Đổi mới phương thức điều hành, tạo bứt phá giải ngân vốn đầu tư công

Sau gần 9 tháng thi công, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Chiềng Khương đã hoàn thành các hạng mục chính.

Phóng viên: Xin đồng chí cho biết kết quả giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đến thời điểm hiện tại và kết quả này đã đạt theo kịch bản đề ra chưa?

Đồng chí Đinh Trung Dũng: Tính đến ngày 31/8/2026, toàn tỉnh đã giải ngân trên 3.488 tỷ đồng, đạt 45,3% tổng kế hoạch vốn được giao, bằng 53,2% số vốn đã được phân bổ chi tiết. Dù ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, kết quả này chưa đạt theo kịch bản tiến độ đã đề ra.

Nguyên nhân khiến kết quả giải ngân vốn đầu tư công 8 tháng qua chưa đạt như kỳ vọng, xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Yếu tố ảnh hưởng đáng kể nhất là trong các tháng 6, 7 và 8/2026, tỉnh Sơn La được Trung ương giao bổ sung một lượng vốn khá lớn, với tổng số trên 2.446 tỷ đồng, tương đương khoảng 45% tổng số vốn giao trước tháng 6/2026. Trong cơ cấu vốn bổ sung này, có nhiều nguồn vốn có quy mô rất lớn và tập trung vào các công trình hạ tầng then chốt. Cụ thể, nguồn vốn ngân sách Trung ương kéo dài thực hiện Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu chiếm trên 1.179 tỷ đồng; nguồn vốn đầu tư xây dựng các trường học liên cấp tại các xã biên giới chiếm gần 543 tỷ đồng; nguồn vốn thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên 463 tỷ đồng. Bên cạnh đó, gần 179 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2025 dành cho các dự án khắc phục hậu quả thiên tai, cùng 81,5 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương thực hiện các dự án theo ngành, lĩnh vực năm 2026.

Việc tiếp nhận nguồn vốn lớn dồn dập trong khoảng thời gian ngắn, làm tăng đáng kể quy mô kế hoạch vốn, đòi hỏi thêm nhiều thời gian hoàn thiện các thủ tục pháp lý, chuẩn bị mặt bằng và tổ chức thi công để tạo ra khối lượng giải ngân thực tế. Bên cạnh áp lực gia tăng quy mô vốn, công tác giải ngân gặp vướng mắc do Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 chưa được phê duyệt chính thức. Điều này khiến việc bố trí vốn năm 2026 chủ yếu tập trung cho các dự án chuyển tiếp, dẫn đến một số dự án khởi công mới chưa đủ điều kiện phân bổ chi tiết ngay từ đầu năm. Đồng thời, các “nút thắt” về bồi thường, giải phóng mặt bằng một số địa bàn và năng lực hạn chế của một số nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn cũng trực tiếp làm chậm tiến độ chung.

Thi công cầu qua sông Mã, bản Pe Tiến (cầu Phiêng Pe), xã Chiềng Sơ.Ảnh: PV

Phóng viên: Để tối ưu hóa nguồn lực, Sở Tài chính đã tham mưu, phối hợp tháo gỡ khó khăn, điều chuyển nguồn vốn chậm tiến độ, thúc đẩy giải ngân đầu tư công như thế nào, thưa đồng chí?

Đồng chí Đinh Trung Dũng: Xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm năm 2026, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành, địa phương thực hiện đồng bộ với nguyên tắc: “Rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ trách nhiệm”. Tỉnh tập trung tháo gỡ điểm nghẽn ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng; đôn đốc nhà thầu tập trung nhân lực, máy móc, đẩy nhanh thi công và thực hiện nghiệm thu, thanh toán ngay khi có khối lượng.

Đặc biệt, giải pháp then chốt là rà soát, linh hoạt điều chỉnh kế hoạch vốn. Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là không để “vốn chờ dự án”, vì vậy, Sở Tài chính chủ động phối hợp với các chủ đầu tư rà soát thực tế từng dự án, tham mưu cấp có thẩm quyền điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ sang các dự án đủ điều kiện, có khả năng giải ngân tốt.

