Doanh nghiệp bắt nhịp chuyển đổi xanh

Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chú trọng đến sử dụng nguyên liệu xanh có chứng nhận. Ảnh minh họa: P.GIANG

Đối với cộng đồng doanh nghiệp miền Trung - Tây Nguyên, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu, chuyển đổi xanh đang trở thành điều kiện để duy trì thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.

Vượt rào cản thị trường

Những năm gần đây, nhiều thị trường xuất khẩu lớn liên tục bổ sung các tiêu chuẩn mới liên quan đến môi trường và phát triển bền vững. Hàng hóa không chỉ cạnh tranh bằng giá thành, chất lượng hay năng lực sản xuất mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về phát thải carbon, nguồn gốc nguyên liệu và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Tại hội nghị doanh nghiệp khu vực miền Trung - Tây Nguyên năm 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp miền Trung - Tây Nguyên trước biến động kinh tế thế giới và xu hướng chuyển đổi xanh” vừa qua, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp đang đối mặt với một cuộc cạnh tranh mới, trong đó khả năng thích ứng quyết định sức cạnh tranh của mỗi đơn vị.

Ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Chi nhánh miền Trung - Tây Nguyên cho biết, cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực đã thể hiện khả năng chống chịu đáng ghi nhận trước những biến động của nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Các chuyên gia nhận định quá trình này diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Kinh tế toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ xung đột địa chính trị, lạm phát, biến đổi khí hậu và những biến động của chuỗi cung ứng.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, bà Trần Thị Lan Anh, Tổng Thư ký VCCI nhận định, các xu hướng bảo hộ thương mại, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế và yêu cầu phát triển bền vững đang tạo thêm áp lực đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu. Đáng chú ý, nhiều cơ chế mới đã bắt đầu tác động trực tiếp đến doanh nghiệp. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu, Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số hay Chỉ thị báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp đều yêu cầu mức độ minh bạch cao hơn về phát thải, nguyên liệu đầu vào và trách nhiệm môi trường.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp miền Trung - Tây Nguyên là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Không ít doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn đầu tư xanh, công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc thiếu thông tin và kinh nghiệm thực hiện các tiêu chuẩn quốc tế cũng khiến quá trình chuyển đổi diễn ra chậm hơn yêu cầu của thị trường.

Kết quả khảo sát của VCCI phản ánh khá rõ thực trạng này. Có 62,4% doanh nghiệp ghi nhận doanh thu tăng nhẹ hoặc giữ ổn định. Tuy nhiên, 67,8% doanh nghiệp cho biết chi phí đầu vào vẫn ở mức cao. Dù 71,7% doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu cuối năm tăng trưởng, có tới 62,8% lựa chọn duy trì quy mô hiện tại thay vì mở rộng sản xuất do lo ngại rủi ro.

Những con số trên cho thấy doanh nghiệp đang đứng trước áp lực kép: Một mặt phải duy trì hoạt động trong bối cảnh thị trường nhiều biến động; mặt khác phải đầu tư cho chuyển đổi xanh để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ đối tác và thị trường xuất khẩu.

Thành phố Đà Nẵng xác định phát triển xanh, bền vững là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển. Ảnh minh họa: P.GIANG

Tạo lợi thế từ chuyển đổi xanh

Nếu trước đây chuyển đổi xanh được xem là mục tiêu dài hạn, thì nay đã trở thành yêu cầu thực tế đối với nhiều ngành hàng xuất khẩu. Giám đốc VCCI Chi nhánh miền Trung - Tây Nguyên Nguyễn Tiến Quang cho rằng, chuyển đổi xanh chính là “tấm vé” để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây không chỉ là giải pháp vượt qua các rào cản kỹ thuật mà còn là hướng đi để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Theo Tổng Thư ký VCCI Trần Thị Lan Anh, doanh nghiệp cần xem chuyển đổi xanh là một động lực tăng trưởng mới. Việc đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và nâng cao tính minh bạch trong quản trị sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng được xem là yếu tố quan trọng. Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết, thành phố xác định phát triển xanh và bền vững là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Đà Nẵng đang tập trung thúc đẩy năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn, logistics xanh và xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các mô hình sản xuất xanh, lựa chọn xây dựng chiến lược phát triển dựa trên các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị, sử dụng nguyên liệu xanh có chứng nhận, đẩy mạnh công nghệ tiết kiệm năng lượng, tái chế nước thải sản xuất và số hóa hệ thống quản lý các chỉ số phát triển bền vững. Khi được triển khai bài bản, đây là giải pháp giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và gia tăng giá trị thương hiệu.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh đang dần trở thành một phần của “luật chơi” toàn cầu, doanh nghiệp miền Trung - Tây Nguyên khó có thể đứng ngoài cuộc. Chuyển đổi xanh vừa là yêu cầu để giữ thị trường xuất khẩu, vừa mở ra cơ hội để tái cấu trúc hoạt động sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong những năm tới.