thi hành, mức độ sẵn sàng của hạ tầng kỹ thuật, khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, chi phí tuân thủ và lộ trình triển khai quy định trên.

Liên quan đến quy định giao doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi chịu trách nhiệm tiêu hủy hàng hóa tồn đọng gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, đồng chí cho rằng cần cân nhắc kỹ vì doanh nghiệp không phải là chủ sở hữu hàng hóa, không phải chủ thể gây ô nhiễm và cũng không có lỗi làm phát sinh hàng hóa tồn đọng.

Mặc dù cơ quan soạn thảo đã tiếp thu theo hướng nghiên cứu cơ chế tài chính và thu hồi chi phí, đồng chí đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động đối với doanh nghiệp, nhất là khi hàng hóa là chất thải, hóa chất hoặc có chi phí tiêu hủy lớn. Trường hợp vẫn giữ quy định này, đồng chí đề nghị bổ sung cơ chế để doanh nghiệp được Nhà nước hoàn trả chi phí hoặc được quyền yêu cầu chủ sở hữu, chủ phương tiện hoặc các chủ thể có liên quan hoàn trả chi phí sau khi xác định được trách nhiệm, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp xử lý buôn lậu qua biên giới

Thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, đồng chí Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho rằng, sau hơn 10 năm thi hành, một số quy định của Luật Hải quan năm 2014 không còn phù hợp với thực tiễn, nhất là quy định tại khoản 1, Điều 88 về thẩm quyền xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Đồng chí Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng thảo luận tại hội trường - Ảnh: N.M

Theo đồng chí, quy định hiện hành yêu cầu mọi trường hợp phát hiện hành vi buôn lậu trong địa bàn hoạt động hải quan đều phải báo cho cơ quan hải quan để xử lý chưa bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự và Luật Xử lý vi phạm hành chính. Điều này cũng chưa phù hợp với thực tiễn khi địa bàn hoạt động hải quan đồng thời là địa bàn thực hiện nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng, Công an, Cảnh sát biển và các lực lượng chức năng khác.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ buôn lậu lớn đã được Bộ đội Biên phòng và Công an chủ trì phát hiện, bắt giữ ngay tại khu vực biên giới. Vì vậy, nếu hiểu mọi vụ việc đều phải chuyển cho cơ quan hải quan xử lý sẽ dễ dẫn đến chồng chéo, làm giảm tính chủ động của các lực lượng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Từ đó, đồng chí Võ Tiến Nghị đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, sửa đổi khoản 1, Điều 88 theo hướng bảo đảm thống nhất với các quy định của pháp luật hiện hành. Qua đó, tạo cơ chế phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Công an và Cảnh sát biển, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Đề nghị bảo đảm hạ tầng dữ liệu số đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác hậu kiểm hải quan

Góp ý dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi), đồng chí Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị thống nhất với chủ trương tăng cường hậu kiểm, giảm tiền kiểm theo hướng quản lý rủi ro. Tuy nhiên, theo đồng chí, việc kéo dài thời hạn kiểm tra sau thông quan chỉ phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ bởi hạ tầng dữ liệu số đồng bộ, hiện đại.

Đồng chí Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị thảo luận tại hội trường - Ảnh: N.M

Theo đồng chí, hiệu quả công tác hậu kiểm phụ thuộc vào khả năng khai thác, phân tích và liên thông dữ liệu giữa hải quan với các cơ sở dữ liệu về thuế, ngân hàng, định danh điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới. Nếu hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, việc kéo dài thời gian kiểm tra sẽ khó nâng cao chất lượng kết luận, đồng thời làm kéo dài thời gian chờ đợi, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Ý kiến cũng cho rằng, mặc dù báo cáo thẩm tra đánh giá nguồn lực tài chính và nhân lực cơ bản đáp ứng yêu cầu triển khai luật, song cần phân biệt giữa việc bảo đảm nguồn lực chung với mức độ hoàn thiện của hạ tầng kết nối dữ liệu liên ngành. Đây là yếu tố kỹ thuật có lộ trình và tiến độ riêng, cần được theo dõi, giám sát chặt chẽ.

Đồng chí Nguyễn Khánh Vũ kiến nghị bổ sung quy định giao Chính phủ báo cáo Quốc hội về tiến độ hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan trước khi luật có hiệu lực; đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá độc lập, định kỳ về mức độ sẵn sàng của hạ tầng dữ liệu.

Theo đồng chí, đây là giải pháp quan trọng để bảo đảm công tác hậu kiểm hiệu quả, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan.