Doanh nghiệp xuất khẩu vượt 'cơn sóng kép'

"Thắt lưng buộc bụng" để giữ đơn hàng

Ông Nguyễn Tuấn Khang, Giám đốc Công ty TNHH Xuất khẩu Tuấn Khang cho biết, mỗi năm doanh nghiệp xuất khẩu khoảng 20.000-25.000 tấn hạt điều, song sản lượng năm nay chưa thể dự đoán do có quá nhiều biến động.

Theo ông Khang, nguyên nhân đến từ cả yếu tố thị trường lẫn chi phí. Tại các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ và EU, nhu cầu nhập khẩu đang chững lại do khó khăn kinh tế. Trong khi đó, cước vận tải tăng cao khiến nhiều đơn hàng mất hiệu quả, buộc doanh nghiệp phải hủy để tránh rủi ro thua lỗ.

Xuất khẩu dệt may quý I/2026 vẫn đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ (Ảnh: Vinatex).

Để giữ chân khách hàng, doanh nghiệp đã triển khai hàng loạt giải pháp tiết giảm chi phí. Hoạt động vận chuyển được chuyển đổi từ sử dụng xăng dầu sang điện; đồng thời đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái nhằm giảm chi phí năng lượng. Các biện pháp tiết kiệm điện cũng được thực hiện triệt để trong toàn bộ quy trình sản xuất.

Bên cạnh đó, công ty áp dụng mô hình làm việc linh hoạt, cho nhân viên nghỉ luân phiên, tăng cường làm việc trực tuyến với khối văn phòng. Giải pháp này không chỉ giúp người lao động giảm chi phí mà còn góp phần tối ưu chi phí vận hành.

Đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam cũng cho biết, sau nhiều cú sốc như đại dịch Covid-19 hay các rào cản thương mại từ Mỹ, doanh nghiệp dệt may đã tích lũy được khả năng thích ứng tốt hơn trước biến động.

Nhờ đó, dù xung đột tại Trung Đông leo thang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, xuất khẩu dệt may quý I/2026 vẫn đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ.

Số liệu từ cơ quan thống kê cho thấy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 3 đạt 93,55 tỷ USD, tăng mạnh cả so với tháng trước và cùng kỳ, đồng thời là mức cao nhất từ trước đến nay đối với một tháng. Trong đó, xuất khẩu đạt 46,44 tỷ USD, nhập khẩu đạt 47,11 tỷ USD.

Kết quả này cho thấy, bất chấp tác động từ xung đột địa chính trị, hoạt động thương mại của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Cần hỗ trợ thanh khoản, mở rộng tín dụng ngắn hạn

Dù tăng trưởng dương, ngành dệt may vẫn đối mặt áp lực lớn khi chi phí đầu vào và vận tải tiếp tục leo thang do bất ổn tại Trung Đông. Năm 2026, ngành đặt mục tiêu xuất khẩu 49-50 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với năm trước.

Để đạt mục tiêu này, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh chiến lược, từ thay đổi điều kiện giao hàng, chia sẻ rủi ro vận tải với đối tác đến đa dạng hóa phương thức vận chuyển, trong đó có việc tận dụng tuyến đường sắt liên vận sang châu Âu.

Các hiệp định thương mại tự do như EVFTA hay CPTPP tiếp tục đóng vai trò "bệ phóng", giúp hàng hóa Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh về thuế quan tại các thị trường lớn.

Theo các chuyên gia, xung đột địa chính trị đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị quốc tế, nhờ lợi thế về ổn định chính trị và môi trường đầu tư.

Khẳng định "trong nguy vẫn có cơ", Tiến sĩ Nguyễn Quốc cho rằng, những biến động địa chính trị đang thúc đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc chuỗi thương mại và đầu tư toàn cầu. Trong bối cảnh đó, với lợi thế về ổn định chính trị, an ninh và chính sách đối ngoại cân bằng, Việt Nam có cơ hội trở thành điểm đến của làn sóng dịch chuyển sản xuất và đầu tư mới.

Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cũng nhận định, đây cũng là thời điểm để Việt Nam nâng cao vai trò và gia tăng vị thế trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là chuỗi cung lương thực toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, cần song song triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp.

Bên cạnh việc bình ổn giá năng lượng, giảm áp lực chi phí đầu vào và bảo đảm nguồn cung, Ban IV đề xuất sớm thực hiện các chính sách hỗ trợ tín dụng, cơ cấu lại nợ, giảm lãi suất và cải thiện dòng tiền.

"Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, khả năng tiếp cận vốn và thị trường còn hạn chế và có thể kéo dài, việc củng cố thanh khoản và vốn lưu động cho doanh nghiệp trở nên cấp thiết, đặc biệt với các ngành chịu tác động mạnh như sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các giải pháp cần tập trung vào hỗ trợ lãi suất, giãn và cơ cấu lại thời hạn trả nợ, mở rộng tín dụng ngắn hạn, đồng thời đẩy nhanh hoàn thuế nhằm tạo dư địa tài chính để doanh nghiệp duy trì hoạt động và phục hồi tăng trưởng", theo Ban IV.