Doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, người lao động làm gì?

Giải quyết thủ tục cho người lao động tại BHXH TP. Huế. 

Doanh nghiệp ngừng hoạt động, liên hệ ai?

Chị Nguyễn Thị Hoa (Thuận Hóa) từng làm việc nhiều năm tại một doanh nghiệp may. Khi kiểm tra quá trình tham gia BHXH trước lúc nghỉ hưu, chị phát hiện một số tháng làm việc trước ngày 1/7/2024 chưa được ghi nhận do doanh nghiệp chậm đóng. Nay doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, chị không biết phải liên hệ ai để làm rõ quyền lợi.

Trường hợp của chị Hoa đặt ra câu hỏi với nhiều người lao động: Doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thì những tháng chưa đóng BHXH sẽ được xử lý thế nào? Người lao động không nên mặc nhiên coi thời gian ấy đã mất, nhưng cũng không thể cho rằng toàn bộ số tháng doanh nghiệp còn nợ sẽ tự động được cộng vào quá trình đóng của mình.

Theo Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 6 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc, việc xem xét xác nhận thời gian làm việc trong giai đoạn đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc trước ngày 1/7/2024 áp dụng khi người sử dụng lao động không còn khả năng đóng BHXH. Đơn vị phải thuộc một trong các trường hợp được quy định: Đã bị Tòa án tuyên bố phá sản hoặc đang làm thủ tục phá sản; đang làm thủ tục giải thể; được xác định không còn hoạt động kinh doanh tại địa chỉ đăng ký; bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; hoặc không có người đại diện theo pháp luật hay người được ủy quyền thực hiện quyền, nghĩa vụ của người đại diện. Tình trạng của doanh nghiệp được xác định theo căn cứ tương ứng, không chỉ dựa vào việc nơi làm việc đã đóng cửa.

Không chỉ người chuẩn bị nghỉ hưu mới cần rà soát. Công văn số 2962/BHXH-QLT ngày 13/11/2025 của BHXH Việt Nam hướng dẫn việc xác nhận đối với người đang bảo lưu thời gian đóng hoặc tiếp tục tham gia BHXH, người đang hưởng lương hưu, người đã nhận BHXH một lần và thân nhân người lao động đã chết. Quyền lợi sau khi xác nhận được xem xét theo tình trạng hưởng chế độ của từng người.

Nộp hồ sơ ở đâu, thiếu dữ liệu xử lý thế nào?

Theo Công văn 2962/BHXH-QLT, người lao động hoặc thân nhân người lao động đã chết lập Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, bảo hiểm y tế (mẫu TK1-TS). Hồ sơ có thể nộp tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của BHXH thành phố Huế quản lý đơn vị, qua trung tâm phục vụ hành chính công, dịch vụ công trực tuyến hoặc gửi bằng dịch vụ bưu chính. Người đề nghị nên ghi rõ tên đơn vị, giai đoạn làm việc cần kiểm tra và cung cấp giấy tờ liên quan đang giữ để hỗ trợ đối chiếu.

Cơ quan BHXH sẽ đối chiếu dữ liệu và hồ sơ lưu để xác định thời gian làm việc tại đơn vị chậm đóng, trốn đóng. Nếu không còn thông tin, hồ sơ lưu, BHXH căn cứ giấy tờ người lao động cung cấp để báo cáo UBND cấp tỉnh, thành chỉ đạo rà soát trong 5 ngày kể từ khi nhận hồ sơ, đồng thời thông báo kết quả xử lý. Vì vậy, người lao động vẫn nên gửi đề nghị dù chưa tìm thấy thông tin trên dữ liệu hiện có.

Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, trong 15 ngày làm việc kể từ khi nhận văn bản đề nghị, cơ quan BHXH thực hiện xác nhận thời gian đóng. Nếu cần xác minh lại quá trình đóng, thời hạn không quá 45 ngày. Trường hợp không xác nhận, cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Đây là thời hạn xác nhận thời gian đóng, không phải thời hạn chi trả chế độ.

Theo đại diện BHXH thành phố Huế, người lao động cần phân biệt thời gian mình thực tế làm việc, thuộc diện tham gia BHXH với toàn bộ số tháng doanh nghiệp còn nợ. Thời gian người lao động nghỉ việc, không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng không thuộc thời gian chậm đóng, trốn đóng được xác nhận theo quy định này; ngoại lệ là thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng BHXH.

Khi có thời gian được xác nhận bổ sung, cơ quan BHXH xem xét, giải quyết hoặc điều chỉnh chế độ theo từng trường hợp. Người đang hưởng lương hưu được tính lại và chi trả phần chênh lệch nếu mức hưởng mới cao hơn. Với trường hợp đã giải quyết trợ cấp tuất một lần, thân nhân cũng được tính lại và nhận phần chênh lệch nếu có. Riêng người đã nhận BHXH một lần không được điều chỉnh khoản đã hưởng; thời gian đóng được xác nhận bổ sung sẽ được bảo lưu.

Việc cần làm của nhiều lao động là xác định những tháng chưa được ghi nhận, tập hợp giấy tờ còn giữ và gửi tờ khai đề nghị xác nhận đến cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ. Chủ động rà soát sớm giúp người lao động có thêm thời gian làm rõ quá trình đóng trước khi giải quyết chế độ, tránh bỏ sót quyền lợi hưu trí, tử tuất của mình.