Phát triển công dân số Việt Nam: Kết quả và những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Báo Nhân Dân ký kết hợp tác với Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) - Bộ Công an đưa các tin, bài, chuyên mục của Báo Nhân Dân lên ứng dụng VNeID. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Nhân Ngày Công dân số Việt Nam (15/10), phóng viên Báo Nhân Dân có cuộc phỏng vấn Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, về những kết quả nổi bật, khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai; đồng thời làm rõ định hướng phát triển công dân số, phát huy giá trị của dữ liệu dân cư và VNeID, hướng tới phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Phóng viên: Xin Thiếu tướng cho biết thời gian qua, công tác xây dựng, phát triển công dân số đã đạt những kết quả nổi bật nào? Dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử, VNeID đang mang lại những tiện ích thiết thực gì cho người dân?

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn: Thời gian qua, công tác xây dựng, phát triển công dân số đã có bước chuyển rõ nét, từ tạo lập danh tính số đến cung cấp các dịch vụ thiết thực, giúp người dân chủ động tham gia và thụ hưởng thành quả chuyển đổi số. Có thể khái quát một số kết quả nổi bật như sau:

Thứ nhất, bảo đảm các điều kiện để người dân tham gia trên môi trường số: 100% công dân đã được cấp số định danh cá nhân; đã cấp 86,4 triệu tài khoản định danh điện tử cho công dân Việt Nam, 109 nghìn tài khoản cho người nước ngoài; 950 nghìn tài khoản cho tổ chức. VNeID duy trì khoảng 3-6 triệu người sử dụng mỗi ngày. Khoảng 19,1 triệu thông tin tài khoản an sinh xã hội và tài khoản thanh toán đã được tích hợp; 87% công dân có tài khoản ngân hàng. Khoảng 1,1triệu lượt đăng ký chứng thư số hơn 128 nghìn lượt ký tài liệu; gần 50% công dân đã được cấp chữ ký số, giúp tiết kiệm khoảng 41-170 nghìn đồng/hồ sơ ký và rút ngắn 15-60 phút xử lý.

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an. (Ảnh C06)

Không chỉ được cung cấp công cụ số, người dân còn được trang bị kỹ năng số thông qua: Nền tảng Bình dân học vụ số đã tích hợp 170 khóa học, thu hút hơn 3,6 triệu người tham gia; khoảng93,5 nghìn Tổ công nghệ số cộng đồng cùng lực lượng tại cơ sở trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công, thanh toán số và phòng, chống lừa đảo. Qua đó, người dân tham gia ngày càng tích cực trên môi trường số: tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính, dịch vụ công thực hiện trực tuyến đạt khoảng 49,7% (tăng khoảng 5 lần).

Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử tăng 15 bậc, lên vị trí 71/193 quốc gia (so trước khi triển khai Đề án 06); kinh tế số chiếm khoảng 14,5% GDP qua các năm. Thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so năm 2024; trong 3 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng gần 38%, giá trị giao dịch tăng hơn 14% so cùng kỳ năm 2025.

Thứ hai, tạo cơ chế khuyến khích để người dân tham gia trên môi trường số.

Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP và các chính sách triển khai đã gắn phát triển công dân số với lợi ích trực tiếp. Đến ngày 30/9/2026, khoảng 768 nghìn lượt tra cứu dữ liệu trên VNeID được thực hiện để xác định điều kiện hưởng chính sách; hơn 14,7 nghìn hồ sơ cư trú và một số hồ sơ cấp hộ chiếu được miễn phí, giúp người dân tiết kiệm khoảng 232,6 triệu đồng. Đã có 25 địa phương triển khai phí 0 đồng đối với một số dịch vụ công trực tuyến, dự kiến hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khoảng 37 tỷ đồng mỗi năm.

