Độc đáo Nghi lễ 'chỉ trời vạch đất', lời thề trước thần linh tại Lễ hội Minh Thề
Một nghi lễ gần 500 năm tuổi vẫn được gìn giữ vẹn nguyên, như lời nhắc nhở sâu sắc về đạo lý làm người và tinh thần liêm chính.
Sáng 2/3 (tức 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Khu Di tích lịch sử văn hóa Đền – Chùa Hòa Liễu (thôn Hòa Liễu, xã Kiến Thụy, TP Hải Phòng) Lễ hội Minh Thề được tổ chức trong không khí trang nghiêm, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về dự.
Gần 500 năm gìn giữ lời thề liêm chính
Theo sử liệu địa phương, Lễ hội Minh Thề ra đời từ thế kỷ XVI, gắn với công lao của các bậc tiền nhân khai khẩn vùng đất Hòa Liễu. Trải qua bao biến thiên lịch sử, nghi thức thề trước thần linh về sự công tâm, không tham ô, không tư lợi vẫn được duy trì đều đặn vào các ngày 13–15 tháng Giêng hằng năm.
Một nghi lễ gần 500 năm tuổi vẫn được gìn giữ vẹn nguyên, như lời nhắc nhở sâu sắc về đạo lý làm người và tinh thần liêm chính.
Năm 2017, Lễ hội Minh Thề chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây được xem là lễ hội “có một không hai” ở Việt Nam, bởi nội dung cốt lõi không chỉ là tín ngưỡng mà còn hàm chứa thông điệp mạnh mẽ về phòng, chống tham nhũng, đề cao sự trong sạch của người thực thi công vụ.
Đại diện tư văn đọc Hịch văn Minh Thề
Ông Lưu Văn Thụy - Chủ tịch UBND xã Kiến Thụy cho biết: “Lễ hội Minh Thề không đơn thuần là một sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là biểu tượng của tinh thần liêm chính, thượng tôn kỷ cương. Chúng tôi luôn xác định việc tổ chức lễ hội phải bảo đảm trang nghiêm, an toàn, giữ đúng nghi thức cổ truyền, đồng thời lan tỏa được giá trị tốt đẹp đến cộng đồng”.
Chủ tịch UBND xã Lưu Văn Thụy đánh trống khai Hội
Tiếng trống khai Hội của ông Lưu Văn Thụy vang lên rền rã giữa sân đền, như đánh thức hồn thiêng sông núi, mở màn cho chuỗi nghi lễ linh thiêng đầu xuân. Điểm nhấn của Lễ hội Minh Thề là nghi thức tế lễ và tuyên đọc Hịch văn Minh Thề tại Đài thề. Chủ tế dùng dao vẽ một vòng tròn lớn giữa sân, thực hiện động tác “chỉ trời vạch đất”, biểu tượng của sự chứng giám từ trời đất và thần linh.
Nghi lễ “chỉ trời vạch đất” – lời thề trước thần linh
Sau phần dâng hương của các bô lão, chức dịch trong làng, đại diện tư văn đọc Hịch văn Minh Thề với nội dung răn dạy rõ ràng: “Nếu lấy của công làm việc công thì được thần linh ủng hộ. Nhược bằng có lòng tham, lấy của công làm của tư, nguyện cầu thần linh đả tử! Y như lời thề…”.
Lời thề vang lên giữa không gian linh thiêng khiến nhiều người tham dự không khỏi xúc động. Kết thúc nghi lễ, chủ lễ cắt tiết gà trống hòa vào bình rượu, mời những người tham gia uống rượu thề, thể hiện sự đồng lòng và quyết tâm giữ trọn lời hứa.
Cụ Nguyễn Văn Họa, một cao niên thôn Hòa Liễu chia sẻ: “Chúng tôi coi lời thề này không chỉ dành cho người xưa mà còn là lời nhắc nhở con cháu hôm nay phải sống ngay thẳng, làm việc có trách nhiệm. Lễ hội tồn tại được gần 500 năm là nhờ dân làng luôn giữ gìn như giữ danh dự của mình”.
Lan tỏa giá trị trong đời sống đương đại
Năm nay, lễ hội được tổ chức trong 3 ngày (13–15 tháng Giêng) với quy mô trang trọng, công tác chuẩn bị chu đáo, bảo đảm an ninh trật tự và vệ sinh môi trường. Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian truyền thống, tạo không khí vui tươi nhưng vẫn giữ được hồn cốt của lễ nghi cổ truyền.
Chị Trần Minh Anh, du khách đến từ Hà Nội cho biết: “Tôi từng nghe nói về Lễ hội Minh Thề nhưng hôm nay mới được chứng kiến tận mắt. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là nội dung lời thề chống tham nhũng. Trong bối cảnh xã hội hiện nay, giá trị ấy càng đáng trân trọng”.
Lễ hội Minh Thề không chỉ là một nghi lễ tâm linh, mà còn là thông điệp văn hóa, pháp lý sâu sắc về sự minh bạch, liêm chính trong quản lý xã hội. Khi cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng đang được Đảng và Nhà nước đẩy mạnh, thì những giá trị truyền thống như Minh Thề càng cho thấy sức sống bền bỉ của đạo lý Việt.
Giữ gìn và phát huy Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này không chỉ là trách nhiệm của chính quyền và người dân xã Kiến Thụy, mà còn là cách để cộng đồng cùng nhau củng cố niềm tin, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, thượng tôn pháp luật.
Gần 500 năm qua, lời thề giữa sân đền Hòa Liễu vẫn vang vọng mỗi độ xuân về. Và có lẽ, chính sự kết hợp giữa tín ngưỡng truyền thống và tinh thần liêm chính ấy đã làm nên nét độc đáo riêng có của Lễ hội Minh Thề, một di sản sống động giữa lòng đời sống đương đại.
