Doanh nghiệp tìm dư địa tăng trưởng từ công nghiệp văn hóa

Ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND TP Huế, Trưởng Ban Tổ chức Festival Huế phát biểu tại Lễ hội Di sản Âm nhạc Quốc tế Huế – Huế Wonderverse Music Fest 2026 tối 30/8. Ảnh: Đ.H

Khi di sản bước vào chuỗi giá trị

Tối 30/8, tại TP. Huế, Lễ hội Di sản Âm nhạc Quốc tế Huế – Huế Wonderverse Music Fest 2026 khai mạc với chương trình nghệ thuật “Di sản thức giấc”, mở đầu chuỗi hoạt động kéo dài đến ngày 1/9.

Với chủ đề “City Awakening – Đánh thức Di sản”, lễ hội được định hướng phát triển thành sự kiện âm nhạc quốc tế thường niên, kết nối di sản văn hóa với âm nhạc đương đại, công nghệ trình diễn, du lịch và công nghiệp sáng tạo.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách một nguồn tài nguyên văn hóa được đưa vào chuỗi giá trị mới. Di sản không chỉ hiện diện trong bảo tàng, di tích hay các chương trình bảo tồn mà trở thành chất liệu cho âm nhạc, nghệ thuật số, thiết kế, biểu diễn và trải nghiệm du lịch.

Ban tổ chức Huế Wonderverse đặt mục tiêu phát triển sự kiện thành một IP (Intellectual Property) – thương hiệu lễ hội văn hóa, âm nhạc quốc tế của Huế, với chiến lược tổ chức thường niên trong giai đoạn 2026–2030. Mô hình hướng đến hình thành sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng, đồng thời thúc đẩy kinh tế đêm, thu hút đầu tư và mở rộng hợp tác quốc tế.

Ngay cả hình tượng Long Mã trong văn hóa Huế cũng được tái hiện bằng nghệ thuật số và công nghệ trình diễn, trở thành linh vật, đồng thời là một phần của hệ thống nhận diện thương hiệu lễ hội.

Đây chính là một cách chuyển hóa giá trị văn hóa thành tài sản sáng tạo: từ một biểu tượng di sản hình thành sản phẩm nhận diện, nội dung số, sự kiện và trải nghiệm có khả năng tiếp tục khai thác.

Doanh nghiệp đứng ở đâu trong kinh tế trải nghiệm?

Cơ hội kinh doanh từ công nghiệp văn hóa vì thế không chỉ dành cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật.

Một lễ hội quy mô lớn có thể kéo theo chuỗi nhu cầu về lưu trú, vận tải, ẩm thực, bán lẻ, truyền thông, quảng cáo, tổ chức sự kiện, công nghệ trình diễn và sản phẩm lưu niệm. Khi khách du lịch đến một địa phương không chỉ để “xem” di sản mà sẵn sàng chi trả để trải nghiệm văn hóa, giá trị kinh tế được phân bổ tới nhiều ngành khác nhau.

Đây cũng là điểm giao giữa công nghiệp văn hóa với kinh tế trải nghiệm. Thay vì chỉ bán một phòng khách sạn, một bữa ăn hay một vé tham quan, doanh nghiệp có thể xây dựng sản phẩm dựa trên câu chuyện, bản sắc và trải nghiệm đặc trưng của điểm đến.

Vấn đề đặt ra là khả năng sáng tạo và thương mại hóa phải đi cùng bảo vệ giá trị gốc của di sản. Khai thác văn hóa không có nghĩa là thương mại hóa bằng mọi giá. Nếu sản phẩm thiếu bản sắc, sao chép hoặc sử dụng tài sản trí tuệ tùy tiện, lợi thế khác biệt của chính doanh nghiệp cũng khó bền vững.

Điều này càng quan trọng khi sở hữu trí tuệ trở thành một mắt xích của công nghiệp văn hóa. Một lễ hội, linh vật, thiết kế, sản phẩm thủ công hay nội dung số nếu được đầu tư bài bản đều có thể hình thành tài sản thương hiệu và mở rộng sang nhiều loại sản phẩm, dịch vụ khác.

Các tiết mục biểu diễn tại Lễ hội Di sản Âm nhạc Quốc tế Huế – Huế Wonderverse Music Fest 2026. Ảnh: Đ.H

Công nghiệp văn hóa đang có thêm động lực từ việc hoàn thiện khung pháp lý. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xây dựng dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới xác lập vị trí của lĩnh vực này trong nền kinh tế, kết nối chuỗi giá trị, thu hút đầu tư và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm văn hóa.

Mục tiêu được đặt ra là đưa công nghiệp văn hóa đóng góp tối thiểu 7% GDP hằng năm càng sớm càng tốt. Ngày 15/8, Chính phủ ban hành Nghị quyết 237/NQ-CP, bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội.

Để hình thành một thị trường thực sự, công nghiệp văn hóa cần hệ sinh thái kết nối người sáng tạo, doanh nghiệp, công nghệ, tài chính, sở hữu trí tuệ và thị trường. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm có giá trị kinh tế nhưng vẫn bảo đảm bản sắc.

Khi di sản có thể tạo ra lễ hội, sản phẩm sáng tạo, nội dung số, tour trải nghiệm và thương hiệu điểm đến, văn hóa trở thành một nguồn lực của tăng trưởng. Dư địa cho doanh nghiệp vì thế nằm ở khả năng biến bản sắc thành giá trị, đồng thời cân bằng giữa khai thác kinh tế và bảo tồn di sản.