Doanh nghiệp Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về ứng dụng AI

Việt Nam nổi bật về khả năng ứng dụng AI

Ngày 11/11, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026 (WDAIR 2026) do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), Thụy Sĩ thực hiện.

Theo kết quả công bố, Việt Nam đạt 78,09 điểm, xếp thứ 37 trong tổng số 70 nền kinh tế được đánh giá. Tại Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 3 trong 6 nền kinh tế tham gia xếp hạng, sau Singapore và Malaysia, đồng thời đứng trên Thái Lan, Indonesia và Philippines.

Việt Nam đã ghi dấu ấn nổi bật khi đạt vị trí thứ 37 trên tổng số 70 nền kinh tế được khảo sát. Nguồn: IMD.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam chính thức tham gia bảng xếp hạng WDAIR. Kết quả đưa Việt Nam vào nhóm 50 nền kinh tế dẫn đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số, sớm đạt mục tiêu được xác định tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị: đến năm 2030 thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số.

Không chỉ đạt thứ hạng tích cực ở chỉ số tổng thể, Việt Nam còn có những kết quả nổi bật tại các chỉ số thành phần. Cụ thể, Việt Nam đứng thứ 13 thế giới về ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, thứ 21 về hiệu quả.

Đáng chú ý, theo phân tích của IMD, mức độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt Nam đứng thứ 5 thế giới; chỉ số đào tạo nhân viên cũng xếp thứ 5. Tính linh hoạt và khả năng thích ứng trong kinh doanh đứng thứ 6, năng lực thực thi chiến lược AI quốc gia đứng thứ 7 và niềm tin của người dân đối với AI xếp thứ 9.

Việt Nam đạt những thứ hạng cao ở các tiêu chí then chốt tại bảng xếp hạng WDAIR. Nguồn: IMD

Giáo sư Arturo Bris, Giám đốc Trung tâm Năng lực cạnh tranh thế giới thuộc IMD nhận định Việt Nam đang phát triển theo mô hình dẫn dắt bởi ứng dụng (Deployment-led model), với khả năng tiếp nhận và triển khai công nghệ mới là một lợi thế đáng kể.

Một điểm đặc biệt được chuyên gia này nhấn mạnh là Việt Nam thuộc nhóm rất ít nền kinh tế đồng thời đạt thứ hạng cao cả về xây dựng chính sách và triển khai AI trong thực tế. Cùng với Việt Nam, chỉ có Hà Lan và Na Uy nằm trong nhóm 20 nền kinh tế dẫn đầu ở cả 2 phương diện này.

Ở khía cạnh chính sách, số lượng văn bản, luật liên quan đến AI của Việt Nam xếp thứ 2 thế giới. Theo Giáo sư Arturo Bris, kết quả cho thấy Việt Nam đang triển khai đồng thời hai hướng: xây dựng hành lang pháp lý cho AI và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong đời sống, hoạt động kinh tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế về ứng dụng và quản trị, Việt Nam vẫn đối mặt với những hạn chế đáng kể về nguồn lực đầu tư. Theo bảng xếp hạng IMD, Việt Nam đứng thứ 62/70 nền kinh tế về đầu tư phát triển khoa học và công nghệ.

Giáo sư Arturo Bris cho rằng Việt Nam có những lợi thế trong phát triển AI, đặc biệt là khả năng ứng dụng công nghệ, xây dựng chính sách. Ảnh: Bộ KHCN.

Giáo sư Arturo Bris cho rằng Việt Nam cần tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), hạ tầng dữ liệu và trung tâm dữ liệu. Khảo sát của IMD với lãnh đạo doanh nghiệp cũng chỉ ra những rào cản chính đối với ứng dụng AI tại Việt Nam gồm chi phí công cụ AI cao, nguy cơ mất an toàn thông tin, an ninh mạng và thiếu nhân lực có kỹ năng phù hợp.

Từ những kết quả này, chuyên gia IMD đề xuất Việt Nam tập trung vào bốn ưu tiên: đưa các quy định về AI vào thực tiễn; đưa Chính phủ trở thành hình mẫu trong ứng dụng AI; tăng đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và hạ tầng số; đồng thời đào tạo đội ngũ chuyên gia, kỹ sư AI gắn với các nguyên tắc an toàn và đạo đức.

