Doanh trí mới cho doanh nhân kiến quốc

“Đúng việc” của doanh nhân trong kỷ nguyên kiến quốc

Trong cuốn sách “Đúng việc - Một góc nhìn về câu chuyện khai minh”, tôi từng chia sẻ, một quốc gia sẽ thịnh vượng khi đa số người dân làm đúng và làm tốt công việc của mình; một tổ chức sẽ hùng mạnh khi đa số thành viên làm đúng và làm tốt công việc của mình. Ở góc nhìn đó, đất nước chỉ có thể bứt phá khi mỗi doanh nhân làm đúng và làm tốt “việc của doanh nhân”.

Vậy “đúng việc” của doanh nhân là gì?

Theo tôi, đó là làm kinh doanh đúng nghĩa và làm lãnh đạo đúng nghĩa. Kinh doanh đúng nghĩa không chỉ là kiếm tiền, mà là, kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua những sản phẩm và dịch vụ tốt lành. Còn nếu những sản phẩm, dịch vụ gây hại, làm tổn thương hay làm suy giảm chất lượng sống, thì đó chỉ là đội lốt kinh doanh.

Một đóng góp quan trọng khác của doanh nghiệp là tạo công ăn việc làm. Nhưng một doanh nghiệp tốt không chỉ tạo sinh kế, mà còn tạo ra môi trường làm việc “lành và mạnh”, nơi con người có động lực để trưởng thành và làm tốt hơn mỗi ngày. Khi có nhiều doanh nghiệp như vậy, đất nước sẽ có một lực lượng lao động vững vàng hơn và sức cạnh tranh cũng mạnh hơn.

Dĩ nhiên, thị trường luôn khắc nghiệt, không ít doanh nhân cảm thấy kinh doanh là một con đường ngược gió. Có những người tâm sự, nhiều khi họ cũng muốn đóng góp xây dựng môi trường kinh doanh tốt hơn, sản phẩm Việt mạnh hơn, thương hiệu Việt đáng tin hơn… nhưng khó quá, nên họ lại chờ “ai đó” làm trước. Chờ chính sách ra trước. Chờ thị trường thay đổi trước. Chờ người khác làm gương trước…

Nhưng nếu ai cũng đợi, thì sẽ không ai bắt đầu.

Tôi rất tâm đắc câu nói của Mahatma Gandhi: “Chính bạn phải là sự thay đổi mà bạn muốn nhìn thấy trong cuộc đời này.” Vì vậy, thay đổi phải bắt đầu từ “tôi”. Và khi mỗi người chịu bắt đầu từ việc nhỏ - làm đúng việc của mình và làm tốt việc của mình thì sự thay đổi sẽ diễn ra tự nhiên và bền bỉ.

Tinh thần kiến quốc trong cộng đồng doanh nhân cũng bắt đầu từ điều giản dị đó, không chờ đợi, không đổ lỗi, không thoái thác, mà tự đứng vào vai trò chủ thể của sự kiến tạo. Đây cũng là một tinh thần rất quan trọng của doanh trí mới cho doanh nhân kiến quốc trong kỷ nguyên mới.

Có thể ta không thay đổi được hướng gió, nhưng ta có thể điều chỉnh được cánh buồm. Cánh buồm nằm trong tay ta, và con thuyền vẫn có thể đi ngược gió. Khi nhiều người cùng nghĩ như vậy và cùng làm như vậy, đất nước nhất định sẽ đổi thay và phát triển.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được trao đổi cùng các doanh nghiệp tiêu biểu

Cộng hưởng sức mạnh để doanh nghiệp bứt phá

Gần đây, các Nghị quyết 68 và 79 nhấn mạnh phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế Nhà nước theo hướng đồng bộ, hỗ trợ lẫn nhau. Đây là cách tiếp cận rất quan trọng, bởi doanh nhân kiến quốc không phải là hành trình “đơn thương độc mã”, mà là hành trình cộng hưởng sức mạnh trong một hệ sinh thái, nơi nền tảng và cơ chế phù hợp sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển nhanh và bền vững.

Trong đó, kinh tế nhà nước tập trung vào các lĩnh vực then chốt, góp phần bảo đảm ổn định vĩ mô, còn kinh tế tư nhân phát huy thế mạnh về sự linh hoạt, sáng tạo, tốc độ, bám sát thị trường và tạo việc làm. Khi hai khu vực cùng phát triển đúng hướng, sức mạnh cộng hưởng sẽ hình thành: Nền tảng vững hơn, sức bật tốt hơn, và năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sức mạnh từ chiều sâu văn hóa

Tôi cho rằng, văn hóa là nền tảng doanh trí sâu nhất của mọi tổ chức. Văn hóa vừa là “chân ga” giúp doanh nghiệp mạnh mẽ phá vỡ mọi rào cản để tiến lên, vừa là “chân thắng” nhắc ta dừng lại trước những cám dỗ. Nhờ văn hóa, doanh nghiệp có thể đi xa mà không lạc hướng, phát triển mà không đánh mất chính mình trong môi trường kinh doanh đầy thử thách và vô cùng khắc nghiệt.