Từ lợi ích trực tiếp đó, mức độ chủ động của người dân ngày càng rõ hơn trong cung cấp dữ liệu và đóng góp ý kiến cho cơ quan nhà nước: VNeID ghi nhận 23,3 triệu lượt cung cấp thông tin tài khoản thanh toán; hơn 334 nghìn lượt thông tin giấy phép lái xe; hơn 103 nghìn giấy khai sinh và hơn 70 nghìn thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hơn 20,6 triệu lượt công dân tham gia góp ý dự thảo sửa đổi Hiến pháp; gần 3,3 triệu người góp ý dự thảo các văn kiện Đại hội XIV của Đảng; 2 triệu lượt ý kiến đối với Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai… VNeID đang mở rộng kênh tương tác, để người dân không chỉ sử dụng dịch vụ số mà còn trực tiếp tham gia, đóng góp và đồng kiến tạo chính sách trên môi trường số.

Thứ ba, các tiện ích trên VNeID ngày càng đa dạng, phục vụ những nhu cầu thiết yếu. Ứng dụng đã phát triển trên 77 tiện ích, ghi nhận hơn 500 triệu lượt truy cập, triển khai 19 nhóm dịch vụ công trực tuyến, cùng các tiện ích về y tế, giao thông, tư pháp.

Trung tâm phục vụ hành chính công phường Hoài Nhơn (tỉnh Gia Lai) ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác phục vụ người dân. (Ảnh: MỸ HÀ)

Phóng viên: Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai VNeID hiện còn những khó khăn, vướng mắc và thách thức nào, thưa Thiếu tướng?

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn: Việc triển khai ứng dụng VNeID hiện nay vẫn đối mặt với một số khó khăn và điểm nghẽn: Việc tạo lập, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" tại một số bộ, ngành còn chậm. Kết quả chưa tạo lập đầy đủ giấy tờ liên quan để công dân tích hợp. Một số cơ quan, tổ chức, cán bộ tiếp nhận hồ sơ chưa triệt để sử dụng thông tin, giấy tờ đã tích hợp trên VNeID. Vẫn còn tình trạng yêu cầu người dân xuất trình bản chính hoặc bản sao giấy tờ truyền thống. Một bộ phận công dân (người cao tuổi, yếu thế, vùng sâu, vùng xa) còn lúng túng trong thao tác cài đặt, kích hoạt và khai thác các tiện ích số. Những thách thức về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, đòi hỏi quy chuẩn kỹ thuật, giải pháp bảo mật nhiều lớp khắt khe nhằm ngăn chặn nguy cơ lộ dữ liệu, mạo danh hay tấn công mạng trong giao dịch điện tử và kết nối xuyên biên giới.

Phóng viên: Bộ Công an đã có định hướng, giải pháp gì để tiếp tục hoàn thiện, mở rộng tiện ích, nâng cao hiệu quả khai thác VNeID, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp?

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn: Để tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả khai thác VNeID phục vụ người dân và doanh nghiệp, Bộ Công an cùng các bộ, ngành liên quan tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, thúc đẩy tạo lập dữ liệu, tích hợp giấy tờ và cắt giảm thủ tục hành chính

Thúc đẩy tạo lập dữ liệu theo tinh thần Nghị quyết số 214/NQ-CP, các bộ, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thiện, chuẩn hóa, nâng cao chất lượng dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm kết nối, chia sẻ thông suốt với Trung tâm dữ liệu quốc gia.

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 69/2024/NĐ-CP, quy định rõ cơ quan, tổ chức khi giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công không được yêu cầu cá nhân, tổ chức nộp, xuất trình bản chính hoặc bản sao các giấy tờ đã tích hợp trên VNeID. Đồng thời ban hành kèm theo danh mục các giấy tờ cấp cho cá nhân và tổ chức được tích hợp.

Tái cấu trúc quy trình điện tử theo tinh thần Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP về phát triển công dân số, các bộ, ngành thiết kế lại quy trình dịch vụ công trực tuyến, tích hợp phương thức sử dụng chữ ký số công cộng trên VNeID, áp dụng các chính sách miễn, giảm phí, lệ phí cho công dân số để cắt giảm giấy tờ và thủ tục.

Thứ hai, tiếp tục tuyên truyền để người dân hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi khi khai thác VNeID

Công dân chủ động phối hợp cung cấp, cập nhật và tích hợp các giấy tờ cá nhân (Giấy phép lái xe, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm xã hội, Giấy khai sinh, Lý lịch tư pháp,...) vào tài khoản VNeID mức độ 2 để thay thế giấy tờ truyền thống.

