Đổi đời ở Phú Lương

Người dân xã Phú Lương chăm sóc đàn dê của gia đình.

Những “đấu sĩ” của đại ngàn

Những ngày cuối tháng ba, mảnh đất Phú Lương như sôi động hơn bởi dư âm của Hội thi chọi dê được tổ chức tại trung tâm xã. Tiếng vỗ tay, tiếng reo hò của khán giả hòa cùng tiếng “bê hê” vang động cả một vùng cửa ngõ của tỉnh.

Vừa vuốt ve chú dê đoạt giải Nhất tại Hội thi, anh Sầm Văn Binh, Giám đốc HTX chăn nuôi dê Sơn Dương, thôn Dũng Giao tự hào kể: “Để có một “đấu sĩ” bản lĩnh thế này, khâu chọn giống và chế độ ăn khắt khe lắm. Dê phải từ 4 - 5 tuổi, cơ bắp săn chắc nhờ leo núi đá hàng ngày. Ngoài lá rừng, chúng tôi phải bồi bổ thêm ngô hạt và các loại lá thuốc nam”.

Ẩn sau những màn so tài kịch tính ấy là cả một chiến lược phát triển kinh tế bài bản của chính quyền địa phương. Qua hội thi do Good Neighbors International (GNI) phối hợp tổ chức, những hộ chăn nuôi giỏi được vinh danh, những kinh nghiệm quý về phòng chống dịch bệnh và kỹ thuật nhân giống được chia sẻ rộng rãi, tạo động lực cho các hộ gia đình mạnh dạn đầu tư quy mô lớn.

Hội thi chọi dê xã Phú Lương thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách tới xem và cổ vũ.

Bản nhạc “leng keng” dưới chân núi Sáng

Rời sân khấu hội thi, tôi theo chân anh Binh men theo con đường mòn nhỏ hẹp đầy sỏi đá để tìm đến những trang trại nằm sâu trong thung lũng dưới chân núi Sáng. Âm thanh đầu tiên tôi nghe được là tiếng “leng keng” rất vui tai của những chiếc chuông lẫn với tiếng kêu “be... be...” vang vọng.

Gặp ông Trần Văn Thì, thôn Dũng Giao khi ông đang lùa đàn dê ra khỏi vườn ngô, ông cười khà khà giải thích về âm thanh lạ tai ấy: “Dê có tính khí thất thường, hiếu động lắm, phải gắn chuông vào cổ để khi chúng chạy vào rừng sâu hay khe đá còn biết đường mà tìm”.

Chuyện nuôi dê ở Phú Lương giờ đã khác xưa. Trước kia, gia đình ông Thì chỉ nuôi 2 - 3 con phục vụ gia đình. Năm 2019, khi tham gia nhóm sinh kế, đàn dê tăng thêm 20 con nái. Nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, đến nay đàn dê đã tăng lên hơn 40 con, mỗi năm ông thu lãi hơn 80 triệu đồng.

Cái hay là biết tận dụng lợi thế địa hình đồi núi đá, nơi có nhiều loại lá cây rừng tự nhiên giúp thịt dê có độ thơm, chắc và vị ngọt đặc trưng. Từ năm 2021, tổ chức Good Neighbors International (GNI) đã hỗ trợ thành lập Hợp tác xã chăn nuôi dê Sơn Dương. Sau hơn 6 năm hoạt động, chăn nuôi dê đã trở thành hoạt động sinh kế mang lại nguồn thu nhập chính.

Anh Binh cho biết, hiện HTX có 11 hộ với quy mô hơn 900 con. Với giá bán dê giống 180.000 đồng/kg và dê thịt 200.000 đồng/kg, thu nhập trung bình mỗi thành viên đạt từ 100 - 250 triệu đồng/năm. Sản phẩm dê được thương lái từ khắp nơi săn mua, nhiều khi không có đủ dê để bán.

Anh Nguyễn Văn Thành, thôn Dũng Vy dẫn tôi đi thăm đàn dê hơn 70 con đang thong dong gặm cỏ. Anh Thành bộc bạch: “Hồi trước nuôi vài con để dành lúc có giỗ chạp, lễ tết thôi. Sau thấy con dê dễ nuôi, ít bệnh tật lại ăn tạp, tôi tham gia mô hình lớn. Tính ra, nuôi dê cho thu nhập cao gấp 3 - 4 lần trồng ngô mà lại nhàn hơn. Mỗi năm tôi thu về hơn 150 triệu đồng đấy!”.

Bài toán chăn nuôi bền vững

Hiện nay, toàn xã Phú Lương có tổng đàn dê gần 3.500 con với khoảng 40 hộ nuôi quy mô lớn tập trung ở các thôn Dũng Giao, Trấn Kiêng, Lão Nhiêu, Đồng Khuân, Dũng Vy... Để nghề nuôi dê không rơi vào cảnh “được mùa mất giá”, chính quyền xã đã xác định một lộ trình dài hơi.

Đồng chí Dương Anh Chung, Chủ tịch UBND xã Phú Lương chia sẻ: “Chúng tôi không khuyến khích phát triển ồ ạt mà chú trọng chất lượng. Xã đang đẩy mạnh lai tạo giống dê địa phương với dê Boer (Nam Phi) để tăng tỉ lệ thịt, rút ngắn thời gian chăn nuôi. Mục tiêu cao nhất là xây dựng thương hiệu “Dê núi Phú Lương” trở thành sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương”.

Đi trên những con đường bê tông trải dài đến tận từng ngõ xóm, nhìn những ngôi nhà cao tầng mọc lên giữa đại ngàn, tôi hiểu rằng con dê đã thực sự giúp người dân nơi đây “đổi đời”. Tuy nhiên, trăn trở của vị Chủ tịch xã vẫn còn đó: Làm sao để chế biến sâu? Làm sao để có thịt dê gác bếp, sữa dê Phú Lương hay gắn kết chăn nuôi với du lịch trải nghiệm?

Đồng chí Dương Anh Chung khẳng định: “Thời gian tới, xã sẽ tập trung vào các giải pháp căn cơ về chuỗi liên kết. Chúng tôi sẽ xây dựng các HTX chuyên nghiệp hơn, thử nghiệm mô hình nuôi dê thảo dược và gắn kết với du lịch sinh thái. Những hội thi chọi dê, đua dê không chỉ là sân chơi, mà sẽ là “đòn bẩy” quảng bá du lịch, kéo du khách về với Phú Lương”.