Doanh nghiệp địa phương 'giải bài toán' rác thải cho Gia Lai

UBND tỉnh Gia Lai vừa có quyết định số 3403/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Gào.  Doanh nghiệp được lựa chọn là Công ty cổ phần Công trình đô thị Gia Lai - đơn vị đang trực tiếp đảm nhận công tác thu gom, vận chuyển rác thải tại khu vực Pleiku. 

Khi lượng rác vượt xa sức chịu tải của bãi chôn lấp

Theo Công ty cổ phần Công trình đô thị Gia Lai, năm 2025, tổng lượng rác thải thu gom tại các phường Pleiku, Diên Hồng, Thống Nhất, An Phú, Hội Phú và các xã Biển Hồ, Gào của TP. Pleiku cũ đạt hơn 71.300 tấn, tương đương khoảng 195 tấn/ngày. Con số này đã vượt dự toán 67.055 tấn/năm. Sang năm 2026, lượng rác tiếp tục tăng.

Với vị trí nằm ngay tại khu vực đang tiếp nhận lượng lớn chất thải sinh hoạt của Pleiku, nhà máy mới được triển khai đúng tiến độ sẽ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc giảm áp lực lên bãi chôn lấp hiện hữu.

Điều đáng nói, sức ép không chỉ nằm ở khối lượng rác tăng nhanh mà còn ở cách thức xử lý. Phần lớn rác vẫn được đưa về bãi chôn lấp tại xã Gào trong khi việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ. Rác sinh hoạt gồm nhiều thành phần nhưng chưa được tách riêng để tái chế, tái sử dụng, khiến phần phải chôn lấp ngày càng lớn.

Bãi rác Gào vì thế liên tục phải tiếp nhận lượng rác vượt khả năng thiết kế. Để duy trì hoạt động, đơn vị vận hành phải áp dụng các giải pháp tình thế như san ủi, nâng tầng rác, có vị trí phải đẩy rác lên cao hơn 6 m so với mặt bằng các ô chôn lấp.

Cách làm này giúp duy trì khả năng tiếp nhận rác trong ngắn hạn nhưng đồng thời làm tăng chi phí vận hành, kéo dài thời gian xử lý và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn môi trường. Bãi chôn lấp quá tải còn kéo theo nguy cơ cháy, sạt lở và phát sinh nước rỉ rác. Ba hồ chứa nước rỉ rác tại khu vực bãi cũng đứng trước áp lực khi lượng chất thải tiếp tục tăng.

Thu gom rác từ khu vực đô thị về bãi xử lý là bài toán nan giải.

Trong khi đó, việc thu gom từ khu vực đô thị về bãi rác cũng không phải bài toán đơn giản. Tuyến vận chuyển dài hơn 25 km, địa hình có nhiều đoạn dốc, quanh co, đường hẹp và xuống cấp khiến phương tiện vận chuyển gặp khó khăn. Xe ép rác công suất lớn không thể khai thác hiệu quả trên một số tuyến, làm tăng thời gian và chi phí vận hành.

Ở khu dân cư, công nhân nhiều nơi vẫn phải sử dụng xe gom đẩy tay để tiếp cận các tuyến đường nhỏ, con hẻm, sau đó mới được đưa đến điểm tập kết để vận chuyển đi. Khi lượng rác tăng lên trên 200 tấn/ngày, những bất cập này càng bộc lộ rõ.

Lượng rác tăng nhanh trong khi hạ tầng và phương thức tổ chức thu gom, xử lý chưa được điều chỉnh tương ứng đang tạo áp lực lớn. Thực trạng này cho thấy việc xử lý rác tại Gia Lai không còn là câu chuyện riêng của đơn vị thu gom mà đã trở thành vấn đề cần một giải pháp đầu tư dài hạn, thay thế dần mô hình chôn lấp truyền thống.

Doanh nghiệp tại chỗ mở hướng xử lý căn cơ

Từ thực tế trên, dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Gào được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong cách địa phương giải quyết bài toán rác thải.

Theo Quyết định số 3403/QĐ-UBND, UBND tỉnh Gia Lai đã phê duyệt kết quả lựa chọn Công ty cổ phần Công trình đô thị Gia Lai là nhà đầu tư thực hiện dự án tại làng C, xã Gào.

Dự án có tổng vốn đầu tư tối thiểu 140 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thời gian thực hiện không quá 24 tháng kể từ ngày có kết quả lựa chọn nhà đầu tư; thời hạn hoạt động 30 năm kể từ ngày có quyết định cho thuê đất hoặc quyết định chuyển mục đích sử dụng đất.

Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Gào được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong cách địa phương giải quyết bài toán rác thải.

Theo quyết định của UBND tỉnh Gia Lai, nhà đầu tư có trách nhiệm triển khai dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Gào theo đúng các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, hồ sơ mời thầu và các quy định pháp luật liên quan. Trong quá trình thực hiện, nhà đầu tư phải tuân thủ các quy định về đầu tư, xây dựng, đất đai, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy và các quy định có liên quan; đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, hiệu quả và việc đưa dự án vào hoạt động.

Khi nhà máy được đầu tư, mục tiêu lớn hơn không chỉ là tăng năng lực tiếp nhận rác. Về lâu dài, việc chuyển từ chôn lấp phụ thuộc vào quỹ đất sang các phương thức xử lý phù hợp hơn có thể góp phần giảm nguy cơ ô nhiễm đất, nước và không khí, đồng thời hạn chế những chi phí phát sinh từ việc duy trì các bãi chôn lấp quá tải.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về việc Công ty cổ phần Công trình đô thị Gia Lai được lựa chọn là nhà đầu tư, bà Nguyễn Thị Sen - Giám đốc Công ty cho biết đây là trách nhiệm lớn đối với doanh nghiệp, bởi đơn vị không chỉ thực hiện một dự án đầu tư mà còn trực tiếp tham gia giải quyết vấn đề môi trường của địa phương. Đơn vị sẽ tập trung thực hiện các thủ tục và công việc tiếp theo theo đúng quy định, hướng tới đưa dự án vào hoạt động đúng tiến độ, góp phần nâng cao năng lực xử lý chất thải cho Gia Lai.