Doanh nghiệp Đức tăng đầu tư kỹ thuật, nhà cung ứng Việt cần nâng chuẩn
Các doanh nghiệp Đức không chỉ mở rộng hiện diện sản xuất, mà đang đưa thêm hoạt động kỹ thuật, kỹ thuật số và dịch vụ công nghiệp vào Việt Nam. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này...

Nhà máy Bosch Việt Nam tại Đồng Nai. Ảnh: Paco Group.
Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Vietnam) vừa công bố báo cáo "Tình hình đầu tư của Đức tại Việt Nam 2026 - 2027" (Current Status of German Investments in Vietnam 2026/27). Theo đó, tính đến tháng 8/2026, có khoảng 620 dự án đầu tư của doanh nghiệp Đức được ghi nhận tại Việt Nam, với tổng vốn ước tính 3,7 tỷ USD, tạo ít nhất 55.000 việc làm trực tiếp.
Trong đó, khoảng 120 doanh nghiệp Đức đang vận hành cơ sở sản xuất, cùng hàng trăm doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, kỹ thuật, tư vấn và công nghiệp số.
MỞ RỘNG HIỆN DIỆN TỪ SẢN XUẤT ĐẾN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHIỆP SỐ
Quy mô hiện diện này cho thấy quan hệ đầu tư Việt Nam - Đức đã vượt ra ngoài phạm vi hợp tác thương mại truyền thống. Giá trị của dòng vốn Đức không chỉ nằm ở số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà còn ở khả năng đưa công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất và phương thức quản trị công nghiệp vào nền kinh tế Việt Nam.
Đây cũng là dư địa cần được khai thác sâu hơn khi Việt Nam chuyển trọng tâm thu hút đầu tư từ số lượng sang chất lượng và hiệu quả lan tỏa. Một đặc điểm trong cơ cấu đầu tư của doanh nghiệp Đức tại Việt Nam là sự đa dạng về chức năng hoạt động.
Theo báo cáo của AHK Vietnam, bên cạnh khoảng 120 doanh nghiệp sản xuất, có hơn 250 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán hàng và dịch vụ. Các hoạt động lập trình, tư vấn kỹ thuật, dịch vụ kỹ thuật, tìm nguồn cung ứng và gia công quy trình kinh doanh cũng ngày càng mở rộng.
Sự dịch chuyển nói trên cho thấy Việt Nam không chỉ được lựa chọn như một địa điểm sản xuất có chi phí cạnh tranh, mà còn trở thành nơi doanh nghiệp Đức bố trí các hoạt động hỗ trợ khách hàng, kỹ thuật và dịch vụ phục vụ thị trường khu vực. Các nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phát triển phần mềm, kỹ thuật công nghiệp, tự động hóa và dịch vụ số đã hình thành đội ngũ tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng.
Trong lĩnh vực sản xuất, doanh nghiệp Đức hiện diện ở nhiều ngành như dệt may, hóa chất, máy móc, linh kiện ô tô, điện tử, thiết bị y tế và hàng tiêu dùng. Các doanh nghiệp như Bosch, Schaeffler, Messer, B. Braun và STADA-Pymepharco là những trường hợp tiêu biểu cho sự hiện diện của vốn Đức trong các lĩnh vực công nghiệp và sản xuất tại Việt Nam.
Với Bosch, ngoài hoạt động sản xuất dây đai truyền lực tại Đồng Nai, doanh nghiệp này còn phát triển hoạt động nghiên cứu và phát triển tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Đây là một hình thức hiện diện có ý nghĩa khác với mô hình đầu tư chỉ tập trung vào nhà máy sản xuất, bởi hoạt động kỹ thuật và nghiên cứu có khả năng tạo thêm nhu cầu về nhân lực trình độ cao, kỹ sư và các dịch vụ công nghệ hỗ trợ.
Trong khi đó, Messer phát triển hoạt động sản xuất khí công nghiệp để cung ứng cho các khách hàng trong nước, trong đó có những doanh nghiệp sản xuất thép. Các doanh nghiệp dược phẩm, thiết bị y tế và cơ khí của Đức cũng góp phần bổ sung năng lực sản xuất ở những lĩnh vực đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý chất lượng cao.
Về phân bố địa lý, khu vực TP. Hồ Chí Minh mở rộng tiếp tục là địa bàn tập trung lớn nhất của doanh nghiệp Đức. Khoảng 70% doanh nghiệp Đức được xác định đang hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh và các khu vực lân cận. Riêng đối với hoạt động sản xuất, khu vực phía Nam chiếm khoảng 58% số khoản đầu tư sản xuất được nhận diện, miền bắc chiếm khoảng 25% và miền trung khoảng 16%.