VNeID là nơi cung cấp kênh giao tiếp chính thức để người dân gửi phản ánh, kiến nghị nếu cơ quan nhà nước chưa hoặc không sử dụng thông tin/giấy tờ đã tích hợp hoặc khi phát hiện sai sót dữ liệu.

Người dân chủ động nâng cao kỹ năng sử dụng dịch vụ số, bảo mật tài khoản định danh, tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.

Thứ ba, triển khai Đề án phát triển VNeID giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 theo Quyết định 940/QĐ-TTg

Bộ Công an chủ trì triển khai Đề án đưa VNeID trở thành Nền tảng số quốc gia với các mục tiêu cụ thể:

Đến năm 2028: Nâng cấp VNeID thành Siêu ứng dụng (Super App), hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và mở rộng 50% tiện ích số thiết yếu. Cấp 100% tài khoản định danh điện tử cho cá nhân/tổ chức đủ điều kiện; 100% đối tượng nhận an sinh xã hội được tích hợp tài khoản thanh toán/ví điện tử trên VNeID. Tích hợp 100% giấy tờ công dân, tổ chức; 100% thuê bao di động xác thực qua VNeID; 80% công dân đủ điều kiện được cấp chứng thư chữ ký số công cộng tích hợp trên VNeID; bước đầu tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI).

Nâng cao kỹ năng điều tra số, phân tích dữ liệu và phòng, chống tội phạm công nghệ cao trong môi trường số. (Ảnh: A05)

Đến năm 2030: Hoàn thành 100% hệ sinh thái số trên VNeID; 100% công dân có tài khoản VNeID mức 2 tích hợp tài khoản thanh toán; 70% tiện ích tích hợp AI; 70% người dùng trải nghiệm thanh toán không dùng tiền mặt.

Tầm nhìn đến năm 2045: Phát triển hệ sinh thái tiện ích số toàn diện, 100% dịch vụ tích hợp AI, 100% thanh toán không dùng tiền mặt, 90% người dùng thường xuyên truy cập.

Thứ tư, kết nối hệ thống định danh điện tử ASEAN theo Quyết định số 1830/QĐ-TTg

VNeID sẽ được triển khai kết nối với hệ thống định danh điện tử của Singapore (Singpass), Lào (LAeID) và từng bước mở rộng ra các quốc gia ASEAN khác. Tổ chức thí điểm kết nối, xác thực định danh điện tử phục vụ thủ tục xuất nhập cảnh tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất. Mục tiêu hướng đến nhằm cắt giảm thủ tục, giảm khai báo trùng lặp, rút ngắn thời gian kiểm tra tại cửa khẩu, tiết kiệm chi phí và thúc đẩy giao thương, du lịch trong khu vực ASEAN.

Thứ năm, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử

Bộ Công an chủ trì tham mưu Chính phủ hoàn thiện dự án Luật Định danh và xác thực điện tử để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 11. Việc ban hành Luật nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, đầy đủ và thống nhất; quy định rõ phạm vi, giá trị pháp lý của tài khoản VNeID, danh tính điện tử, các giao dịch điện tử và trách nhiệm pháp lý của các chủ thể trên môi trường số.

Phóng viên: Khi ngày càng nhiều thông tin và giao dịch được thực hiện trên môi trường số, Bộ Công an có những giải pháp gì để bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn tài khoản định danh và phòng ngừa lừa đảo, giả mạo, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn: Quan điểm của chúng tôi là phát triển tiện ích số phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn cho người sử dụng. Trọng tâm là kết hợp chặt chẽ pháp luật, công nghệ, phối hợp liên ngành và kỹ năng tự bảo vệ của người dân.

Trước hết, thực thi nghiêm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định hiện hành về định danh, xác thực điện tử; bảo đảm quyền của công dân đối với dữ liệu của mình, đồng thời xử lý nghiêm hành vi chiếm đoạt, làm lộ, mua bán hoặc sử dụng dữ liệu trái pháp luật. Việc mở rộng kết nối, chia sẻ thông tin phải gắn với trách nhiệm bảo vệ dữ liệu của từng cơ quan, tổ chức.

