Đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung gây thiệt hại có thể được miễn trách nhiệm hình sự

Về xử lý vụ án hình sự, cơ quan soạn thảo đã rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm thể chế hóa Nghị quyết 24, bảo đảm việc xem xét, đánh giá khách quan...

Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) với 478/479 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Bộ luật gồm 9 phần, 37 chương, 527 điều, trong đó, có 36 điều bổ sung mới, 300 điều sửa đổi, bổ sung và 191 điều giữ nguyên, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Các ĐBQH tham dự phiên họp sáng 21/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Các ĐBQH tham dự phiên họp sáng 21/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo bộ luật, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, về nguyên tắc tố tụng điện tử tại Điều 18 dự thảo bộ luật, cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý quy định tại Điều 18 về hoạt động tố tụng điện tử để bảo đảm nội dung quy định mang tính nguyên tắc. 

Đây không chỉ là quy định về lập, quản lý hồ sơ vụ án điện tử mà còn là nguyên tắc chung chi phối việc tạo lập, quản lý, cập nhật, lưu trữ và chuyển giao tài liệu, dữ liệu điện tử trong toàn bộ quá trình tố tụng, từ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đến khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự tại Điều 21 dự thảo bộ luật, cơ quan soạn thảo đã rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm thể chế hóa Nghị quyết 24-NQ/TW bảo đảm việc xem xét, đánh giá khách quan, toàn diện các trường hợp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung, trong đó có căn cứ áp dụng chính sách hình sự phù hợp.

Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.

Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.

Theo đó, trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án, đối với trường hợp rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát; thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo trong thực thi công vụ hoặc quá trình quản lý, thực hiện dự án, nhiệm vụ thuộc lĩnh vực đầu tư, sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi số và các trường hợp loại trừ, miễn, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khác theo quy định của Bộ luật Hình sự thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải làm rõ nguyên nhân, động cơ, mục đích, việc tuân thủ quy trình, quy định, mức độ lỗi, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát, giảm thiểu, khắc phục thiệt hại và các tình tiết khác có liên quan để xem xét việc loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Về thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị tại Chương 31 dự thảo bộ luật là thủ tục mới, được nhiều đại biểu quan tâm, nhất là về điều kiện áp dụng, tính tự nguyện và cơ chế kiểm soát.

Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng; trách nhiệm giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cho bị can; trình tự ghi nhận việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, bảo đảm phù hợp với chính sách mới của Bộ luật Hình sự vừa được Quốc hội thông qua.

Đồng thời, dự thảo bảo đảm vai trò kiểm sát của Viện kiểm sát và quyền quyết định của Tòa án. Việc áp dụng thủ tục phải thực chất, tự nguyện, không ép buộc, không hạn chế quyền bào chữa và các quyền tố tụng hợp pháp khác. Các cơ quan tiến hành tố tụng phải kiểm tra, đánh giá đầy đủ căn cứ buộc tội trước khi quyết định áp dụng thủ tục này.

Văn Duẩn

Nguồn Xây Dựng: https://baoxaydung.vn/doi-moi-sang-tao-vi-loi-ich-chung-gay-thiet-hai-co-the-duoc-mien-trach-nhiem-hinh-su-192261121103453552.htm