Đoàn ĐBQH Nghệ An góp ý nhiều chính sách mới về an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại tổ. Ảnh: Việt Anh

Chiều 24/10, trong chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An thảo luận tại tổ về các dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành thảo luận.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận điều hành thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Góp ý dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Trần Đức Thuận cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi luật nhằm khắc phục bất cập trong quản lý, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Đánh giá cao định hướng kiểm soát nguy cơ, quản lý chuỗi cung ứng và tăng cường hậu kiểm của dự thảo, đại biểu đề nghị tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, nhất là đối với những vụ việc liên quan đến nhiều lĩnh vực.

Theo đại biểu, dù Bộ Y tế được xác định là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vẫn cần quy định cụ thể cơ quan chủ trì trong từng trường hợp. Tránh tình trạng nhiều cơ quan cùng quản lý nhưng không xác định được đơn vị chịu trách nhiệm chính và trách nhiệm cuối cùng.

Đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định rõ cơ quan chủ trì, đồng thời quy định trách nhiệm điều phối liên ngành của Bộ Y tế trong tổng hợp cảnh báo nguy cơ, xử lý sự cố liên ngành. Đối với các sự cố nghiêm trọng, cần xác định cụ thể cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và thời hạn xử lý.

Liên quan đến thực phẩm phục vụ lực lượng vũ trang, đại biểu cho rằng, dự thảo cần bao quát đầy đủ các hoạt động cung cấp, dự trữ, vận chuyển, bảo quản, chế biến và sử dụng thực phẩm trong huấn luyện, diễn tập, chiến đấu, phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn và các nhiệm vụ đặc biệt.

Đồng thời, cần cho phép áp dụng quy định đặc thù do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành theo thẩm quyền, phù hợp yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự và bảo đảm sẵn sàng chiến đấu.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Trong khi đó, đại biểu Ngô Nam Cường đề nghị hoàn thiện quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật, làm rõ tiêu chí xác định “quy định đặc thù” về an toàn thực phẩm trong các luật khác, tránh cách hiểu không thống nhất.

Theo đó, chỉ nên ưu tiên áp dụng Luật An toàn thực phẩm đối với những nội dung trực tiếp điều chỉnh việc phân loại và lựa chọn biện pháp quản lý có sự khác biệt thực chất. Các vấn đề về chất lượng sản phẩm, kiểm dịch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và trách nhiệm dân sự vẫn cần tuân thủ pháp luật chuyên ngành, trừ trường hợp luật có quy định khác rõ ràng.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về áp dụng điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, nhất là trong hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu thực phẩm.

Đại biểu Ngô Nam Cường - Phó Tư lệnh Quân khu 4 phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Về thực hành vệ sinh tốt (GHP), đại biểu lưu ý cần diễn đạt rõ quy định miễn áp dụng một số điều kiện đối với cơ sở đã thực hiện GHP, tránh cách hiểu rằng đáp ứng tiêu chuẩn này đồng nghĩa với được miễn toàn bộ nghĩa vụ bảo đảm an toàn thực phẩm. Các điều kiện về nguồn nước, cơ sở vật chất, nguyên liệu đầu vào, bảo quản, kiểm soát nhiễm chéo và người trực tiếp chế biến vẫn phải được duy trì.

Đại biểu Ngô Nam Cường nhấn mạnh yêu cầu quản lý theo quy mô và mức độ nguy cơ. Cơ sở sản xuất nhỏ lẻ không nên phải áp dụng hoàn toàn những yêu cầu như cơ sở cung cấp hàng nghìn suất ăn mỗi ngày. Trong khi đó, bếp ăn tập thể, cơ sở phục vụ đông người và đơn vị cung cấp thực phẩm ăn ngay cần chịu các yêu cầu kiểm soát tương xứng với mức độ rủi ro.

