Doanh nghiệp tái chế pin, xe cũ có thể được hỗ trợ tới 20 tỷ đồng

Nghị định 110/2026 của Chính phủ ngày 1/4 về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR) quy định doanh nghiệp được chọn phương án tái chế hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ Môi trường theo khối lượng sản phẩm, bao bì bán ra thị trường và tỷ lệ tái chế bắt buộc với từng nhóm.

Trường hợp doanh nghiệp chọn đóng góp vào quỹ, khoản này sẽ được dành hỗ trợ một phần cho hoạt động thu gom, tái chế theo cơ chế đề xuất cạnh tranh. Trước ngày 1/6 hàng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ công bố gói hỗ trợ với từng nhóm sản phẩm, bao bì.

Mức hỗ trợ với tái chế các loại bao bì, dầu nhớt, săm, lốp, bóng đèn, tấm quang năng... tối đa 10 tỉ đồng. Còn tái chế ắc quy, pin, rác thải điện - điện tử, phương tiện giao thông được hỗ trợ tới 20 tỉ đồng.

Ảnh minh họa.

Với mỗi gói hỗ trợ, cơ quan chức năng sẽ lựa chọn một đơn vị thụ hưởng. Mỗi doanh nghiệp có thể đăng ký nhận hỗ trợ ở nhiều nhóm sản phẩm, nhưng không quá ba gói trong cùng một nhóm.

Ngoài việc tự tái chế, doanh nghiệp được phép sử dụng chất thải làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm mới, hoặc ký hợp đồng với đơn vị tái chế có đủ giấy phép môi trường, hay ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện nghĩa vụ này.

Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm EPR áp dụng với nhiều nhóm sản phẩm như bao bì thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, phân bón, thức ăn chăn nuôi, xi măng… Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2027, các nhà sản xuất và nhập khẩu phương tiện giao thông đường bộ sẽ phải thực hiện trách nhiệm tái chế đối với các sản phẩm do mình đưa ra thị trường.

Cũng theo Nghị định, tỷ lệ tái chế bắt buộc (EPR) với pin xe điện và hybrid giảm về 0%. Trước đó, mức tái chế này là 8% trên tổng lượng pin bán trên thị trường, duy trì từ 2024.

Tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện sẽ tăng 3 năm một lần, tối đa 10% mỗi lần. Như vậy, lộ trình điều chỉnh tiếp theo dự kiến vào 2029.

Trước đó, pin xe điện được đưa vào chính sách EPR từ năm 2022, với tỷ lệ tái chế 8%. Mức này được duy trì trong Nghị định sửa đổi năm 2025.

Với ắc quy và pin, tỷ lệ tái chế bắt buộc với ắc quy chì (12%); ắc quy các loại khác (8%); Pin sạc nhiều lần là 8%. Trong nhóm sản phẩm bao bì, tỷ lệ tái chế bắt buộc với bao bì giấy carton (là 20%), bao bì nhôm (22%); bao bì sắt và kim loại khác (20%); bao bì PET cứng (22%); bao bì HDPE, LDPE, PP, PS cứng (15%); bao bì thủy tinh (15%).

PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TP HCM, cho rằng việc giảm tỉ lệ tái chế về 0% đến năm 2029 giúp các hãng xe điện tập trung phát triển thị trường, đồng thời phù hợp với dự báo số lượng lớn pin bắt đầu hết hạn từ khoảng năm 2029-2032. Tuy nhiên, việc chưa đặt ra áp lực trước mắt khiến doanh nghiệp có thể chưa vội đầu tư vào hệ thống thu gom, tái chế hoặc tính đến giải pháp hợp tác với đơn vị tái chế khác. Hệ quả là nếu lượng pin thải tăng đột biến, hệ thống tái chế chưa sẵn sàng sẽ gây áp lực môi trường rất lớn và chi phí xử lý cao.

Do đó, chính sách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ngành tái chế phát triển, giảm áp lực môi trường và từng bước hình thành nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) là cơ chế buộc doanh nghiệp thu hồi, tái chế sản phẩm và bao bì sau sử dụng theo tỷ lệ nhất định, nhằm chuyển gánh nặng xử lý rác thải từ Nhà nước sang nhà sản xuất và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Tại Việt Nam, pin xe điện áp dụng EPR từ 2022 với tỷ lệ tái chế 8%, giữ nguyên đến 2025. Tuy nhiên, do pin có tuổi thọ tối thiểu khoảng 10 năm trong khi thị trường mới phát triển vài năm, nguồn pin thải còn hạn chế, khiến doanh nghiệp khó đáp ứng yêu cầu tái chế.

Ở một hội thảo diễn ra gần đây, ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết pin xe điện hiện có độ bền cao. Khi dung lượng giảm xuống khoảng 70%, pin không còn phù hợp cho xe nhưng vẫn có thể được tái sử dụng cho các hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS).