Nhân rộng mô hình nuôi tôm thẻ siêu thâm canh theo hướng bền vững

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Dự chỉ đạo hội nghị có ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau; lãnh đạo các Sở, ngành; đại diện các doanh nghiệp nuôi trồng, chế biến thủy sản; lãnh đạo các địa phương, Hợp tác xã nuôi trồng thủy sản trong tỉnh…

Báo cáo kết quả bước đầu thực hiện, bà Mai Xuân Hương, Phó Trưởng phòng Quản lý Khoa học, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau cho biết, thực hiện Kế hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh về triển khai và nhân rộng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học (RAS-IMTA) ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Cà Mau, thời gian qua, việc triển khai mô hình đã đạt được những kết quả bước đầu tích cực, khẳng định tính khả thi của mô hình; tuy nhiên, để đạt mục tiêu nhân rộng theo kế hoạch vẫn cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn về hạ tầng, nguồn vốn, chất lượng con giống, chuyển giao công nghệ, liên kết sản xuất và tổ chức thực hiện. Nhiều mô hình được khảo sát, thiết kế và đưa vào vận hành; công tác liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi từng bước được hình thành, tạo nền tảng quan trọng để phát triển mô hình theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung bàn giải pháp để đẩy nhanh tiến độ nhân rộng phát triển đạt và vượt kế hoạch đề ra là 1.500 ha tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học ứng dụng công nghệ cao. Các tham luận chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai, thực hiện, hiệu quả của mô hình nuôi thủy sản siêu thâm canh đã đánh giá lại kết quả nhân rộng mô hình quy mô 1.500 ha trên địa bàn tỉnh Cà Mau với những giải pháp hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi thâm canh tuần hoàn kết hợp đa loài (CTU-RAS) và khả năng ứng dụng trong phát triển trên địa bàn tỉnh; kết quả nuôi tôm tuần hoàn tại một số địa phương trong tỉnh; đề xuất kiến nghị một số giải pháp phát triển hình thức tổ chức sản xuất, hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai mô hình.

Theo ông Quách Kha Ly, Giám đốc kinh doanh Công ty Trách nhiệm hữu hạn De Heus, doanh nghiệp thuộc Tập đoàn dinh dưỡng vật nuôi De Heus (Hà Lan), với vai trò của doanh nghiệp, công ty trách nhiệm hữu hạn De Heus được xác định là doanh nghiệp chủ trì dự án liên kết phát triển quy mô hỗ trợ nuôi 1.000 ha tôm thẻ chân trắng, triển khai trong giai đoạn 2025 - 2030.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao đang phát triển mạnh tại Cà Mau.

Công ty xác định nuôi thủy sản xanh, tuần hoàn và có trách nhiệm với môi trường là hướng đi tất yếu để duy trì năng lực cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Hiện nay, De Heus đã chủ động phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cùng đơn vị chuyển giao công nghệ để triển khai mô hình RAS-IMTA trên địa bàn tỉnh từ tháng 11/2024 đến nay.

Kết quả thực hiện, De Heus đã liên kết khảo sát trên 1.000 ha, diện tích đăng ký tìm hiểu đạt 356 ha đăng ký nuôi thủy sản tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Trong đó, diện tích chính thức đăng ký tham gia, được thiết kế hệ thống RAS, đã và đang thực hiện theo quy trình RAS là 133,2 ha, tiềm năng tham gia 65,4 ha, tổng cộng 198,6/1.000 ha chỉ tiêu. Diện tích còn lại đang tiếp tục được khảo sát, vận động để triển khai trong các giai đoạn tiếp theo, hướng tới hoàn thành mục tiêu 1.000 ha đã được phê duyệt cho giai đoạn 2025 - 2030.

Về hiệu quả mô hình, kết quả đánh giá qua 2 vụ nuôi lặp lại tại các mô hình đã triển khai trong giai đoạn thí điểm 100 ha, bước đầu cho thấy hiệu quả đạt được rất tích cực. Mô hình đã thả nuôi tôm thẻ chân trắng với mật độ thả nuôi trung bình 180 con/m2; thời gian nuôi 85 ngày; tỷ lệ sống 72%; năng suất đạt 35,3 tấn/ha/vụ và tỷ lệ lợi nhuận đạt tới 1 tỷ 76 triệu đồng/ha/vụ; tỷ suất lợi nhuận đạt 60,8%. Đặc biệt, đây là mô hình thực hiện trong suốt quá trình nuôi, các mô hình hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất, kháng sinh và giảm thiểu xả thải ra môi trường bên ngoài, đáp ứng đầy đủ điều kiện để hướng tới các chứng nhận quốc tế như ASC, BAP. Mô hình có tính ổn định công nghệ cao, tỷ lệ thành công đạt trên 80% ở các hộ nuôi áp dụng lặp lại nhiều vụ, được chính quyền địa phương và người nuôi tin tưởng, ủng hộ, tạo tiền đề thuận lợi để tiếp tục nhân rộng trong thời gian tới.

