Doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia giảng dạy công nghệ vũ trụ
Trong mối quan hệ ‘3 nhà’, doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia cùng nhà trường trong giảng dạy và bổ sung tri thức thực tiễn.

Ảnh minh họa/internet.
Đó là chia sẻ của ông Trần Xuân Tú - Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin (Đại học Quốc gia Hà Nội) tại Diễn đàn “Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam” – ngày 2/10, do Báo Tiền Phong phối hợp với Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức.
Mở những không gian phát triển mới
Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra những không gian phát triển mới. Trong đó, không gian tầm thấp và không gian vũ trụ ngày càng gắn với sản xuất, quản trị và đời sống, mở ra nhiều cơ hội ứng dụng trong nông nghiệp, logistics, giao thông, quản lý tài nguyên và phòng, chống thiên tai.
Để triển khai thành công các giải pháp công nghệ, ông Trần Xuân Tú – cho rằng, sự phối hợp giữa “ba nhà” đóng vai trò then chốt: Nhà nước tạo lập các cơ chế, chính sách thử nghiệm (sandbox); trong khi nhà trường và doanh nghiệp cùng đồng hành phát triển sản phẩm. Sự gắn kết này giúp chuyển hóa giải pháp công nghệ và mô hình quản trị thông minh từ nghiên cứu thành sản phẩm thực tế.

Tại Diễn đàn, các doanh nghiệp cho biết UAV, drone đang đóng góp doanh thu và lợi nhuận chủ yếu từ hai lĩnh vực nông nghiệp và thiết bị giám sát, đo lường.
Về đào tạo nhân lực, doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia cùng nhà trường trong điều hành, giảng dạy và bổ sung tri thức thực tiễn. Viện Công nghệ Thông tin đã hợp tác đưa các mô hình công nghệ như dây chuyền nhà máy thông minh vào không gian đào tạo, giúp sinh viên được học và thực hành trên hệ thống sản xuất thực tế.
Từ diễn đàn, ông Trần Xuân Tú kỳ vọng tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và người dùng để chia sẻ chính sách, nhận diện các bài toán thực tế; đồng thời tạo không gian chung để các bên thử nghiệm công nghệ, thử nghiệm ngành nghề mới và cùng giải quyết những vấn đề phát triển thực tiễn.
Đại học Quốc gia Hà Nội đang phát triển hoạt động đào tạo, nghiên cứu, thiết kế, chế tạo UAV; hợp tác thành lập các trung tâm đào tạo điều khiển UAV phục vụ nông nghiệp, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, giao thông vận tải và logistics.

Ông Trần Xuân Tú - Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Hà Nội.
PGS.TS Bùi Thế Duy – Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội – cho hay, tại khu đô thị đại học Hòa Lạc, đơn vị đang phối hợp các tập đoàn logistics và các tập đoàn tự động hóa để xây dựng trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm nhằm kết hợp nghiên cứu, đào tạo và nội địa hóa các sản phẩm công nghệ kinh tế tầm thấp.
“Thực tế cho thấy, kinh tế tầm thấp không chỉ dừng lại ở lý thuyết hay trên giấy tờ. Đã có các thử nghiệm như vận chuyển vật tư y tế thiết yếu bằng UAV hay các khu thí điểm tại một số địa phương, ngành nghề” - PGS.TS Bùi Thế Duy nhấn mạnh.

PGS.TS Bùi Thế Duy – Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nhận định, sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra những không gian phát triển mới, ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong – nhìn nhận, nếu trước đây không gian vũ trụ chủ yếu được nhìn nhận trong nghiên cứu khoa học, quốc phòng và khám phá, thì nay ngày càng trở thành một không gian kinh tế.
Cùng với đó, phương tiện bay không người lái, cảm biến, kết nối và các nền tảng số đang từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế mới trong không gian tầm thấp. Hai không gian này ngày càng gắn kết thông qua dữ liệu, thông tin liên lạc, định vị - dẫn đường, trí tuệ nhân tạo và các hệ thống điều hành số.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong.
Giá trị nằm ở dữ liệu và bài toán thực tế
Kinh tế không gian tầng thấp có thể hiểu là nền kinh tế dựa trên hệ sinh thái thiết bị bay hoạt động từ mặt đất đến khoảng 1.000-3.000m, tùy cách xác định của từng quốc gia, ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết.
Tại Việt Nam, lĩnh vực này đang ở giai đoạn đầu phát triển. Theo dự báo được chia sẻ tại diễn đàn, tốc độ tăng trưởng khoảng 13% và đến năm 2035, quy mô ngành có thể đạt khoảng 500 triệu USD.
Ông Nguyễn Văn Thuật nhấn mạnh, chiến lược phát triển không chỉ dừng ở sản xuất thiết bị, mà cần xây dựng hệ sinh thái, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. UAV có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, điện và năng lượng, giao thông, đê điều, y tế.
“Bản thân UAV không trực tiếp tạo ra giá trị. Giá trị nằm ở chuyến bay, dữ liệu được thu thập và khả năng khai thác những dữ liệu đó để giải quyết các bài toán thực tế”- ông Nguyễn Văn Thuật nói.

Các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu tham dự Diễn đàn.
Theo ông Phùng Công Sưởng, năm 2026 đánh dấu bước chuyển trong định hướng chính sách của Việt Nam khi công nghệ hàng không và vũ trụ được xác định trong Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia. Chính phủ đồng thời giao các nhiệm vụ về phát triển UAV, hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái, vệ tinh, chùm vệ tinh quan sát Trái Đất và hạ tầng dữ liệu không gian.