Gần đây, trong Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam thể hiện tầm nhìn mang tính chiến lược và tư duy đổi mới sâu sắc về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển quốc gia - dân tộc. Văn hóa được nhấn mạnh là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, là nguồn lực và động lực cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và đất nước.

Vậy chiều sâu văn hóa của doanh nhân có thể hiểu như thế nào?

Trước hết, phát triển văn hóa không bắt đầu từ khẩu hiệu hay phong trào, mà phải bắt đầu từ con người. Và văn hóa, ở chiều sâu nhất, không thể tách rời khỏi tính nhân bản. Chính nhân bản là thước đo để phân biệt phát triển đúng hướng hay lệch hướng.

Khi đã đặt nhân bản làm gốc, doanh nhân trước hết cần kiên định với một nguyên tắc: Tạo ra giá trị thật. Sản phẩm thật, chất lượng thật, trải nghiệm thật. Một nền kinh tế không thể mạnh nếu thị trường tràn ngập hàng giả, hàng nhái, hoặc quảng cáo một đường nhưng thực tế một nẻo.

Doanh nghiệp kiến quốc là doanh nghiệp biết tạo dựng niềm tin bằng sự trung thực, minh bạch, đúng chất lượng và đúng cam kết. Đó cũng là lý do cộng đồng doanh nghiệp đang cùng nhau phất cao ngọn cờ “Trusted Vietnam” - biểu tượng cho một Việt Nam đáng tin, bắt đầu từ những con người đáng tin và những sản phẩm đáng tin.

Và muốn làm một doanh nhân tử tế, trước hết phải là một con người tử tế. Bởi lẽ, theo tôi, tử tế đích thực là khi ta lấy sự tử tế làm mục đích, chứ không chỉ là một phương tiện để đạt mục đích.

Doanh nhân làm ăn đàng hoàng tử tế vì đó cách để kinh doanh thành công bền vững. Nhưng doanh nhân vẫn có thể nói nằng, ta vẫn có làm ăn đàng hoàng tử tế, trước hết vì ta là người tử tế.

Năng lực “giải quyết vấn đề” trong thời đại mới

Trong một thế giới biến động chóng mặt cùng tốc độ phát triển khủng khiếp của công nghệ, tôi tin rằng thứ có thể sống mãi với thời đại không hẳn là một nghề cụ thể, mà là một năng lực - năng lực giải quyết vấn đề.

Ở một góc nhìn, doanh nhân kiến quốc là người tham gia giải quyết những bài toán của quốc gia dưới hình thức bài toán của thị trường. Doanh nhân lớn sẽ giải những bài toán lớn, doanh nhân nhỏ sẽ giải những bài toán nhỏ, hoặc giải những bài toán lớn để trở nên lớn.

Đó có thể là bài toán tăng năng suất, tối ưu chuỗi cung ứng, cải thiện chất lượng sản phẩm, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường, hay nâng cao trải nghiệm khách hàng… Mỗi vấn đề được giải quyết là đặt thêm một viên gạch vào hành trình kiến quốc.

Và bởi vấn đề luôn thay đổi, nên năng lực giải quyết vấn đề cũng phải luôn đi trước sự biến động. Doanh nhân vì thế cần liên tục đổi mới, phá vỡ giới hạn cũ và nâng cấp chính mình để không chỉ sống sót mà còn bứt phá.

Do vậy, doanh trí mới thì không chỉ là tinh thần tiên phong, mà còn là năng lực giải quyết những vấn đề mới và khó của con người và xã hội thông qua các sản phẩm, dịch vụ tốt lành của mình để góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của con người và thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

Doanh nhân kiến quốc không chỉ ở những tập đoàn hàng đầu. Bởi lẽ, mỗi doanh nghiệp, dù lớn hay siêu lớn, dù nhỏ hay siêu nhỏ, đều đang góp một phần vào bức tranh chung của đất nước. Khi một sản phẩm được làm ra tử tế hơn, một dịch vụ được thực hiện đúng cam kết hơn, một môi trường làm việc được xây dựng lành mạnh hơn… là đã đang thực sự góp phần kiến tạo nên một Việt Nam đáng tin và một quốc gia thịnh vượng.

(*) Viện trưởng Viện Giáo dục IRED

Chủ tịch sáng lập Học viện Quản lý PACE, Hiệu trưởng Trường Lãnh đạo Khai phóng IPL, Trưởng Ban tổ chức Giải thưởng Sách Hay, PCT Điều hành Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh

TS. Giản Tư Trung (*)