Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ vào mùa 'hái quả'

Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đang cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ nét sau giai đoạn nhiều biến động. Theo thống kê từ báo cáo tài chính của 13 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ niêm yết, tổng doanh thu phí bảo hiểm trong quý 1/2026 đạt hơn 29.800 tỷ đồng, tăng khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Mức tăng này chưa phải quá đột biến nhưng vẫn phản ánh khả năng duy trì tăng trưởng ổn định của ngành trong bối cảnh nền kinh tế còn đối mặt nhiều áp lực, đặc biệt là sự cạnh tranh gay gắt về phí bảo hiểm và xu hướng chi phí bồi thường ngày càng leo thang.

Điểm đáng chú ý hơn cả nằm ở bức tranh lợi nhuận. Tổng lợi nhuận trước thuế của nhóm doanh nghiệp đạt khoảng 2.618 tỷ đồng, tăng mạnh 22% so với quý 1/2025.

Động lực tăng trưởng lần này không đến chủ yếu từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm truyền thống mà đến từ nguồn thu tài chính khổng lồ – yếu tố đang dần trở thành “cỗ máy in tiền” mới của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm.

THẮNG LỚN NHỜ ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Theo số liệu tổng hợp, tổng lợi nhuận gộp từ hoạt động tài chính toàn ngành đạt hơn 3.800 tỷ đồng trong quý đầu năm, tăng khoảng 14% so với cùng kỳ. Con số này vượt xa lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm thuần túy – chỉ đạt khoảng 2.309 tỷ đồng và tăng nhẹ 2%.

Điều này cho thấy phần lớn doanh nghiệp bảo hiểm đang tận dụng rất tốt lợi thế nắm giữ lượng tiền mặt và tài sản tài chính khổng lồ trong bối cảnh mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn giai đoạn trước.

Đặc thù của ngành bảo hiểm phi nhân thọ là sở hữu nguồn tiền nhàn rỗi lớn từ phí bảo hiểm chưa sử dụng đến. Nguồn tiền này thường được phân bổ vào tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ hoặc trái phiếu doanh nghiệp nhằm tạo dòng thu nhập ổn định.

Khi lãi suất huy động tăng trở lại từ cuối năm 2025 đến nay, lợi nhuận tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm cũng tăng tốc mạnh, đóng vai trò “bệ đỡ” cho kết quả kinh doanh trong bối cảnh hoạt động cốt lõi chịu áp lực lớn từ bồi thường.

Tập đoàn Bảo Việt (mã chứng khoán: BVH) tiếp tục là ví dụ điển hình. Trong quý 1/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần đạt 9.819 tỷ đồng, giảm nhẹ gần 2% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm mạnh, chỉ còn khoảng 308 tỷ đồng, tương đương chưa bằng một nửa cùng kỳ.

Tuy nhiên, kết quả chung của tập đoàn vẫn tăng trưởng mạnh nhờ hoạt động đầu tư tài chính bùng nổ.

Cụ thể, doanh thu hoạt động tài chính của Bảo Việt trong quý đạt hơn 3.990 tỷ đồng, tăng trên 25% so với cùng kỳ. Sau khi trừ chi phí, hoạt động này mang về gần 2.959 tỷ đồng lợi nhuận, tăng hơn 14%.

Nhờ đó, lợi nhuận sau thuế quý I của doanh nghiệp vẫn tăng 19%, đạt khoảng 816 tỷ đồng dù hoạt động bảo hiểm cốt lõi suy giảm mạnh.

Một trong những yếu tố tạo nên sức bật cho Bảo Việt là quy mô danh mục tài sản tài chính cực lớn. Tính đến cuối quý 1, doanh nghiệp đang gửi khoảng 167.000 tỷ đồng tại các ngân hàng, qua đó thu về gần 2.300 tỷ đồng tiền lãi chỉ trong ba tháng đầu năm.

Ngoài ra, tập đoàn này còn nắm giữ hơn 110.600 tỷ đồng trái phiếu, mang về hơn 1.400 tỷ đồng tiền lãi trong quý vừa qua.