Sự tập trung này gắn với khả năng tiếp cận hệ thống nhà cung ứng, logistics, khu công nghiệp và thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận xu hướng doanh nghiệp lựa chọn nhà xưởng xây sẵn để rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, thay vì chỉ đầu tư xây dựng nhà máy riêng. Khoảng 71% số nhà sản xuất Đức được khảo sát sử dụng cơ sở thuộc sở hữu doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, trong khi 27% lựa chọn nhà xưởng xây sẵn.
Những thay đổi trong phương thức đầu tư cho thấy doanh nghiệp Đức đang linh hoạt hơn khi tổ chức hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Thay vì chỉ tập trung vào việc mở rộng công suất, các doanh nghiệp còn quan tâm đến khả năng kết nối với hệ sinh thái công nghiệp hiện hữu và tối ưu hóa hoạt động trong chuỗi cung ứng khu vực.
GIÁ TRỊ LAN TỎA CÔNG NGHỆ VÀ BÀI TOÁN KẾT NỐI DOANH NGHIỆP VIỆT
Dù sự hiện diện của doanh nghiệp Đức ngày càng đa dạng, song khả năng chuyển hóa nguồn lực đầu tư thành năng lực công nghiệp của doanh nghiệp trong nước vẫn là vấn đề cần được quan tâm.
Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng việc một nhà máy có công nghệ hiện đại chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của nhà đầu tư. Giá trị lan tỏa chỉ được hình thành rõ hơn khi có sự kết nối về cung ứng nguyên liệu, linh kiện, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo nhân lực và phát triển sản phẩm.

Khu vực TP. Hồ Chí Minh mở rộng tiếp tục là trung tâm hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Đức tại Việt Nam. Ảnh: AHK Vietnam.
Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2026 về chất lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, đã chỉ ra khoảng cách trong mối liên kết này. Theo đó, khoảng 60% đầu vào của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được mua từ nguồn cung trong nước, nhưng 21% trong số đó đến từ các doanh nghiệp nước ngoài khác, thay vì doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam.
Tỷ trọng đầu tư mới dành cho nghiên cứu và phát triển cũng còn thấp, chỉ chiếm khoảng 2% tổng chi tiêu vốn trong giai đoạn 2020 - 2024.
Mặc dù những con số này phản ánh thách thức chung của nền kinh tế, không riêng dòng vốn Đức, nhưng đây cũng là cơ sở để xem xét mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong mạng lưới sản xuất của các nhà đầu tư Đức. Khi những doanh nghiệp có thế mạnh về cơ khí chính xác, tự động hóa, hóa chất, thiết bị y tế và công nghệ công nghiệp mở rộng hoạt động, nhu cầu về nhà cung ứng đạt tiêu chuẩn quốc tế cũng tăng lên.
Để tham gia được mạng lưới này, doanh nghiệp Việt Nam cần đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về chất lượng sản phẩm, độ chính xác, khả năng giao hàng, quản trị sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Đây là câu chuyện về năng lực quản trị, trình độ nhân lực kỹ thuật và khả năng duy trì tiêu chuẩn ổn định trong thời gian dài; chứ không đơn thuần về máy móc.
Ở chiều ngược lại, việc doanh nghiệp Đức phát triển hoạt động kỹ thuật, nghiên cứu và dịch vụ công nghiệp tại Việt Nam có thể mở ra thêm cơ hội hợp tác với trường đại học, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp công nghệ trong nước. Khi được tổ chức thành các chương trình hợp tác cụ thể sẽ giúp nâng cao kỹ năng lao động, bổ sung năng lực thiết kế, vận hành và bảo trì thiết bị, thay vì chỉ dừng ở việc tuyển dụng lao động cho các dây chuyền sản xuất.
Trong bối cảnh đó, việc thu hút vốn Đức cần gắn với mục tiêu phát triển các nhà cung ứng trong nước. Chính sách hỗ trợ đầu tư nên quan tâm nhiều hơn đến hoạt động nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và chương trình phát triển nhà cung ứng, thay vì chỉ tập trung vào ưu đãi dành cho dự án đầu tư mới.
Đặc biệt, khu vực TP. Hồ Chí Minh và các địa phương công nghiệp lân cận có lợi thế từ mật độ hiện diện cao của doanh nghiệp Đức, hệ thống khu công nghiệp và mạng lưới sản xuất hiện hữu. Việc hình thành các chương trình kết nối doanh nghiệp theo từng ngành, hỗ trợ đánh giá tiêu chuẩn nhà cung ứng và đào tạo nhân lực theo nhu cầu thực tế có thể giúp gia tăng mức độ liên kết giữa hai khu vực doanh nghiệp.

