Doanh nghiệp là động lực quyết định thành công của hành trình Net Zero

Tài chính xanh và thị trường carbon sẽ trở thành một trong những trụ cột cốt lõi trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) của Việt Nam. Đây là định hướng được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh tại Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero", diễn ra ngày 8/7, với sự tham dự của hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế chính là lực lượng quyết định thành công của quá trình chuyển đổi xanh.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định chuyển dịch năng lượng là trọng tâm trong lộ trình thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam. Theo đó, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Bên cạnh việc đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng truyền tải, lưu trữ, điều độ điện và phát triển thị trường điện cạnh tranh, Chính phủ cũng khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển dịch năng lượng. Phó Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam không loại bỏ đột ngột các nguồn năng lượng truyền thống mà sẽ sử dụng hiệu quả hơn, kết hợp ứng dụng công nghệ tiên tiến để kiểm soát phát thải và từng bước giảm tỷ trọng theo lộ trình phù hợp.

Theo Phó Thủ tướng, quá trình chuyển dịch năng lượng cần đáp ứng đồng thời ba yêu cầu, gồm bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng kinh tế, thực hiện cam kết giảm phát thải và bảo đảm chuyển đổi công bằng đối với người lao động, doanh nghiệp cũng như các địa phương chịu tác động.

Một nguyên tắc xuyên suốt được Chính phủ kiên định là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường, xử lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh trong sản xuất, tiêu dùng nhằm hình thành nền kinh tế phát thải thấp.

Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính cần được thực hiện hài hòa với quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và đáp ứng ngày càng tốt hơn các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đáng chú ý, Chính phủ xác định tài chính xanh và thị trường carbon sẽ là động lực quan trọng để huy động các nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh. Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tài chính xanh, lồng ghép các tiêu chí môi trường vào quản lý ngân sách, phát triển thị trường vốn xanh với các công cụ như trái phiếu xanh, tín dụng xanh và các chính sách ưu đãi về thuế dành cho các dự án thân thiện với môi trường.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thông qua đầu mối là Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) phối hợp cùng các đối tác đã tổ chức Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero”.

Cùng với đó, Chính phủ sẽ tăng cường hợp tác với các định chế tài chính quốc tế nhằm huy động nguồn vốn ưu đãi và tiếp cận công nghệ tiên tiến. Việc vận hành và hoàn thiện sàn giao dịch carbon trong nước cũng sẽ được đẩy mạnh để hình thành cơ chế định giá carbon minh bạch, hiệu quả, tạo thêm động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch và giảm phát thải.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng doanh nghiệp trong hành trình hướng tới Net Zero. Theo ông, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế chính là lực lượng quyết định thành công của quá trình chuyển đổi xanh. Vì vậy, mỗi doanh nghiệp cần chủ động xây dựng lộ trình giảm phát thải, tích hợp các tiêu chí ESG vào chiến lược phát triển dài hạn và tăng cường đầu tư cho đổi mới công nghệ.

Đối với các địa phương, đặc biệt là những nơi có lợi thế phát triển năng lượng tái tạo, cần chủ động hoàn thiện quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư, tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án xanh. Chính phủ sẽ luôn đồng hành, lắng nghe và kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp và địa phương trong quá trình triển khai các mục tiêu chuyển đổi xanh.

Tại diễn đàn, đại diện các bộ, ngành cũng chia sẻ nhiều định hướng chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết Net Zero, thống nhất quan điểm rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được triển khai song song trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sự tham gia mạnh mẽ của khu vực tư nhân.

Đại diện Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) khẳng định, sẽ tiếp tục đồng hành với Việt Nam trong phát triển năng lượng tái tạo và thúc đẩy các chương trình hợp tác đầu tư. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp và tổ chức tài chính cũng chia sẻ kinh nghiệm về huy động nguồn vốn bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và áp dụng các mô hình quản trị ESG, góp phần mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế.