Doanh nghiệp, người dân chờ đợi gì từ Luật Thủ đô?

Mong thủ tục hành chính thông thoáng, cơ chế ưu đãi vượt trội

Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh chia sẻ, hội viên của Hiệp hội gặp khó khăn về mặt bằng và kiến nghị thành phố bố trí tỷ lệ hợp lý quỹ đất trong các cụm công nghiệp dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa; nghiên cứu hỗ trợ chi phí thuê mặt bằng giai đoạn đầu…

Tương tự, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội từng kiến nghị, chuyển từ tư duy cấp tín dụng dựa vào tài sản bảo đảm sang đánh giá dòng tiền và hiệu quả kinh doanh. Đồng thời, đề xuất xây dựng các gói tín dụng phù hợp với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Luật Thủ đô được kỳ vọng tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quản trị, từ cơ chế đặc thù sang thể chế vượt trội cho thành phố Hà Nội. Ảnh minh họa: A.D

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội Trần Văn Minh cho biết, chi phí mặt bằng hiện chiếm khoảng 25% tổng mức đầu tư của doanh nghiệp. Trong khi đó, đất thuê trả tiền hàng năm lại không đủ điều kiện để thế chấp vay vốn ngân hàng. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp sau khi đầu tư xây dựng nhà xưởng gần như cạn nguồn lực tài chính, không còn khả năng đầu tư cho công nghệ và mở rộng sản xuất.

Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là quá trình chuyển đổi số. Đại diện Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội cho hay, nhiều doanh nghiệp không đủ nguồn lực tài chính để đầu tư bài bản, không có định hướng rõ ràng và không có đội ngũ nhân sự công nghệ thông tin. Đây là rào cản lớn khiến doanh nghiệp khó bắt kịp xu hướng phát triển mới.

Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội đề xuất xây dựng danh mục các giải pháp số dùng chung, đã được kiểm chứng, phù hợp với từng ngành nghề và quy mô doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, có thể thí điểm mô hình trung tâm dịch vụ hỗ trợ vận hành số – cung cấp dịch vụ theo hình thức thuê bao với chi phí thấp, do các doanh nghiệp công nghệ trong nước đảm nhiệm. Mô hình này giúp doanh nghiệp giám sát hệ thống, xử lý sự cố và đảm bảo an toàn thông tin, qua đó giải quyết căn bản bài toán thiếu nhân lực IT.

Các doanh nghiệp trong nước cũng như doanh nghiệp FDI tại Hà Nội đang đặc biệt mong chờ thành phố đẩy nhanh các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô (sửa đổi). Đó là các chính sách đơn giản hóa thủ tục hành chính, ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi kinh tế xanh để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chẳng hạn, doanh nghiệp mong muốn thành phố quy hoạch và xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển R&D đạt chuẩn quốc tế. Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, các nhà đầu tư yêu cầu cơ chế rõ ràng về việc tiếp cận nguồn năng lượng sạch (điện mặt trời mái nhà, mua bán điện trực tiếp…) để đáp ứng tiêu chuẩn ESG toàn cầu.

Tăng tính chủ động, khơi thông nguồn lực tạo đột phá phát triển mới

Hiện thực hóa Luật Thủ đô 2026 (sửa đổi) là nhiệm vụ trọng tâm nhằm phân cấp, phân quyền triệt để, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo cơ chế đặc thù, giúp Hà Nội khơi thông nguồn lực, tăng tốc, trở thành trung tâm dẫn dắt, lan tỏa, bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Luật Thủ đô năm 2026 tạo ra ba nhóm đột phá lớn gồm: Đột phá về thể chế; đột phá về tư duy phát triển; đột phá về không gian phát triển. Luật sửa đổi các quy định theo hướng phân quyền triệt để, toàn diện cho chính quyền thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong các lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm như: Tổ chức, bộ máy; thu, chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho Thủ đô phát triển; thực hiện quy hoạch, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quản lý, sử dụng tài nguyên; ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; phát triển, liên kết vùng Thủ đô; phát triển y tế, văn hóa; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, trong đó có việc áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, lợi ích lớn nhất của việc trao quyền tự chủ cho Hà Nội nằm ở khả năng quyết nhanh và làm hiệu quả hơn các vấn đề dân sinh, thay vì phải xin ý kiến qua nhiều cấp như hiện nay.

Trước hết, người dân, doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp từ thủ tục hành chính gọn hơn, thời gian xử lý nhanh hơn. Khi thẩm quyền được phân định rõ, chính quyền thành phố có thể chủ động giải quyết các thủ tục liên quan đến đất đai, xây dựng, đầu tư, cấp phép, dịch vụ công… mà không phải chờ cơ chế xin – cho. Điều này giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian đi lại, chờ đợi, giảm chi phí xã hội và bớt áp lực trong tiếp cận dịch vụ công.

Thứ hai, việc trao quyền được kỳ vọng sẽ giúp các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị, phát triển đô thị theo hướng đa trung tâm, giải quyết ùn tắc bảo vệ môi trường, chính sách đặc thù cho phép đầu tư nhiều hơn vào giáo dục, y tế, nâng cao chất lượng trường công, giường bệnh… những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống, được triển khai nhanh hơn.

Thực tế cho thấy, nhiều công trình giao thông, trường học, bệnh viện, không gian công cộng tại Hà Nội bị chậm tiến độ do vướng thẩm quyền. Khi Luật Thủ đô (sửa đổi) mở rộng quyền quyết định cho thành phố, các dự án phục vụ dân sinh có thể được khởi động và hoàn thành sớm hơn, người dân sớm được thụ hưởng.

Không chỉ tạo đột phá về thể chế, Luật Thủ đô còn thể hiện rõ tư duy phát triển mới. Hà Nội được định hướng phát triển theo mô hình đô thị thông minh, đô thị xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Luật xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Đặc biệt, Hà Nội được phép xây dựng các quỹ phát triển khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm; áp dụng cơ chế khoán chi, chỉ định thầu đối với nhiệm vụ khoa học công nghệ; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản số. Các chính sách này tạo hành lang pháp lý thuận lợi để Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước và khu vực.

Với các mô hình kinh tế mới, cho phép Hà Nội thí điểm mô hình khu thương mại tự do, khu kinh tế đặc thù, kinh tế số và công nghiệp văn hóa, tạo cơ hội đầu tư vượt trội. Các quy định đặc thù về tài chính, đất đai, quy hoạch tạo đòn bẩy cho các dự án lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và hạ tầng. Cơ chế pháp lý rõ ràng, minh bạch giúp nhà đầu tư yên tâm hoạt động.