Công ty Cổ phần PVI là cái tên gây chú ý lớn trong quý đầu năm khi ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh bất chấp chi phí bồi thường leo thang. Theo báo cáo tài chính, chi phí bồi thường bảo hiểm gốc của PVI tăng vọt từ 809 tỷ đồng trong quý 1/2025 lên 1.663 tỷ đồng trong quý này, tương ứng mức tăng hơn 106%.

Thông thường, đây sẽ là yếu tố gây áp lực cực lớn lên lợi nhuận của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Tuy nhiên, PVI đã phần nào hóa giải được sức ép nhờ chiến lược tái bảo hiểm hiệu quả. Khoản thu hồi bồi thường từ tái bảo hiểm tăng mạnh từ 621 tỷ đồng lên hơn 1.418 tỷ đồng, tương đương tăng 128%. Điều này giúp doanh nghiệp san sẻ đáng kể rủi ro với các đối tác tái bảo hiểm quốc tế.

Nhờ đó, tốc độ tăng chi phí thấp hơn tốc độ tăng doanh thu bảo hiểm, giúp lợi nhuận gộp đạt 661 tỷ đồng, tăng tới 74%. Biên lợi nhuận gộp cũng cải thiện mạnh từ 17,4% lên gần 24%.

Song song với đó, hoạt động đầu tư tài chính tiếp tục đóng vai trò nguồn thu ổn định. Tính đến cuối quý 1/2026, danh mục đầu tư tài chính của PVI đạt gần 18.900 tỷ đồng, chiếm khoảng 43% tổng tài sản.

Doanh thu tài chính quý này đạt hơn 372 tỷ đồng, tăng gần 12%. Trong đó, lãi tiền gửi và cho vay đóng góp khoảng 197 tỷ đồng, còn lãi chênh lệch tỷ giá đạt hơn 87 tỷ đồng. Kết quả, lợi nhuận trước thuế của PVI đạt hơn 714 tỷ đồng, tăng tới 69% so với cùng kỳ.

Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC – mã chứng khoán: MIG) tiếp tục duy trì kết quả kinh doanh khá ổn định trong quý đầu năm. Doanh thu thuần hoạt động bảo hiểm đạt hơn 1.018 tỷ đồng, tăng khoảng 2,6% so với cùng kỳ. Doanh thu tài chính cũng tăng lên 66,6 tỷ đồng.

Tuy nhiên, áp lực bồi thường và chi phí khai thác tiếp tục hiện hữu khi tổng chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng lên hơn 809 tỷ đồng.

Dù vậy, nhờ kiểm soát tốt chi phí tài chính, MIC vẫn ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt gần 128 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 102 tỷ đồng.

Trong khi đó, Bảo hiểm Agribank (ABIC - mã chứng khoán: ABI) ghi nhận kết quả tích cực hơn với lợi nhuận sau thuế tăng 17%, đạt gần 95 tỷ đồng.

Động lực tăng trưởng đến từ cả hai mảng kinh doanh bảo hiểm và đầu tư tài chính. Trong đó, lợi nhuận từ hoạt động bảo hiểm tăng 13%, còn hoạt động tài chính tăng tới 26%.

ÁP LỰC BỒI THƯỜNG VẪN LÀ BÀI TOÁN LỚN

Ở chiều ngược lại, Bảo hiểm BIDV (mã chứng khoán: BIC) ghi nhận doanh thu phí bảo hiểm tăng hơn 12%, tuy nhiên lợi nhuận trước thuế lại giảm gần 39%, chỉ còn khoảng 119 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí bồi thường tăng mạnh tới 28%, trong khi lợi nhuận tài chính giảm gần một nửa so với cùng kỳ.

Trong khi đó, Bảo hiểm Bảo Long (mã chứng khoán: BLI) là doanh nghiệp có kết quả tiêu cực nhất ngành khi lợi nhuận trước thuế lao dốc tới 82%. Dù doanh thu phí bảo hiểm vẫn tăng nhẹ nhưng doanh nghiệp chịu áp lực lớn từ chi phí bồi thường tăng 25%, trong khi hoạt động tài chính không còn đủ sức “gánh” lợi nhuận như trước.

Theo thống kê, tổng chi bồi thường bảo hiểm gốc của các doanh nghiệp phi nhân thọ trong quý 1 tăng hơn 21%, lên trên 11.115 tỷ đồng. Đây đang là áp lực lớn nhất của ngành bảo hiểm phi nhân thọ hiện nay, đặc biệt ở các nghiệp vụ như bảo hiểm xe cơ giới, tài sản và sức khỏe.

Giới phân tích cho rằng cạnh tranh giảm phí để giữ thị phần trong nhiều năm qua đã khiến biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bị thu hẹp đáng kể. Khi chi phí bồi thường tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng doanh thu tăng nhưng lợi nhuận đi lùi.

Trong bối cảnh đó, hoạt động đầu tư tài chính đang trở thành yếu tố sống còn đối với nhiều doanh nghiệp bảo hiểm.

“THỜI VẬN” CỦA BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ

Dẫu vậy, giới phân tích cho rằng, triển vọng ngành bảo hiểm phi nhân thọ trong năm 2026 vẫn khá tích cực nhờ nền kinh tế phục hồi, đầu tư công tăng tốc và nhu cầu bảo vệ tài sản gia tăng.

Khi tăng trưởng GDP cải thiện, khối lượng tài sản hình thành trong nền kinh tế cũng tăng lên, kéo theo nhu cầu bảo hiểm tài sản và trách nhiệm dân sự mở rộng.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đang bắt đầu tái định vị chiến lược kinh doanh nhằm đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới. Một số doanh nghiệp lựa chọn mở rộng sản phẩm, trong khi số khác tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng thị phần.

Lãnh đạo một doanh nghiệp bảo hiểm cho biết sự biến động của giá năng lượng, chi phí logistics và các rủi ro địa chính trị đang mở ra dư địa lớn cho các sản phẩm bảo hiểm chuyên biệt liên quan đến hàng hóa, năng lượng và rủi ro tài chính.

Ngoài ra, Luật số 139/2025/QH15 sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 cũng tạo ra thay đổi đáng kể với ngành phi nhân thọ. Lần đầu tiên, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ được phép triển khai sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn dưới một năm — lĩnh vực trước đây gần như thuộc riêng khối nhân thọ.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, quy định mới sẽ giúp các doanh nghiệp linh hoạt hơn trong thiết kế các gói bảo hiểm ngắn hạn, kết hợp giữa bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ, qua đó mở rộng tập khách hàng và gia tăng khả năng cạnh tranh.

Trong khi một số doanh nghiệp bảo hiểm lên kế hoạch mở rộng quy mô sản phẩm, tái định vị chiến lược hoạt động, thì một số khác tập trung vào câu chuyện thị phần.

Tập đoàn Bảo hiểm DBV đặt mục tiêu bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng “tăng trưởng song hành với hiệu quả”, hướng tới lọt vào Top 4 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ hàng đầu.

Trong khi đó, Bảo hiểm MIC cũng thể hiện tham vọng rõ nét khi đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh trong năm 2026, với chiến lược trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị; tập trung nguồn lực, bám sát phương châm “Tăng tốc - Hiệu quả”, quyết tâm hoàn thành kế hoạch kinh doanh năm 2026 và hướng tới mục tiêu Top 3 thị phần.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, lợi thế sẽ nghiêng về những doanh nghiệp có năng lực đầu tư tài chính tốt, quản trị rủi ro hiệu quả và khả năng kiểm soát chi phí bồi thường.

Cuộc đua của ngành bảo hiểm phi nhân thọ hiện không còn đơn thuần là tăng trưởng doanh thu, mà đang chuyển dần sang bài toán tối ưu hiệu quả và tái cấu trúc chiến lược dài hạn.