Độc đáo cách thế hệ trẻ tiếp nối văn hóa làng nghề

Mẫu trâm khảm trai được giới trẻ yêu thích. Ảnh: NVCC

Lớn lên từ làng nghề, mang theo “ký ức thủ công”

Sinh ra và lớn lên tại làng nghề Chuôn Ngọ (Hà Nội) – nơi nổi tiếng với nghề khảm trai truyền thống, tuổi thơ của Nguyễn Thị Minh Châu gắn liền với không gian đặc trưng của một làng nghề. Đó là tiếng khoan, tiếng đục, tiếng mài vang lên đều đặn mỗi ngày, là những mảnh vỏ trai, vỏ ốc tưởng chừng vô tri nhưng qua bàn tay người thợ lại trở thành những tác phẩm tinh xảo.

Nguyễn Thị Minh Châu (người sáng lập thương hiệu "Mun Artisan"). Ảnh: NVCC.

Người ảnh hưởng lớn nhất đến Châu chính là bà – một nghệ nhân khảm trai lâu năm trong làng Chuôn Ngọ. Từ những ngày còn nhỏ, cô đã được quan sát, được nghe và dần hiểu về cách người thợ lựa chọn từng mảnh trai, cách giữ cho bề mặt luôn phẳng, mịn, không vỡ vụn, cũng như kỹ thuật gắn kết chúng với nền gỗ sao cho hài hòa.

Dù theo học ngành Thiết kế đồ họa, Châu vẫn luôn quan tâm đặc biệt các sản phẩm thủ công truyền thống. Để chuẩn bị cho hành trình của mình, Minh Châu đã dành một năm ròng rã theo học nghề khảm trai và sơn mài tại một trường cao đẳng nghề ở Hà Nội. Đây là bước đệm quan trọng giúp cô nắm vững kỹ thuật cốt lõi trước khi đưa cái tôi nghệ thuật và tư duy thiết kế hiện đại vào sản phẩm.

Kết hợp giữa giá trị truyền thống và tư duy sáng tạo trẻ

Ý tưởng ra đời thương hiệu "Mun Artisan" bắt nguồn từ chính nhu cầu cá nhân của Châu. Vốn yêu thích những chiếc trâm cài tóc thủ công nhưng lại không tìm được sản phẩm nào vừa ý trên thị trường, cô tự đặt câu hỏi: "Tại sao không dùng nghệ thuật khảm trai của làng mình để tạo nên những chiếc trâm cài tóc?". Không chần chừ thêm, Châu bắt tay vào thiết kế những mẫu trâm gỗ khảm trai đầu tiên.

Sản phẩm trâm khảm trai do Minh Châu thiết kế. Ảnh: NVCC

Khác với những món đồ khảm truyền thống thường có họa tiết cầu kỳ, nặng nề về điển tích, trâm cài tóc của Mun Artisan đi theo hướng tối giản nhất mà vẫn giữ được sự tinh tế. Châu chia sẻ, cô muốn những chiếc trâm này có thể sử dụng mỗi ngày, dù là kết hợp với áo dài, cổ phục hay đơn giản là một bộ váy hiện đại, một bộ đồ công sở, chúng vẫn giữ được vẻ đẹp thanh lịch và gần gũi.

Mẫu trâm cài tóc được giới trẻ ưa chuộng. Ảnh: NVCC.

Mỗi chiếc trâm ra đời là kết quả của một quy trình khắt khe: từ vẽ mẫu, cưa vỏ trai theo bản vẽ, đục gỗ cho đến khâu gắn mảnh trai và mài khảm. Châu đảm nhận khâu thiết kế mẫu và lựa chọn ý tưởng, sau đó chuyển bản vẽ về xưởng sản xuất tại chính quê hương Chuôn Ngọ để những nghệ nhân, người thợ lành nghề trực tiếp chế tác.

“Ban đầu mình chỉ làm theo đam mê của bản thân, nhưng khá bất ngờ khi sản phẩm được rất nhiều bạn trẻ đón nhận. Điều này vượt ngoài sự mong đợi và giúp mình có thêm động lực để theo đuổi công việc đã chọn”, Minh Châu chia sẻ.

Khát vọng lan tỏa bản sắc Việt

Thay vì tìm cách đưa những sản phẩm tiếp cận với thị trường quốc tế, Minh Châu tập trung hoàn toàn vào việc chinh phục khách hàng trẻ trong nước. Cô mong muốn thay đổi quan niệm cũ cho rằng khảm trai là nghề làm "đồ cổ", chỉ dành cho những món đồ trưng bày "nặng nề".

Với Châu, cách tốt nhất để giữ nghề là làm sao để người Việt, đặc biệt là các bạn trẻ, yêu thích và sử dụng những món đồ khảm trai ngay trong đời sống thường nhật.

Việc hướng tới thế hệ trẻ không chỉ là bài toán kinh doanh mà còn là cách Châu giải tỏa nỗi trăn trở khi thấy nghề quê hương mình dần im ắng.

Trước sự cạnh tranh của hàng công nghiệp, nhiều thợ lành nghề ở Chuôn Ngọ phải bỏ xưởng vì sản phẩm làm ra khó tiêu thụ. Bằng cách thiết kế những chiếc trâm nhỏ gọn, hợp xu hướng thời trang đương đại, Minh Châu đã tạo ra một "lối đi" mới, giúp bà con ở làng nghề có thêm việc làm và thu nhập ổn định.

Sản phẩm trâm khảm trai "Hoa đêm" của Mun Artisan. Ảnh: NVCC.

Khi thấy mô hình của mình bắt đầu lan tỏa và được nhiều người quan tâm, Châu xem đó là một tín hiệu đáng mừng cho sự hồi sinh của các giá trị thủ công.

“Mình nhận thấy hiện nay có nhiều người bán sản phẩm giống mình, và đó đã là một thành công rồi. Từ sản phẩm của mình đã giúp nhiều người hiểu được tiềm năng của đồ thủ công, thấy được nét đẹp này hoàn toàn có thể hiện diện nhiều hơn trong đời sống hiện đại”, Minh Châu cho biết.

Nhiều bạn trẻ chọn trâm khảm trai làm quà tặng cho bạn bè ở nước ngoài. Châu tin rằng, đây chính là cách quảng bá văn hóa tự nhiên và bền bỉ nhất. Đó không đơn thuần là một món trang sức, mà còn là cách người trẻ gửi gắm câu chuyện di sản và niềm tự hào dân tộc được gói ghém trong từng sản phẩm, tự tin giới thiệu bản sắc Việt ra thế giới theo cách của riêng mình.