Về giải pháp bảo vệ, tiếp tục tăng cường an ninh, an toàn hệ thống; xác thực tài khoản giao dịch, cảnh báo sớm những giao dịch bất thường và minh bạch việc khai thác dữ liệu. Mục tiêu là phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu, không chỉ xử lý khi thiệt hại đã xảy ra.

Về các nội dung này, trong thời gian vừa qua, Bộ Công an đã tích cực chủ động phối hợp ngành ngân hàng và viễn thông, việc đối chiếu sinh trắc học, chia sẻ dữ liệu đã được thực hiện đối với khoảng 268,7 triệu hồ sơ ngân hàng; gần 149 triệu thông tin thuê bao đã được đưa về Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để chuẩn hóa. Những biện pháp này góp phần hạn chế giả mạo danh tính, SIM rác và việc lợi dụng thông tin không chính chủ.

Cùng với đó, Bộ Công an thường xuyên cảnh báo thủ đoạn giả danh cán bộ, gửi đường dẫn hoặc ứng dụng VNeID giả để chiếm quyền điều khiển điện thoại với hơn 32 bài viết tuyên truyền cảnh báo phương thức thủ đoạn trên VNeID. Người dân cần sử dụng ứng dụng chính thức; khi nghi bị chiếm đoạt tài khoản phải khẩn trương liên hệ ngân hàng, cơ quan công an để được hỗ trợ. Công nghệ bảo vệ phải đi cùng sự cảnh giác của người sử dụng.

Giáo dục kỹ năng sống và an toàn số để bảo vệ thế hệ trẻ. (Ảnh Trường liên cấp Lômônôxốp Tây Hà Nội)

Phóng viên: Theo đồng chí, người dân cần có những kỹ năng và ý thức gì để chủ động sử dụng dịch vụ số, bảo vệ quyền và lợi ích của mình, đồng thời chấp hành pháp luật và có trách nhiệm trên môi trường số?

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn: Theo tôi, người dân cần thực hiện tốt ba yêu cầu: biết sử dụng dịch vụ số, biết tự bảo vệ và hiểu rõ quyền, trách nhiệm của mình.

Trước hết, chủ động học những kỹ năng thiết thực như sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán số, tra cứu và kiểm tra thông tin cá nhân. Nền tảng Bình dân học vụ số đã tích hợp 170 khóa học, thu hút hơn 3,6 triệu người tham gia; khoảng 93,5 nghìn Tổ công nghệ số cộng đồng cùng lực lượng tại cơ sở đang hỗ trợ người dân. Đây là những kênh cần phát huy, nhất là để giúp người cao tuổi và người chưa thành thạo công nghệ.

Thứ hai, hình thành thói quen giao dịch an toàn: không cung cấp mật khẩu, mã xác thực cho người khác; không cài ứng dụng từ đường dẫn lạ; không chuyển tiền theo yêu cầu chưa được kiểm chứng. Khi có người tự xưng là cán bộ yêu cầu “cập nhật” hoặc “xác thực” tài khoản, cần bình tĩnh kiểm tra qua kênh chính thức. Nếu nghi bị lừa đảo, phải dừng giao dịch, liên hệ ngay ngân hàng và cơ quan Công an.

Thứ ba, hiểu quyền để bảo vệ mình và thực hiện đúng trách nhiệm. Người dân cần biết quyền được thông tin về việc xử lý dữ liệu, yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu, khiếu nại hoặc yêu cầu bảo vệ khi quyền lợi bị xâm phạm; đồng thời tôn trọng dữ liệu cá nhân của người khác, không tiếp tay cho hành vi vi phạm. Theo Nghị quyết 66.22/2026/NQ-CP ngày 7/9/2026 của Chính phủ, mỗi người cũng cần chủ động phối hợp cung cấp, cập nhật, tích hợp thông tin cá nhân chính xác, góp phần xây dựng dữ liệu tin cậy phục vụ chính mình và cộng đồng.

Công dân số không chỉ là người biết sử dụng công nghệ, mà còn là người sử dụng công nghệ an toàn, đúng pháp luật và có trách nhiệm.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!