Việc giám sát cũng cần được thực hiện xuyên suốt quá trình hoạt động, không chỉ tập trung vào thời điểm cấp chứng nhận. Cơ sở phải có trách nhiệm thông báo khi thay đổi nguyên liệu, thiết bị, nhân sự hoặc quy trình có khả năng ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm. Chuyển đổi số cần được đẩy mạnh để hỗ trợ theo dõi, truy xuất và giám sát, từng bước chuyển từ tiền kiểm nặng về thủ tục sang hậu kiểm dựa trên nguy cơ.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung - Giám đốc Sở Y tế tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Cùng thảo luận về dự án luật này, đại biểu Lê Thị Hoài Chung đồng tình với định hướng chuyển từ kiểm tra, xử lý vi phạm sang phân tích và phòng ngừa nguy cơ. Theo đại biểu, hiệu quả quản lý không chỉ được đánh giá bằng số lượng cơ sở được kiểm tra mà quan trọng hơn là khả năng ngăn ngừa nguy cơ gây hại cho sức khỏe người dân.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu đề nghị rà soát trách nhiệm của UBND các cấp. UBND cấp tỉnh nên tập trung quản lý ở tầm chiến lược, ban hành kế hoạch, quy định phối hợp liên ngành và bố trí nguồn lực. Công tác quản lý chuyên ngành cần có sự phối hợp giữa y tế, nông nghiệp, công thương, công an và các cơ quan liên quan theo từng nhóm sản phẩm, chuỗi sản xuất, chế biến và kinh doanh.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung cũng đề xuất nghiên cứu thiết lập đầu mối chuyên môn về an toàn thực phẩm cấp tỉnh, đủ năng lực phối hợp liên ngành; tập trung quản lý các cơ sở quy mô lớn, liên xã, liên vùng hoặc có nguy cơ cao. Các nhiệm vụ quản lý cơ sở nhỏ lẻ, thức ăn đường phố và hoạt động trực tiếp tại địa bàn nên được phân cấp phù hợp cho chính quyền cấp xã.

Hoàn thiện quy định về quyền sở hữu trí tuệ

Đối với dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa hiệu lực hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và thời điểm chuyển giao quyền.

Theo dự thảo, việc chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp có hiệu lực kể từ thời điểm thông tin được ghi nhận trên văn bằng bảo hộ. Đại biểu cho rằng, cần phân biệt hiệu lực hợp đồng giữa các bên với thời điểm chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp, nhằm hạn chế tranh chấp về thanh toán, nghĩa vụ thực hiện hợp đồng và quyền đối với tài sản trí tuệ.

Đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị quy định rõ hiệu lực hợp đồng theo thỏa thuận và pháp luật dân sự; đồng thời xác định quyền, nghĩa vụ của các bên trong thời gian chờ cơ quan nhà nước ghi nhận việc chuyển nhượng và thời hạn giải quyết thủ tục hành chính.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Đối với hợp đồng sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp, cần làm rõ khái niệm “có giá trị pháp lý đối với bên thứ ba”, tránh nhầm lẫn với hiệu lực hợp đồng giữa các bên, đồng thời đơn giản hóa thủ tục đăng ký theo phương thức điện tử.

Các quy định về chuyển nhượng, sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh cũng cần được rà soát để bảo đảm việc đơn giản hóa thủ tục không làm suy giảm khả năng bảo vệ công nghệ nhạy cảm.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đồng tình với việc giao Bộ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng. Tuy nhiên, việc chuyển đầu mối quản lý quyền sở hữu trí tuệ không đồng nghĩa với chuyển toàn bộ hoạt động quản lý giống cây trồng. Các cơ quan chuyên ngành nông nghiệp vẫn cần tham gia khảo nghiệm, quản lý nguồn gen, chất lượng và lưu hành giống.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu, kiểm tra và trách nhiệm của các cơ quan Trung ương, địa phương. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế tách văn bằng khi chuyển nhượng một phần danh mục hàng hóa, dịch vụ, bảo đảm liên kết dữ liệu giữa văn bằng gốc và văn bằng được tách, kế thừa ngày nộp đơn, ngày ưu tiên và thời hạn bảo hộ còn lại.