Không dừng ở thứ hạng, phải chuyển hóa thành năng suất

Phát biểu tại lễ công bố, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá kết quả WDAIR 2026 là tín hiệu tích cực, ghi nhận nỗ lực của Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đội ngũ nhà khoa học trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Hồ Quốc Dũng, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia hiện nay không còn chủ yếu dựa vào tài nguyên hay nguồn nhân công giá rẻ mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu, phát triển nhân lực chất lượng cao và đưa các ý tưởng mới vào thực tiễn.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu chuyển kết quả xếp hạng năng lực cạnh tranh số của Việt Nam năm 2026 thành hành động thực chất. Ảnh: M.Hà.

Tuy nhiên, Phó thủ tướng nhấn mạnh thứ hạng cao không đồng nghĩa Việt Nam đã hoàn thành mục tiêu. Kết quả xếp hạng cần được nhìn nhận như một nguồn thông tin tham chiếu để nhận diện đúng vị trí, lợi thế và những hạn chế cần khắc phục, thay vì trở thành lý do để chủ quan, thỏa mãn.

Ông Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng thể chế và hiệu lực thực thi. Các cơ quan cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu; đồng thời hoàn thiện môi trường pháp lý để doanh nghiệp ứng dụng AI thuận lợi, an toàn.

Thứ hai, tập trung đầu tư các nền tảng chiến lược, ưu tiên hạ tầng viễn thông thế hệ mới, hạ tầng dữ liệu và năng lực tính toán dùng chung. Cùng với đó, cần có chính sách giảm chi phí tiếp cận AI cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược và đào tạo nhân lực AI đáp ứng nhu cầu thực tế. Việc đầu tư phải gắn với khả năng khai thác và hiệu quả sử dụng, bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu.

Thứ ba, phân tích đầy đủ kết quả WDAIR 2026 để chuyển hóa thành chương trình hành động cụ thể. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu phương pháp luận của IMD, phân tích từng nhóm chỉ số, phân biệt dữ liệu thống kê với kết quả khảo sát, xác định nguyên nhân của những chỉ số còn hạn chế. Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp có trọng tâm, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và cơ chế đánh giá định kỳ.

Phó thủ tướng lưu ý năng lực cạnh tranh số cần được đo lường bằng những chuyển biến thực chất như năng suất lao động cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, dịch vụ công tốt hơn và chất lượng cuộc sống của người dân được cải thiện.

Thay mặt cơ quan thường trực, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long khẳng định Bộ nghiêm túc tiếp thu các chỉ đạo của Chính phủ, đồng thời cam kết khai thác hiệu quả kết quả đánh giá WDAIR 2026.

Thứ trưởng Phạm Đức Long cho biết Bộ xác định đây là khởi đầu cho một quá trình hành động trọng tâm, trách nhiệm và có lộ trình cụ thể. Ảnh: M.Hà.

Theo đó, lãnh đạo Bộ giao Học viện Chiến lược khoa học và công nghệ làm đầu mối tiếp tục nghiên cứu phương pháp đánh giá, phân tích các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh số và khả năng ứng dụng, phát triển AI của Việt Nam. Những lợi thế, hạn chế và nguyên nhân sẽ được làm rõ để đề xuất giải pháp chính sách phù hợp, phục vụ công tác tham mưu, quản lý và điều hành.

Bộ cũng định hướng đưa việc nghiên cứu, theo dõi và đánh giá WDAIR trở thành hoạt động thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào mỗi kỳ công bố. Mục tiêu là chuyển kết quả xếp hạng thành thông tin hữu ích cho hoạch định chính sách, chuyển những hạn chế được nhận diện thành nhiệm vụ cụ thể và lấy hiệu quả thực hiện làm thước đo.

Kết quả WDAIR 2026 vì vậy không chỉ là dấu mốc về thứ hạng quốc tế mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng phát triển công nghệ, năng lực quản trị và hiệu quả ứng dụng AI, qua đó cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW.