Người dưới 18 tuổi hiến được hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) vừa được thông qua quy định người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh thuộc danh mục mô được hiến khi còn sống phải đáp ứng các điều kiện.
Sáng 21/11, với 415/474 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Về điều kiện đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác thì người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.
Về điều kiện đối với người hiến mô, luật mới được thông qua quy định các trường hợp.
Với người từ đủ 18 tuổi trở lên hiến mô tái sinh thuộc danh mục mô được hiến khi còn sống phải đáp ứng điều kiện: có đăng ký hiến hoặc có văn bản đồng ý hiến mô tái sinh; có đủ sức khỏe để hiến mô tái sinh; được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và được đánh giá về tâm lý, xã hội, bảo đảm người hiến được cung cấp đầy đủ thông tin, tự nguyện và không bị cưỡng ép hiến mô tái sinh. Trường hợp hiến máu, thành phần máu thì chỉ thực hiện tư vấn về sức khỏe.
Với người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh thuộc danh mục mô được hiến khi còn sống phải đáp ứng điều kiện: đồng ý hiến mô tái sinh; có đủ sức khỏe để hiến mô tái sinh; chỉ được hiến cho anh ruột, chị ruột, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp; được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và được đánh giá về tâm lý, xã hội phù hợp với độ tuổi của người hiến; có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ hoặc người còn lại trong trường hợp một trong hai người đã chết.
Cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người còn lại phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và được đánh giá về tâm lý, xã hội, bảo đảm được cung cấp đầy đủ thông tin, tự nguyện và không bị cưỡng ép khi đồng ý cho hiến mô tái sinh.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo luật. Ảnh: Media QH
Với người từ đủ 18 tuổi trở lên hiến mô sau khi chết não, chết tuần hoàn đáp ứng các điều kiện: phải được Hội đồng xác định chết não, Hội đồng xác định chết tuần hoàn; đã có đăng ký hiến hoặc khi còn sống đã có văn bản đồng ý hiến mô sau khi chết não, chết tuần hoàn; người đại diện của người hiến bày tỏ nguyện vọng hiến bằng văn bản, bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện và bảo đảm tự nguyện, không bị cưỡng ép.
Trường hợp người từ đủ 18 tuổi trở lên không có đăng ký hiến và không có văn bản đồng ý hiến, sau khi người này được xác định chết não, chết tuần hoàn mà người đại diện có nguyện vọng hiến thì phải đáp ứng điều kiện: Được Hội đồng xác định chết não, Hội đồng xác định chết tuần hoàn; không có căn cứ, thông tin về việc người hiến trước khi chết não, chết tuần hoàn đã không đồng ý hiến mô; người đại diện của người hiến bày tỏ nguyện vọng hiến bằng văn bản, bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện và bảo đảm tự nguyện, không bị cưỡng ép.
Luật cũng quy định không được thực hiện việc hiến mô khi người hiến hoặc người đại diện hoặc cha đẻ, mẹ đẻ của người đó từ chối hiến hoặc có biểu hiện không đồng thuận, thái độ không hợp tác tại bất kỳ thời điểm nào.
Người từ đủ 18 tuổi trở lên mới được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể
Về các hành vi bị cấm, luật hiện hành quy định 10 hành vi bị nghiêm cấm, sau quá trình tiếp thu chỉnh lý, luật mới thông qua đã tăng lên thành 29 hành vi bị nghiêm cấm.
Trong đó, luật quy định các hành vi bị nghiêm cấm: mua bán mô, bộ phận cơ thể người, mua bán xác; quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.
Luật cũng bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm: lợi dụng nuôi con nuôi, chăm sóc thay thế, quan hệ giám hộ và quan hệ lệ thuộc khác để hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người; dụ dỗ, lừa dối, đe dọa người khác hiến; hiến, lấy mô không thuộc danh mục mô được hiến khi còn sống; can thiệp trái phép vào Cơ sở dữ liệu; đưa người nước ngoài vào Việt Nam để ghép, đưa người Việt Nam ra nước ngoài để mua bán mô, bộ phận cơ thể người.
Hành vi khác bị cấm là: sử dụng mô, tế bào vượt quá phạm vi đồng ý của người hiến; nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng khi chưa được phê duyệt; người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh lấy, ghép trái quy định; lấy mô, bộ phận cơ thể người trong trường hợp chưa rõ nguyên nhân tử vong hoặc nghi ngờ có dấu hiệu vi phạm pháp luật, dấu hiệu bất thường.
Theo báo cáo giải trình, chỉnh lý, tiếp thu dự thảo, có ý kiến cho rằng việc cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến tiềm ẩn nguy cơ xung đột lợi ích, áp lực tâm lý đối với trẻ em, nguy cơ bị lợi dụng; nhiều ý kiến đề nghị người dưới 18 tuổi được tự mình hủy đăng ký hiến. Có ý kiến đề nghị làm rõ việc bỏ quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với cấm mọi trường hợp hiến của người dưới 18 tuổi.
Chính phủ cho biết dự thảo luật trình Quốc hội ngày 3/10 cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến nếu được người đại diện đồng ý bằng văn bản. Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng việc đăng ký hiến chỉ nên áp dụng đối với người có đủ năng lực nhận thức, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo luật theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình; bỏ quy định người dưới 18 tuổi đăng ký hiến.
Dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác.
Chính phủ cho biết nhiều nước cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến như Hà Lan từ đủ 12 tuổi, Nhật Bản từ đủ 15 tuổi, Đức từ đủ 16 tuổi, Hàn Quốc cho người dưới 16 tuổi đăng ký nếu có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.
Tuy vậy, khi người dưới 18 tuổi qua đời, nhiều nước quy định cha mẹ hoặc gia đình quyết định hoặc có quyền phản đối, kể cả khi người đó đã đăng ký (Hà Lan với trẻ từ đủ 12 đến dưới 16 tuổi, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ); Pháp luôn yêu cầu văn bản đồng ý của cả cha, mẹ hoặc người giám hộ.
Như vậy, dự thảo luật chặt chẽ hơn các nước này vì không cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến.
Nhiều ý kiến đề nghị quy định chặt chẽ các điều kiện đối với người hiến dưới 18 tuổi nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất; tư vấn độc lập, ghi nhận ý kiến của trẻ phù hợp với độ tuổi; tôn trọng quyền từ chối... Tiếp thu vấn đề này, luật quy định chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình. Luật mới cũng bỏ việc phân nhóm theo mốc từ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi và dưới 15 tuổi.
Luật cũng chỉnh lý điều kiện hiến, lấy mô khi còn sống đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên và người dưới 18 tuổi.
