Doanh nghiệp nông nghiệp và hàng loạt thách thức chuyển đổi xanh

Đáng chú ý, hiện nay, từ vùng nguyên liệu, công nghệ, xử lý phụ phẩm đến dữ liệu sản xuất và nguồn vốn, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với không ít thách thức.

Áp lực từ vùng nguyên liệu

Tại Hội thảo “Thúc đẩy tài chính toàn diện và cơ hội phát triển kinh doanh của phụ nữ hướng tới tương lai xanh” diễn ra ngày 28/9, nhiều doanh nghiệp cho rằng chi phí đầu tư và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh đang là những vấn đề đáng quan tâm trong quá trình chuyển đổi.

Nhiều doanh nghiệp cho rằng chi phí đầu tư và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh đang là những thách thức không nhỏ.

Chị Ngọc Ngà, doanh nghiệp sản xuất và bao tiêu các sản phẩm dược liệu hữu cơ tại Hà Giang, cho biết để xây dựng vùng trồng đạt chuẩn, doanh nghiệp phải ứng vốn cho cây giống, phân bón, công nghệ và nhiều chi phí đầu vào khác.

Tuy nhiên, việc liên kết với các hộ dân còn gặp khó khăn do trình độ sản xuất và khả năng tiếp cận các yêu cầu kỹ thuật chưa đồng đều. Đây cũng là nguyên nhân khiến vùng trồng chưa đạt tiêu chuẩn hữu cơ như kỳ vọng.

“Doanh nghiệp phải ứng vốn cho cả quá trình sản xuất, từ giống, phân bón đến khi thu hoạch mới có thể thu hồi. Nếu quá trình đánh giá tiêu chuẩn gặp rủi ro thì việc thu hồi vốn càng khó”, chị Ngà chia sẻ.

Theo chị, vùng trồng gần 50 ha được triển khai trong năm 2025 có tổng vốn các nhà đầu tư bỏ ra khoảng 3-4 tỷ đồng. Thế nhưng, do gặp khó khăn trong quá trình sản xuất và đánh giá tiêu chuẩn, năm nay, diện tích phải thu hẹp, trong khi doanh nghiệp tiếp tục phải đầu tư để hoàn thiện vùng nguyên liệu.

Để đạt tiêu chuẩn hữu cơ, vùng trồng phải trải qua nhiều vòng đánh giá liên quan đến đất, hóa chất, nấm bệnh cũng như mức độ tuân thủ của các hộ tham gia. Thời tiết và kỹ thuật sản xuất cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá, làm kéo dài thời gian và tăng chi phí đầu tư.

Từ thực tế này, chị Ngà cho rằng cần công khai và tăng khả năng tiếp cận các chương trình hỗ trợ tài chính dành cho doanh nghiệp, HTX. Đồng thời, hệ thống khuyến nông cần phát huy tốt hơn vai trò hỗ trợ kỹ thuật, thẩm định dự án và kết nối nguồn vốn.

Bên cạnh vùng nguyên liệu, xử lý chất thải và tận dụng phụ phẩm cũng đang trở thành một yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh.

Chị Lê Thị Tố Nữ, Giám đốc Công ty TNHH Sành Food (Ninh Bình), cho biết trung bình mỗi năm, cơ sở tiêu thụ khoảng 30 tấn chanh đào và cung ứng khoảng 12.000 sản phẩm mỗi tháng ra thị trường, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 10 lao động.

Thời gian qua, doanh nghiệp đã liên kết với HTX và các địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu chanh đào theo hướng hữu cơ, đồng thời đầu tư nhà xưởng phục vụ sản xuất.

Bà Ngụy Thị Giang (bìa trái), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng tạo Xanh Việt Nam, tư vấn giải pháp xanh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tuy nhiên, sau gần 10 năm hoạt động, doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tìm kiếm giải pháp phù hợp để xử lý chất thải phát sinh từ quá trình ủ muối chanh.

“Nếu có giải pháp công nghệ phù hợp, cơ sở sản xuất có thể tái chế nguồn chất thải này thành một sản phẩm xanh, như chất tẩy rửa hoặc sản phẩm phù hợp khác”, chị Tố Nữ bày tỏ.

Sử dụng năng lượng hiệu quả, giải pháp "kép" tăng nguồn thu

Chia sẻ cùng VnBusiness tại sự kiện, bà Ngụy Thị Giang, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng tạo Xanh Việt Nam, cho hay doanh nghiệp và HTX cần chủ động thực hành phát triển bền vững theo hướng bài bản, không chỉ để giảm tác động môi trường mà còn nâng khả năng mở rộng thị trường và tiếp cận tài chính xanh.

Trong đó, ứng dụng công nghệ để xử lý phụ phẩm là một hướng cần được quan tâm. Chẳng hạn, vỏ sầu riêng có thể được xử lý thành biochar (than sinh học), vừa giảm lượng chất thải vừa tạo thêm giá trị từ phụ phẩm.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng biết và tiếp cận được các giải pháp công nghệ phù hợp. Do đó, theo bà Giang, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp với các đơn vị tư vấn và tổ chức hỗ trợ để lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô, điều kiện sản xuất.

“Chuyển từ xử lý chất thải sang tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng và quay vòng nguyên liệu không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường mà còn có thể tạo thêm nguồn thu, nâng hiệu quả sản xuất và tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu”, bà Giang nhấn mạnh.

Một yếu tố khác mà doanh nghiệp cần chú trọng là xây dựng dữ liệu sản xuất. Đây không chỉ là công cụ để quản lý hiệu quả mà còn là cơ sở chứng minh quá trình chuyển đổi xanh khi doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn.

Theo ông Nguyễn Thành Công, nhà sáng lập, Giám đốc điều hành Công ty TNHH LC Việt Nam, thực tế nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó trong việc sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải carbon, tiết kiệm nước và ứng dụng công nghệ trong vận hành.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc thu thập dữ liệu về quá trình sản xuất. Tùy điều kiện, doanh nghiệp có thể sử dụng từ sổ tay ghi chép đến các ứng dụng IoT để theo dõi và quản lý dữ liệu.

“Khi có dữ liệu đầy đủ về quy trình sản xuất, đây sẽ là cầu nối giữa doanh nghiệp và các tổ chức tài chính xanh”, ông Công cho hay.

Dữ liệu cũng giúp doanh nghiệp xác định chính xác điểm nghẽn trong sản xuất, từ đó lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp, tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải và nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Có thể thấy, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ là đầu tư thêm công nghệ hay đáp ứng một bộ tiêu chuẩn. Doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, quản lý dữ liệu đến xử lý phụ phẩm và tiếp cận nguồn vốn.

Khi các yếu tố này được kết nối, chuyển đổi xanh sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm tác động môi trường mà còn tạo thêm giá trị từ phụ phẩm, nâng hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.