Doanh nghiệp điện tử Việt cần nâng giá trị gia tăng

Tại cuộc làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn ngành điện tử bán dẫn ngày 8/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành và doanh nghiệp tìm giải pháp nâng tỷ lệ giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc nhập khẩu. Ảnh: Chinhphu.vn.

Xuất khẩu tăng mạnh, nhập khẩu đầu vào vẫn cao

Theo Bộ Công Thương, 7 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82%. Sản lượng điện thoại trong nước đạt khoảng 90 triệu chiếc, trong khi giá trị sản xuất máy tính xách tay đạt 34.800 tỷ đồng.

Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ. Điện thoại và linh kiện mang về 45,6 tỷ USD, tăng 19%.

Tuy nhiên, kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện lên tới 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%, khiến nhóm này nhập siêu khoảng 60,5 tỷ USD.

Cơ cấu nhập khẩu chủ yếu gồm chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các linh kiện phục vụ lắp ráp, đóng gói, kiểm thử, tích hợp sản phẩm để xuất khẩu.

Đánh giá tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng, doanh nghiệp trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế.

Tập trung phát triển linh kiện doanh nghiệp Việt có thể sản xuất

Mục tiêu nội địa hóa phải gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt và không thể áp đặt bằng biện pháp hành chính. Để tăng tỷ lệ nội địa hóa, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp FDI.

Bộ Công Thương được giao rà soát, cập nhật Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, tập trung vào những linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn trong chuỗi sản xuất điện tử; có khả năng nội địa hóa và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm.

Bộ Tài chính được yêu cầu rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị về ưu đãi thuế đối với sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ, chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất điện tử, bán dẫn.Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát trị giá hải quan để hạn chế gian lận thương mại và chuyển giá.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đổi mới công nghệ và tự động hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận vốn.

Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu thúc đẩy nghiên cứu, làm chủ công nghệ trong thiết kế vi mạch, đóng gói, kiểm thử, vật liệu điện tử và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

FDI và doanh nghiệp Việt cùng nâng giá trị chuỗi cung ứng

Để hình thành hệ sinh thái điện tử trong nước, trách nhiệm không chỉ thuộc về doanh nghiệp Việt.

Các doanh nghiệp FDI được đề nghị mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong nước, chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình quản lý chất lượng và đào tạo nhân lực, từng bước giúp doanh nghiệp Việt từng bước đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với đó, doanh nghiệp điện tử, bán dẫn, nhất là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn, xác định nâng cao giá trị gia tăng, phát triển hệ thống nhà cung cấp trong nước, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu; xây dựng kế hoạch cụ thể về nội địa hóa sản phẩm, linh kiện, vật liệu và các công đoạn sản xuất. Ngoài ra, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D, nhân lực, từng bước chuyển sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ, có giá trị gia tăng cao hơn.

Quy mô xuất khẩu hàng trăm tỷ USD cho thấy ngành điện tử đã trở thành một trong những nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Tuy nhiên, để giữ lại nhiều hơn giá trị từ dòng hàng này, bài toán tiếp theo là nâng năng lực của doanh nghiệp nội địa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tiến sâu hơn vào các công đoạn có hàm lượng công nghệ cao.

Nếu làm được điều này, ngành điện tử Việt Nam sẽ không chỉ tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn từng bước chuyển từ vị trí nơi lắp ráp sản phẩm sang một mắt xích tạo ra giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.