Độc tố cereulide là gì mà khiến sữa bột trẻ em bị thu hồi?

Những ngày gần đây, việc hàng loạt sản phẩm sữa bột trẻ em bị thu hồi tại châu Âu đã khiến nhiều phụ huynh lo lắng về một khái niệm còn xa lạ: độc tố cereulide.

Đây là loại độc tố không phổ biến trong đời sống hàng ngày nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ đáng kể với trẻ nhỏ, đặc biệt khi xuất hiện trong thực phẩm hoặc sữa công thức.

Các chuyên gia y tế cho biết, việc hiểu đúng về cereulide sẽ giúp cha mẹ không hoang mang, đồng thời biết cách theo dõi và đưa trẻ đi khám đúng thời điểm.

Hình minh họa

Độc tố cereulide là gì?

Cereulide là một độc tố sinh học được tạo ra bởi vi khuẩn Bacillus cereus – loại vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong môi trường như đất, nước, ngũ cốc, sữa và nhiều nguyên liệu thực phẩm. Khi vi khuẩn này phát triển trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh hoặc bảo quản không đúng cách, nó có thể sản sinh cereulide trực tiếp trong thực phẩm.

Điểm nguy hiểm nhất của cereulide là độ bền nhiệt rất cao. Khác với nhiều vi khuẩn có thể bị tiêu diệt khi nấu chín, độc tố cereulide vẫn tồn tại ngay cả khi thực phẩm đã được đun sôi hoặc pha bằng nước nóng. Vì vậy, việc “nấu lại cho an toàn” gần như không có tác dụng nếu độc tố đã hình thành từ trước.

Vì sao cereulide đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ?

Cereulide tác động trực tiếp lên hệ thần kinh và đường tiêu hóa, kích thích trung tâm gây nôn trong não. Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 3 tuổi, có khả năng thải độc kém hơn người lớn, nên dễ bị ảnh hưởng ngay cả khi tiếp xúc với lượng độc tố không quá lớn.

Ngoài ra, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện khiến nguy cơ biến chứng nặng cao hơn so với người trưởng thành.

Triệu chứng khi trẻ tiếp xúc với độc tố cereulide

Các bác sĩ nhi khoa cho biết, ngộ độc cereulide thường có biểu hiện rất nhanh, chủ yếu qua đường tiêu hóa:

Buồn nôn và nôn mửa dữ dội, xuất hiện sớm (từ 30 phút đến vài giờ sau khi ăn).

Đau bụng, quấy khóc, trẻ mệt mỏi, khó chịu.

Tiêu chảy, có thể kèm mất nước nhẹ.

Một số trường hợp trẻ bỏ ăn, ngủ li bì, phản ứng chậm hơn bình thường.

Trong đa số ca nhẹ, triệu chứng có thể giảm dần sau 12–24 giờ nếu trẻ được bù nước và theo dõi đúng cách.

Mức độ nguy hiểm: Khi nào nhẹ, khi nào đáng lo?

Ở liều thấp, cereulide thường gây ngộ độc cấp tính nhẹ, chủ yếu là nôn và đau bụng. Trẻ khỏe mạnh có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc đúng và không tiếp tục tiếp xúc với nguồn thực phẩm nghi ngờ.

Ở liều cao hoặc với trẻ nhỏ, nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn. Y văn đã ghi nhận một số trường hợp hiếm gặp có thể dẫn đến tổn thương gan, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng toàn thân. Trẻ sơ sinh và trẻ có bệnh nền là nhóm cần đặc biệt thận trọng.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đến bác sĩ?

Cha mẹ không nên chủ quan nếu trẻ có các dấu hiệu sau:

Nôn liên tục, không giảm sau vài giờ.

Có dấu hiệu mất nước: khô môi, ít tiểu, mắt trũng.

Trẻ mệt lả, li bì, đau bụng nhiều, khó dỗ.

Không thể ăn uống hoặc giữ được nước trong dạ dày.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ ngộ độc và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

Bài học từ các vụ thu hồi sữa bột

Những vụ thu hồi sữa bột liên quan đến nguy cơ cereulide là hồi chuông cảnh báo về kiểm soát nguyên liệu và chuỗi cung ứng, đặc biệt với thực phẩm dành cho trẻ em. Với phụ huynh, nguyên tắc quan trọng nhất là ngừng sử dụng ngay sản phẩm bị cảnh báo, kể cả khi trẻ chưa có biểu hiện bất thường.

HÙNG NGUYỄN