ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TẠI DOANH NGHIỆP: NHU CẦU LỚN, NGUỒN LỰC HẠN HẸP - Kỳ 2: Gỡ điểm nghẽn, đồng bộ chính sách hỗ trợ

Tại phường Phong Thái, nhiều DN như: Công ty cổ phần và phát triển Công Thành; Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp xanh Mộc An; Công ty TNHH MTV Sản xuất tinh dầu Hoa Nén… quan tâm đến ứng dụng công nghệ trong sản xuất dược liệu, chế biến nông, lâm sản. Chính quyền địa phương đã nhìn nhận việc đưa các chủ trương về khoa học, công nghệ vào thực tiễn cần được thực hiện bằng cơ chế cụ thể, phù hợp với nhu cầu của DN. 

Ông Hoàng Ngọc Hòa, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Thái cho rằng, bên cạnh phổ biến chủ trương, chính sách, điều quan trọng là tạo điều kiện để DN nhận thấy hiệu quả thực tế từ việc ứng dụng khoa học, công nghệ. Tuy nhiên, việc hỗ trợ DN tiếp cận khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng đặt ra yêu cầu mới đối với chính quyền cơ sở. Theo ông Hoà, khả năng hỗ trợ trực tiếp của cấp cơ sở trong lĩnh vực này còn hạn chế, trong khi nhu cầu đào tạo nhân lực, tiếp cận máy móc và vận hành công nghệ hiện đại của DN ngày càng tăng.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các phường, xã đều mong muốn quan tâm đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho DN. Do vậy, hình thành cơ chế phối hợp giữa chính quyền cơ sở với các cơ quan chuyên môn, chuyên gia và cơ sở nghiên cứu là cần thiết. Qua đó kịp thời kết nối, hỗ trợ DN tiếp cận nguồn lực khoa học, công nghệ phù hợp với nhu cầu của từng đơn vị.

Thực tế, đổi mới công nghệ không nhất thiết bắt đầu từ những dây chuyền hiện đại hay những khoản đầu tư lớn. Với mỗi DN, điều cần làm trước tiên là xác định đúng khâu sản xuất còn hạn chế, yêu cầu kỹ thuật cần cải thiện, khả năng tài chính. Từ đó, các đơn vị chuyên môn có thể tư vấn giải pháp phù hợp, giúp DN nâng cao hiệu quả sản xuất, tránh đầu tư dàn trải hoặc lựa chọn thiết bị vượt quá nhu cầu thực tế.

Để khuyến khích DN đầu tư, ứng dụng và đổi mới công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia. Mức hỗ trợ là 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng, tối đa 6%/năm, thời gian vay không quá 5 năm. Chính sách góp phần giảm chi phí vốn, tạo điều kiện để DN đầu tư máy móc, thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đây là nguồn lực hỗ trợ thiết thực, nhất là với DN nhỏ và vừa còn hạn chế về tài chính, cần thêm điều kiện để đổi mới công nghệ, sản xuất xanh.

Ngày 10/7 vừa qua, HĐND thành phố Huế đã ban hành Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2030. Nghị quyết này gồm 4 chương, 33 điều; trong đó, có các nhóm chính sách liên quan đến hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển sản xuất, kinh doanh.

Từ nền tảng chính sách, ngành khoa học và công nghệ đang tập trung giúp DN tiếp cận nguồn lực và công nghệ phù hợp. Một trong những hướng triển khai là phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan chức năng liên quan để đăng ký, tiếp cận công nghệ chiến lược trên địa bàn; đồng thời tổ chức tuyên truyền, đào tạo và tập huấn nhằm đưa chính sách hỗ trợ đến gần hơn với cộng đồng DN. 

Ông Bùi Hoàng Minh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chia sẻ, hoạt động đổi mới sáng tạo của DN tại thành phố Huế đã có nhiều chuyển biến tích cực, song chưa đồng đều. Nhiều DN nhỏ và vừa còn hạn chế về vốn, nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Hiện nay, thành phố đang khảo sát năng lực công nghệ, lựa chọn DN có nhu cầu thực tế để xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp; đồng thời thúc đẩy khai thác tài sản trí tuệ từ sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương và tăng cường kết nối Nhà nước, nhà khoa học với DN qua nền tảng số. Theo ông Bùi Hoàng Minh, UBND thành phố đã chỉ đạo thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, hướng đến xây dựng đầu mối kết nối DN với chuyên gia, nhà khoa học và cơ sở nghiên cứu.

Mục tiêu của TP. Huế đến năm 2030 là trở thành một trong những địa phương đi đầu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng đến trở thành 1 trong 5 trung tâm khởi nghiệp sáng tạo của cả nước. Để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cần gắn với nhu cầu của nền kinh tế và cộng đồng DN, trong đó việc đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh là yêu cầu quan trọng.

Đối với DN, đổi mới công nghệ không chỉ là mua sắm thiết bị mới mà còn là quá trình lựa chọn giải pháp, đào tạo nhân lực, điều chỉnh quy trình và tổ chức lại hoạt động sản xuất. Mỗi khâu đều đòi hỏi nguồn lực, khả năng phối hợp. Nếu chỉ có chính sách hỗ trợ vốn nhưng thiếu chuyên gia tư vấn hoặc có công nghệ nhưng DN chưa đủ nhân lực tiếp nhận, hiệu quả đầu tư sẽ khó đạt như mong muốn.

Ông Đặng Hữu Phúc, TUV, Giám đốc Sở Công Thương cho rằng, đổi mới công nghệ, sáng tạo đã trở thành yêu cầu thực tế, nhất là với những DN tham gia chuỗi cung ứng và thị trường xuất khẩu. Đầu tư công nghệ, tiết kiệm năng lượng, quản trị bằng dữ liệu hay đáp ứng tiêu chuẩn môi trường không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn giúp DN thích ứng với yêu cầu thị trường, tăng khả năng cạnh tranh lâu dài.

Với những cơ chế chính sách hỗ trợ đang được triển khai và định hướng xây dựng các đầu mối kết nối DN, nhà khoa học, cơ quan quản lý, thành phố Huế đang tạo điều kiện để đổi mới sáng tạo đi sâu hơn vào hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, việc đánh giá hiệu quả hỗ trợ cần được nhìn nhận qua những chuyển biến cụ thể: DN có tiếp cận được chuyên gia, giải quyết được vướng mắc công nghệ và ứng dụng thành công giải pháp vào sản xuất kinh doanh hay không.