Độc đáo nuôi hàu ven sa mạc, có con nặng 316 gram, dài 17cm

Tại thị trấn Tân Khai Lĩnh, thành phố Alar (A Lạp Nhĩ), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc, vụ thu hoạch hàu đầu tiên vừa kết thúc. Khu vực này nằm ở rìa Tây Bắc sa mạc Taklamakan.

Trong đợt này, có con hàu được cân tại chỗ nặng 316 gram, dài 17cm, đạt kích cỡ thương phẩm. Một số cá thể trong đợt thử nghiệm cũng đạt trên 250 gram, có chất lượng tương đương hàu biển. 

Điều đáng chú ý là lứa hàu này được nuôi trong môi trường nước mặn kiềm đã qua điều chỉnh, ngay giữa vùng đất nội địa. Sau hơn 4 tháng thích nghi và sinh trưởng, chúng đã đạt kích cỡ có thể đưa ra thị trường.

Theo các nhà nghiên cứu, môi trường sa mạc có một số lợi thế đối với hoạt động nuôi hàu. Vùng sa mạc có nắng dài, giúp nguồn tảo - thức ăn chính của hàu sinh trưởng mạnh; đồng thời môi trường nuôi ít chịu ảnh hưởng của mưa lớn, dòng chảy hay biến động thời tiết, nhờ vậy hàu lớn đều và ổn định hơn. 

Những con hàu đầu tiên được thu hoạch sau hơn 4 tháng nuôi trong nước mặn nhân tạo giữa sa mạc Taklamakan. Ảnh: CCTV

Nhờ vậy, môi trường nuôi có thể được kiểm soát ổn định hơn, tạo điều kiện cho hàu sinh trưởng.

Câu chuyện bắt đầu từ một nghịch lý địa chất. Hàng triệu năm trước, vùng đất Taklamakan từng là biển. Khi biển rút, muối khoáng cô đặc lại trên bề mặt, biến nơi đây thành một trong những vùng nhiễm mặn nặng nhất Trung Quốc. 

Để trồng trọt, người ta dẫn nước sông Tarim vào tưới rửa đất, làm hòa tan muối trong đất và tạo ra lượng lớn nước thải mặn kiềm. Thứ nước này từng không dùng được cho nông nghiệp lẫn sinh hoạt.

Năm 2023, nhóm chuyên gia từ tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) do cơ quan viện trợ Tân Cương cử đến đã nhìn thấy cơ hội trong thứ nước bị bỏ đi ấy. 

Họ đo đạc, phân tích và điều chỉnh độ pH về khoảng 8,5-9,0, bổ sung các nguyên tố vi lượng như canxi, magiê, kali theo đúng nhu cầu của từng loài, rồi “cấy” tảo làm thức ăn, biến nước mặn thành môi trường sống ổn định cho hải sản.

Thành công của nuôi hàu là bước tiếp theo trong quá trình phát triển thủy sản tại Alar. Địa phương đã đưa vào nuôi nhiều loài thủy sản như cua xanh, cá mú, cá vược, tôm thẻ chân trắng và các loài nhuyễn thể.

Diện tích ao nuôi mở rộng từ khoảng 7ha ban đầu lên 26ha năm 2025 và 80ha trong năm 2026. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Alar đạt 11.693 tấn, mang về 360 triệu NDT (khoảng 1.400 tỷ đồng).

Khu nuôi trồng thủy sản giữa sa mạc được mở rộng từ 400 mẫu lên gần 1.000 mẫu, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho vùng đất nhiễm mặn. Ảnh: Baidu

Vòng quanh vùng Taklamakan, một “bản đồ hải sản” khác cũng đang thành hình. Tại hồ Thạch Môn (Thiết Môn Quan), 130.000 con cá hồi lớn lên trong nước băng tuyết dưới 18°C; còn ở Mạch Cái Đề (Kashgar), mỗi năm có 8 tấn tôm hùm nước ngọt Australia được nuôi thành công. 

Ở Thả Mạt (Bayingolin), 500 mẫu ao đang nuôi cá mú và cá đối; tại Ô Thập (Aksu), 500.000 con cá tầm tung tăng trong các bể nước lạnh. 

Riêng huyện Hòa Điền, 180.000 con cua lông Trung Hoa đã được đưa từ miền Đông về nuôi trong ruộng muối cải tạo.

Đằng sau những mô hình này là bài toán kinh tế và khai thác tài nguyên. Trước đây, hàu tiêu thụ tại Tân Cương chủ yếu được vận chuyển từ các tỉnh ven biển bằng hệ thống bảo quản lạnh, khiến chi phí vận chuyển cao và ảnh hưởng đến độ tươi của sản phẩm.

Đến nay, gười tiêu dùng địa phương có cơ hội tiếp cận hàu tươi nuôi tại chỗ.

Để hỗ trợ phát triển mô hình, Cơ quan viện trợ Ninh Ba đã bố trí 8 triệu NDT (khoảng 31,2 tỷ đồng), trong năm 2026. Nguồn vốn này được sử dụng để mở rộng khu nuôi từ 400 mẫu lên gần 1.000 mẫu, tương đương từ khoảng 26,7ha lên gần 66,7ha.

Khu nuôi hiện có 30 ao tiêu chuẩn hóa và 4.000m2 nhà kính, cho phép kiểm soát nhiệt độ và duy trì cung ứng quanh năm. Một số hợp tác xã địa phương đã ghi nhận doanh thu vượt 4 triệu NDT (khoảng 15,6 tỷ đồng) chỉ riêng năm 2025, nhờ cua xanh, cá đối và sò.

Theo Quang Minh Báo, Trung Quốc Tân Văn Xã, CCTV, Trung Quốc Nhật Báo