Về đề xuất cho phép người đăng ký tự khảo nghiệm giống cây trồng, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú ủng hộ nhằm giảm chi phí và tránh thử nghiệm trùng lặp, nhưng lưu ý cần phân biệt khảo nghiệm phục vụ bảo hộ với đánh giá điều kiện đưa giống vào sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Đối với giám định sở hữu trí tuệ, dù chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, vẫn cần quy định các nguyên tắc tối thiểu về năng lực chuyên môn, tính độc lập, khách quan, phòng ngừa xung đột lợi ích và cơ chế xử lý đối với các kết luận giám định không bảo đảm chất lượng.

Đại biểu Lương Đình Hưng cũng đề nghị đẩy mạnh số hóa toàn trình các thủ tục về sở hữu trí tuệ, chuyển nhượng nhãn hiệu, dữ liệu khảo nghiệm giống cây trồng và ứng dụng nhật ký điện tử trong quá trình khảo nghiệm.

Đề xuất chính sách riêng phát triển công nghiệp văn hóa ẩm thực

Thảo luận về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Phan Anh Sơn đánh giá cao mục tiêu khơi thông nguồn lực, phát huy sức sáng tạo, gia tăng hàm lượng văn hóa trong sản phẩm, dịch vụ và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực mới của nền kinh tế.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý các khái niệm “hoạt động công nghiệp văn hóa” và “hoạt động hỗ trợ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa”, tránh cách diễn giải khiến phạm vi đối tượng tham gia quá rộng.

Đại biểu Phan Anh Sơn - Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Về chính sách hỗ trợ tiêu dùng sản phẩm văn hóa thông qua “thẻ văn hóa quốc gia”, cần cân nhắc tên gọi, mục tiêu và phương thức triển khai. Trong bối cảnh chuyển đổi số, có thể tận dụng các nền tảng định danh điện tử hiện có thay vì hình thành thêm một loại thẻ mới.

Đại biểu Phạm Phú Bình đặc biệt đề nghị dự thảo luật có chính sách riêng cho công nghiệp văn hóa ẩm thực. Theo đại biểu, ẩm thực không chỉ là món ăn mà còn là một hệ sinh thái văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia, phát triển kinh tế và gia tăng sức mạnh mềm.

Dù phở, bánh mì, cà phê Việt Nam đã có vị trí nhất định trên thị trường quốc tế, hoạt động kinh doanh ẩm thực Việt Nam ở nước ngoài vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, tự phát và thiếu kết nối. Việc xếp ẩm thực cùng nhóm với du lịch văn hóa có thể khiến lĩnh vực này chưa được hưởng các chính sách đặc thù cần thiết.

Từ đó, đại biểu Phạm Phú Bình đề nghị tách ẩm thực thành lĩnh vực riêng trong công nghiệp văn hóa; xây dựng bản đồ số ẩm thực Việt Nam, hình thành mạng lưới nhà hàng Việt Nam đạt chuẩn quốc tế, hỗ trợ thương mại hóa và nhượng quyền thương hiệu ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài.

Đại biểu Phạm Phú Bình - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Đại biểu cũng đề xuất xây dựng cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu và sản phẩm ẩm thực có giá trị, hạn chế tình trạng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý của Việt Nam bị đăng ký trước tại thị trường nước ngoài.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần xem xét hỗ trợ một phần chi phí cho các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam tổ chức tuần lễ văn hóa ẩm thực ở nước ngoài hoặc xây dựng chuỗi cơ sở ẩm thực Việt Nam tại nước ngoài, gắn với việc sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc Việt Nam.

Đại biểu Lương Đình Hưng đánh giá dự thảo đã xây dựng khuôn khổ pháp lý tương đối toàn diện, xác định công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế sáng tạo có tính đặc thù và ý nghĩa chiến lược. Tuy nhiên, để các chính sách phát huy hiệu quả, cần tiếp tục gắn hoàn thiện thể chế với chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực thực thi.