Đối với Dự án đường bộ cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu (đoạn qua tỉnh Sơn La), Sở đã tham mưu điều chỉnh cơ cấu nguồn, chuyển phần vốn chưa có khả năng giải ngân ngay sang các dự án khác có nhu cầu vốn cấp thiết. Với các nguồn vốn hết nhiệm vụ chi hoặc nguồn vốn kéo dài không còn khả năng thực hiện, tỉnh kiên quyết thu hồi, điều chỉnh hoặc nộp trả ngân sách Trung ương theo quy định.

Nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia, các cơ quan chủ quản đang khẩn trương rà soát từng nhiệm vụ, dự án; nguồn vốn còn khả năng thực hiện tập trung đẩy nhanh tiến độ, còn nguồn vốn hết nhiệm vụ chi, không còn nhu cầu hoặc không có khả năng giải ngân, kịp thời đề xuất phương án xử lý, nộp trả ngân sách Trung ương theo quy định.

Với nguồn vốn được phép kéo dài sang năm 2026, tỉnh yêu cầu rà soát từng nguồn vốn, từng dự án và thời hạn được phép kéo dài; trường hợp không còn khả năng giải ngân phải chủ động đề xuất phương án xử lý, tránh tình trạng dồn khối lượng và áp lực giải ngân vào những tháng cuối năm.

Đặc biệt, tỉnh sẽ thực hiện nghiêm việc rà soát theo Chỉ thị số 11/CT-UBND ngày 22/3/2026, trong đó xem xét thu hồi, điều chuyển vốn đối với các dự án đến ngày 30/9/2026 có kết quả giải ngân dưới 60% kế hoạch vốn được giao, bảo đảm nguồn vốn được tập trung cho những dự án có khả năng phát huy hiệu quả và giải ngân tốt.

Nhà thầu thi công Dự án khắc phục hậu quả thiên tai đường giao thông Huổi Một - Nậm Mằn, xã Huổi Một.

Phóng viên: Xin đồng chí cho biết, những vướng mắc trong công tác giải ngân vốn đầu tư công đến thời điểm hiện tại? Sở tham mưu, đề xuất, kiến nghị gì để nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, quyết tâm hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026?

Đồng chí Đinh Trung Dũng: Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giải ngân còn một số vướng mắc lớn. Cơ cấu vốn năm 2026 có tỷ trọng rất lớn dành cho xây dựng trường học xã biên giới theo Kết luận số 81-KL/TW của Bộ Chính trị (chiếm tới 47% tổng vốn), đòi hỏi thời gian hoàn thiện thủ tục và mặt bằng.

Do Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 chưa được phê duyệt, việc bố trí vốn năm 2026 chủ yếu tập trung cho các dự án chuyển tiếp, hạn chế vốn cho các dự án khởi công mới. Công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng ở một số dự án vẫn còn kéo dài.

Bứt phá trong những tháng còn lại, tinh thần chỉ đạo là chuyển từ “đôn đốc chung” sang “quản lý tiến độ cụ thể” từng dự án, từng chủ đầu tư, Sở Tài chính đề xuất UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chuyên môn rút ngắn tối đa thời gian thẩm định hồ sơ; các chủ đầu tư phải chủ động chuẩn bị song song các điều kiện (thiết kế, dự toán, đấu thầu) để triển khai ngay khi dự án được duyệt. Tỉnh sẽ gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu với tiến độ giải ngân; các chủ đầu tư phải xây dựng cam kết tiến độ chi tiết và chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu chậm trễ do nguyên nhân chủ quan.

Đối với nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2025, ngay khi đủ điều kiện thủ tục, Sở Tài chính khẩn trương tham mưu phân bổ chi tiết để triển khai ngay. Mục tiêu cao nhất là tập trung cho các dự án có khối lượng thực chất, kiên quyết điều chuyển vốn chậm, phấn đấu hoàn thành ở mức cao nhất kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Phóng viên: Xin cảm ơn đồng chí!