Theo lãnh đạo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau, các giải pháp trong thời gian tới đối với các tổ chức hợp tác xã và mô hình sản xuất tập thể cần phải tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô và hiệu quả; cần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hợp tác xã; xây dựng và phát triển chuỗi liên kết giá trị bền vững, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển mô hình RAS-IMTA và nhất là việc xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm RAS-IMTA, tăng cường truyền thông quảng bá những ưu điểm của mô hình nhằm nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế…

Đánh giá của cán bộ Trung tâm Khuyến nông, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau cho thấy, dù người dân rất quan tâm đến mô hình mới, nhưng vẫn còn một bộ phận hộ nuôi có trình độ tiếp cận công nghệ hạn chế, chưa quen với việc quản lý sản xuất bằng quy trình kỹ thuật, ghi chép nhật ký, theo dõi dữ liệu môi trường và ứng dụng các thiết bị số. Đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh ngành thủy sản đang từng bước chuyển đổi số và hướng đến quản lý sản xuất thông minh.

Để hoàn thành mục tiêu phát triển 1.500 ha nuôi tôm siêu thâm canh, trong thời gian tới, tỉnh Cà Mau cần tập trung giải quyết đồng thời bốn nhóm vấn đề trọng tâm đó là hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư và tín dụng cho người nuôi; đẩy nhanh xây dựng các mô hình trình diễn để tạo cơ sở thực tiễn phục vụ chuyển giao kỹ thuật; tiếp tục đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản lý và vận hành hệ thống (RAS-IMTA, RAS-CTU,…) cho cán bộ kỹ thuật và người nuôi; đồng thời tăng cường liên kết chuỗi giá trị từ cung ứng đầu vào, tổ chức sản xuất đến chế biến, tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định, mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học (RAS-IMTA) đã và đang chứng minh là hướng đi phù hợp để ngành tôm Cà Mau phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Lãnh đạo tỉnh đánh giá cao vai trò của các doanh nghiệp chủ trì dự án liên kết phát triển quy mô nuôi tôm tuần hoàn siêu thâm canh công nghệ cao cũng như các doanh nghiệp hỗ trợ cho địa phương, hợp tác xã đến các hộ nuôi về kỹ thuật, thức ăn, giống, tín dụng hỗ trợ đầu tư và cam kết nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, hiện nay, tỷ trọng ngành nông nghiệp của tỉnh chiếm chủ yếu với gần 40% đóng góp trong GDP của tỉnh, trong đó thủy sản chiếm tỷ trọng rất cao với gần 90% của khu vực 1 (nông - lâm - thủy sản). Việc đẩy nhanh phát triển mô hình nuôi thủy sản công nghệ cao, trong đó có mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Cà Mau là xu hướng tất yếu và mở ra cơ hội tăng nhanh giá trị ngành hàng thủy sản, tăng nhanh giá trị xuất khẩu cho tỉnh và cũng là mở ra cơ hội để áp dụng nhân rộng mô hình trên diện rộng, không chỉ trong nuôi trồng thủy sản, nuôi tôm thẻ chân trắng mà còn là áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ trên nhiều lĩnh vực nông nghiệp khác.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử đề nghị, các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp liên kết, hỗ trợ các địa phương, các hợp tác xã thuộc lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản về phương pháp, cách làm, vốn tín dụng đầu tư… để thực hiện có hiệu quả mô hình nuôi tôm thâm canh theo kế hoạch đã đề ra… đồng thời cũng tin tưởng, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các nhà khoa học và sự hưởng ứng tích cực của người nuôi tôm, mô hình RAS-IMTA sẽ sớm được nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng ngành tôm Cà Mau phát triển hiện đại, xanh, bền vững và tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm ngành tôm của cả nước.