Kho trang sức vàng ngọc gây kinh ngạc trong lăng mộ cổ

Trong số những lăng mộ hoàng gia được phát hiện tại Trung Quốc, lăng mộ Lương vương Chu Chiêm Cơ thời nhà Minh gây chú ý bởi một nghịch lý đặc biệt: cửa mộ bị mở, thậm chí mất một phần, nhưng phần lớn báu vật bên trong vẫn không bị những kẻ trộm mộ lấy đi.

Được biế, đây là một công trình mai táng có quy mô lớn, được xây dựng trong khu vực núi rừng nhằm hạn chế nguy cơ bị xâm nhập. Bên trong chứa hơn 5.000 hiện vật, bao gồm đồ trang sức, vàng bạc, vật dụng quý và nhiều đồ tùy táng có giá trị lịch sử.

Điều khiến giới nghiên cứu quan tâm không chỉ nằm ở số lượng tài sản được chôn theo mà còn ở hệ thống bảo vệ lăng mộ. Công trình được thiết kế với nhiều lớp phòng thủ, từ đường dẫn xuống mộ, cửa đá đến những tầng đất đắp bao phủ bên ngoài.

Theo mô tả trong tư liệu khảo cổ, phía ngoài khu lăng mộ còn có một gò đất lớn cao khoảng 9 m. Lớp đất này góp phần che giấu cấu trúc bên dưới, đồng thời khiến việc tiếp cận khu vực quan tài trở nên khó khăn hơn.

Những biện pháp bảo vệ cho thấy chủ nhân ngôi mộ có thể đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng để bảo vệ tài sản sau khi qua đời. Tuy nhiên, điều nghịch lý là chính cánh cửa mộ lại xuất hiện một khiếm khuyết đặc biệt: một nửa cánh cửa đã biến mất.

Đỉnh mũ bằng vàng khảm đá lam ngọc thời nhà Minh. Ảnh: Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc)

Chủ nhân ngôi mộ là Lương Trang vương Chu Chiêm Cơ, con trai thứ chín của Minh Nhân Tông Chu Cao Sí. Ông sinh năm 1411, được phong làm Lương vương năm 1424 và đến năm 1429 mới chính thức đến cai quản vùng đất tại An Lục Châu, thuộc khu vực thành phố Chung Tường, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) ngày nay.

Cuộc đời của vị vương gia này khá ngắn ngủi. Năm 1441, khi mới 30 tuổi, Chu Chiêm Cơ qua đời vì bệnh. Lúc sinh thời, người vợ đầu tiên của ông qua đời sớm, sau đó ông kết hôn với Ngụy thị, người được triều đình phong làm Lương vương phi năm 1433.

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Bắc, hai người có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc trong khoảng tám năm. Khi Chu Chiêm Cơ qua đời, Ngụy thị từng bày tỏ mong muốn được tuẫn táng theo chồng. Tuy nhiên, triều đình không chấp thuận vì hai con gái của Chu Chiêm Cơ và Ngụy thị vẫn còn nhỏ, cần có mẹ chăm sóc.

Mười năm sau, năm 1451, Ngụy thị qua đời ở tuổi 38. Theo nguyện vọng của bà, thi hài được đưa vào lăng mộ của chồng. Hai người được an táng chung một huyệt, cùng một phòng mộ, một hình thức hợp táng thể hiện sự gắn bó đặc biệt giữa vợ và chồng.

Đây chính là chi tiết quan trọng giúp lý giải tình trạng bất thường của cửa lăng mộ. Thông thường, sau khi hoàn tất nghi thức an táng, người ta sẽ đóng kín cửa địa cung, xây gạch bịt lối vào và lấp đất đường dẫn xuống mộ. Tuy nhiên, trường hợp Chu Chiêm Cơ lại khác biệt vì sau khi ông qua đời, ngôi mộ đã phải mở lại để đưa thi hài Ngụy thị vào bên trong.

Việc mở lại đường xuống mộ, phá bỏ một phần kết cấu cửa và tiến hành hợp táng khiến hệ thống bảo vệ ban đầu không còn nguyên vẹn. Đây cũng là cơ sở để lý giải hình ảnh cánh cửa bị khuyết một nửa được đề cập.

Theo tư liệu khảo cổ, ngôi mộ từng trở thành mục tiêu của những kẻ trộm cổ vật. Tuy nhiên, các cuộc đột nhập trước đó không thể lấy đi toàn bộ tài sản bên trong. Việc khai quật khoa học đã giúp giới nghiên cứu tiếp cận một kho hiện vật đặc biệt phong phú.

Tổng cộng hơn 5.300 hiện vật được tìm thấy, trong đó có hơn 1.400 đồ vật bằng vàng, bạc, ngọc và khoảng 3.400 món trang sức, đá quý. Ngoài ra còn có đồ đồng, sắt, gốm sứ, đồ sơn mài, vật dụng bằng gỗ, xương và sừng. Đặc biệt, các nhà khảo cổ phát hiện hơn 700 viên đá quý được gắn trên đồ trang sức. Nhiều loại đá có giá trị cao như hồng ngọc, lam ngọc, ngọc lục bảo và đá mắt mèo. Sự phong phú về chất liệu, màu sắc và kỹ thuật chế tác phản ánh mức độ giàu có đáng kinh ngạc của hoàng tộc nhà Minh.

Trong số các hiện vật đáng chú ý có những chiếc mũ vàng gắn đá quý, đai lưng trang trí bằng ngọc, trâm cài tóc, vòng tay và nhiều món đồ trang sức tinh xảo.

Không chỉ có giá trị về vật chất, những hiện vật được khai quật còn giúp tái hiện đời sống tình cảm và nghi lễ cung đình thời Minh. Một phát hiện đặc biệt là văn thư sắc phong vương phi bằng bạc mạ vàng của Ngụy thị. Hiện vật gồm hai tấm kim loại hình chữ nhật ghép lại, dài khoảng 23 cm, rộng 9,1 cm và nặng gần 1,84 kg. Trên đó có 88 chữ ghi nội dung sắc phong do Minh Tuyên Tông ban hành năm 1433. Đây là hiện vật hiếm gặp, bởi văn thư sắc phong của vương phi rất ít khi được chôn theo trong các lăng mộ hoàng gia.

Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn phát hiện bộ trang sức gồm vòng tay vàng, vòng vàng gắn đá quý và mặt dây chuyền hình phượng. Những món đồ này phản ánh quy cách trang sức dành cho phụ nữ thuộc tầng lớp quý tộc thời Minh.

Đáng chú ý, một số món trang sức được tìm thấy trong hộp sơn mài đặt trong quan tài Ngụy thị. Chúng không chỉ thể hiện sự giàu có mà còn giúp giới nghiên cứu tìm hiểu phong tục hôn lễ, lễ vật đính hôn và kỹ thuật chế tác kim hoàn thời kỳ này.