Doanh nghiệp cần chủ động rà soát rủi ro thuế

Quản lý thuế chuyển mạnh sang dữ liệu, phân tích rủi ro

Ngày 20/8, tại Hà Nội, Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, Câu lạc bộ Kế toán trưởng toàn quốc phối hợp với Học viện Tài chính tổ chức chương trình sinh hoạt chuyên đề tháng 8/2026 với chủ đề “Điểm nghẽn thuế 2026 - Tháo gỡ vướng mắc trong Luật Quản lý thuế, hóa đơn điện tử, thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và các đơn vị hành chính sự nghiệp”.

Chương trình tập trung vào những vấn đề đang phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Quản lý thuế, hóa đơn điện tử và các quy định về thuế giá trị gia tăng. Trong đó, các sai sót trong lập và xử lý hóa đơn, kê khai, khấu trừ, hoàn thuế, quyết toán và kiểm soát nội bộ được xác định là những nội dung cần được nhận diện, tháo gỡ từ thực tiễn.

GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Chủ tịch Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kế toán trưởng toàn quốc phát biểu khai mạc sự kiện.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Chủ tịch Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kế toán trưởng toàn quốc cho biết, năm 2026 chính sách thuế tiếp tục có nhiều thay đổi, đặc biệt trong công tác thanh tra, kiểm tra và quản lý rủi ro thuế.

“Việc áp dụng Luật Quản lý thuế, hóa đơn điện tử và các quy định về thuế giá trị gia tăng ngày càng đòi hỏi sự chính xác, kịp thời và tính chuyên nghiệp cao hơn từ các đơn vị”, ông Tiên nhấn mạnh.

Theo ông Đoàn Xuân Tiên, thực tiễn trong giai đoạn 2025 - 2026 cho thấy vẫn tồn tại nhiều sai sót liên quan đến ghi nhận và xử lý hóa đơn điện tử, thuế giá trị gia tăng, hóa đơn đầu vào, đầu ra, hoàn thuế, kê khai và quyết toán. Bên cạnh đó là những hạn chế trong kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro thuế.

Từ thực tế này, chương trình tập trung vào 3 nhóm vấn đề. Một là nhận diện các lỗi phổ biến và rủi ro thuế để các đơn vị chủ động phòng ngừa. Hai là đề xuất giải pháp quản trị rủi ro thuế năm 2026, trong đó có hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ về hóa đơn điện tử, rà soát rủi ro trước quyết toán, xây dựng kiểm tra trước thanh tra thuế và ứng dụng phần mềm vào quản lý thuế. Ba là tăng cường trao đổi, đối thoại trực tiếp để tháo gỡ những khó khăn cụ thể trong quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, vấn đề mấu chốt nằm ở cả sự điều chỉnh chính sách lẫn khâu triển khai trong thực tế. Khi toàn bộ quy trình từ kê khai, lập hóa đơn, điều chỉnh hồ sơ đến khấu trừ và hoàn thuế đều chuyển dịch lên nền tảng số, mọi sai sót trong quá trình xử lý đều có thể dẫn đến rủi ro cho đơn vị.

"Trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, công tác tài chính kế toán cần được nhìn nhận gắn với quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật", GS.TS Đoàn Xuân Tiên nhấn mạnh.

Cần làm rõ cách hiểu và cách thực hiện chính sách

Từ góc độ đào tạo và nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Lê Cường, Phó Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng, việc lựa chọn chủ đề “Điểm nghẽn thuế 2026 - Tháo gỡ vướng mắc trong Luật Quản lý thuế, hóa đơn điện tử, thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và các đơn vị hành chính sự nghiệp” là kịp thời và thiết thực, trong bối cảnh chính sách và phương thức quản lý thuế đang có những thay đổi mạnh mẽ.

Ông Nguyễn Lê Cường nhấn mạnh quá trình số hóa, hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế điện tử, kết nối và khai thác dữ liệu đang làm thay đổi căn bản phương thức tương tác giữa cơ quan thuế và người nộp thuế.

“Quản lý thuế ngày càng hướng tới quản lý trên cơ sở dữ liệu, phân tích rủi ro và nâng cao mức độ tuân thủ”, ông Nguyễn Lê Cường nói.

PGS.TS Nguyễn Lê Cường, Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu tại sự kiện.

Theo lãnh đạo Học viện Tài chính, phương thức quản lý này tạo thuận lợi, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp, đơn vị hành chính sự nghiệp và những người trực tiếp làm công tác tài chính, kế toán.

"Khi chính sách mới đi vào cuộc sống, có thể xuất hiện những vấn đề cần tiếp tục giải thích, hướng dẫn hoặc tháo gỡ", ông Cường nói.

Ông Nguyễn Lê Cường cho biết, một số vướng mắc bắt nguồn từ cách hiểu quy định. Một số vấn đề khác phát sinh trong quá trình triển khai thực tế. Đồng thời, quá trình số hóa hoạt động kinh tế và quản lý tài chính cũng có thể tạo ra những tình huống mới.

"Đối với doanh nghiệp, việc một quy định thuế chưa được hiểu và thực hiện thống nhất có thể làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý. Trong khi đó, các đơn vị hành chính sự nghiệp có những đặc thù liên quan đến nguồn kinh phí, cơ chế tài chính, hoạt động có thu, cung cấp dịch vụ và thực hiện các nhiệm vụ về thuế", PGS.TS Nguyễn Lê Cường nhấn mạnh.

Toàn cảnh sự kiện.

Vì vậy, theo lãnh đạo Học viện Tài chính, giá trị của các chương trình trao đổi chuyên môn là cập nhật chính sách, nhận diện đúng những điểm nghẽn, làm rõ cách hiểu, trao đổi cách thực hiện và tìm kiếm giải pháp tháo gỡ từ thực tiễn.

Đồng thời, các vấn đề thực tiễn cũng có thể giúp đội ngũ giảng viên, nhà khoa học xác định thêm những nội dung cần nghiên cứu, tư vấn và đóng góp ý kiến trong quá trình hoàn thiện chính sách. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tác động ngày càng sâu sắc đến nghề nghiệp kế toán, kiểm toán và quản trị tài chính, đây là không gian hợp tác lớn giữa cơ sở đào tạo, tổ chức nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp.