Doanh nghiệp Việt 'sinh tồn' trước bão giá

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi).

Trao đổi với phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) đã có những phân tích sâu sắc về các kịch bản ứng phó giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất kinh doanh ổn định hiện nay.

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về tác động lan tỏa của giá xăng dầu đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay?

Xăng dầu vốn được xem là "mạch máu" của nền kinh tế, đầu vào quan trọng của hầu hết các lĩnh vực từ vận tải, logistics đến công nghiệp chế biến, nông nghiệp... Khi giá nhiên liệu tăng, tác động thường lan rộng theo nhiều lớp bắt đầu từ chi phí vận chuyển, rồi đến sản xuất, giá thành và tiêu thụ hàng hóa. Tuy nhiên, thực tế quá trình truyền dẫn thường diễn ra theo lộ trình, vì nhiều doanh nghiệp sẽ phải chủ động hấp thụ một phần chi phí để duy trì sức cạnh tranh.

Vận hành hệ thống cung ứng xăng dầu tại PV Oil Nhà Bè (Thành phố Hồ Chí Minh) thuộc Tổng Công ty Dầu Việt Nam (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) đơn vị cung ứng lớn cho thị trường xăng dầu trong nước. Ảnh: TTXVN

Ở cấp độ vĩ mô, biến động giá xăng dầu tạo áp lực trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) do nhóm giao thông chiếm tỷ trọng đáng kể. Bên cạnh đó, các hiệu ứng gián tiếp từ việc tăng giá bán lẻ hàng hóa cũng góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến tâm lý thị trường tài chính.

Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, ông dự báo ra sao về xu hướng giá dầu và giá vàng trên thị trường thế giới thời gian tới?

Trong trường hợp xung đột tại Trung Đông không hạ nhiệt, giá dầu và giá vàng nhiều khả năng sẽ neo ở mức cao, kèm theo những đợt biến động mạnh. Giá dầu chịu tác động trực tiếp từ tâm lý lo ngại đứt gãy nguồn cung tại các khu vực chiến lược, dẫn đến những cú sốc tăng giá ngắn hạn theo từng phiên giao dịch.

Trong khi đó, vàng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là tài sản trú ẩn an toàn khi dòng vốn toàn cầu có xu hướng dịch chuyển khỏi các kênh đầu tư rủi ro. Tại thị trường Việt Nam, giá vàng còn chịu thêm áp lực từ yếu tố cung cầu nội địa và sự chênh lệch thương hiệu, tuy nhiên người dân và doanh nghiệp cần có chiến lược phân bổ nguồn vốn hợp lý thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

Vậy, những biến động về giá năng lượng và kim loại quý sẽ gây tác động gì đến bức tranh kinh tế trong nước, thưa ông?

Việc giá dầu và vàng duy trì ở mức cao sẽ tạo ra áp lực dây chuyền lên chi phí sản xuất và logistics, từ đó gia tăng nguy cơ lạm phát. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp, đặc biệt là khối xuất nhập khẩu.

Trong bối cảnh này, sự nhạy bén với thông tin thị trường và khả năng tối ưu hóa chi phí vận hành sẽ là yếu tố quyết định. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các kịch bản tài chính khác nhau để vừa đảm bảo hoạt động sản xuất không bị gián đoạn, vừa bảo vệ được lợi nhuận trước những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.

Thưa ông, trước bối cảnh địa chính trị bất ổn hiện nay, những rủi ro chủ yếu nào đang trực tiếp “đe dọa” sức khỏe của doanh nghiệp Việt Nam?

Các doanh nghiệp trong nước đang phải đối mặt với những thách thức đa chiều. Trước hết, áp lực từ giá cả và chi phí nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là năng lượng và xăng dầu. Những biến động từ thị trường quốc tế không chỉ đẩy chi phí sản xuất lên cao, mà còn gây áp lực lớn lên hệ thống vận tải, từ đó bào mòn lợi nhuận thực tế.

Bên cạnh đó, rủi ro về chuỗi cung ứng và logistics cũng là vấn đề đáng ngại khi các xung đột quốc tế dễ dẫn đến tình trạng tắc nghẽn cảng biển hoặc gián đoạn nguồn cung. Điều này khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động, vì thiếu hụt nguyên liệu hoặc không thể giao hàng đúng hạn. Cuối cùng, không thể bỏ qua các rủi ro về pháp lý và tài chính liên quan đến thanh toán quốc tế và bảo hiểm hàng hóa, nhất là khi giao dịch với các thị trường đang chịu lệnh trừng phạt hoặc có biến động tiền tệ mạnh.

Những rủi ro trên tạo áp lực siết chặt biên lợi nhuận, doanh nghiệp Việt Nam nên nhìn nhận đây là một cuộc khủng hoảng tạm thời hay là một bài kiểm tra sinh tồn mang tính dài hạn, thưa ông?

Doanh nghiệp không nên coi đây là một “cú sốc ngoại biên” nhất thời, mà chấp nhận như một phần của “trạng thái bình thường mới” đầy biến số. Bản lĩnh của doanh nghiệp Việt vốn đã được “thử lửa” qua đại dịch và các đứt gãy chuỗi cung ứng trước đó, đây chính là thời điểm để chuyển hóa từ tư duy phản ứng bị động sang tư duy quản trị rủi ro chủ động. Chìa khóa không chỉ nằm ở việc thắt chặt chi phí, mà là phải quyết liệt tái cấu trúc hệ thống logistics, số hóa vận hành và đa dạng hóa thị trường để biến áp lực từ “gọng kìm” kinh tế thành động lực tự thân, giúp doanh nghiệp sinh tồn, đủ sức bứt phá khi chu kỳ tăng trưởng mới.

Vậy, ông có lời khuyên gì về kịch bản ứng phó để doanh nghiệp có thể chủ động phòng vệ, thưa ông?

Để giảm thiểu thiệt hại, doanh nghiệp cần thiết lập một kịch bản ứng phó đa tầng và linh hoạt. Việc quan trọng hàng đầu là đa dạng hóa nguồn cung và đối tác nhằm tránh sự phụ thuộc quá lớn vào một quốc gia hay một nhà cung cấp duy nhất. Song song với đó, các doanh nghiệp nên chủ động áp dụng những công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính như hợp đồng kỳ hạn hoặc bảo hiểm giá hàng hóa để ổn định chi phí đầu vào.

Về mặt vận hành, doanh nghiệp cần có kế hoạch dự phòng cụ thể thông qua việc tích trữ lượng hàng an toàn và theo dõi sát sao diễn biến thị trường để điều chỉnh lịch trình xuất nhập khẩu kịp thời. Đặc biệt, công tác quản trị tài chính cần được thắt chặt bằng cách rà soát kỹ các nghĩa vụ nợ, kiểm soát chặt công nợ phải thu và xây dựng cơ chế bảo lãnh thanh toán rõ ràng. Việc cập nhật liên tục thông tin chính trị, kinh tế quốc tế chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp đưa ra những điều chỉnh chiến lược phù hợp với thực tế.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)